Orzeczenia sądowe — Strona 12683 z 13051

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niewyczerpania drogi prawnej i braku podstawy prawnej decyzji w zaskarżonych przepisach.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej zgodności przepisów o weryfikacji kasacji z Konstytucją, wskazując na brak naruszenia praw konstytucyjnych skarżących.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych, wskazując, że zaskarżone przepisy nie były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach skarżącego.

Trybunał Konstytucyjny pozostawił bez rozpoznania zażalenie na postanowienie o odmowie nadania biegu skardze konstytucyjnej, ponieważ zażalenie nie zostało sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niewykazania przez skarżącego sposobu naruszenia jego praw konstytucyjnych.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niewykazania przez skarżącego sposobu naruszenia jego konstytucyjnych praw przez zaskarżone przepisy ustawy o Straży Granicznej.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że kluczowe dla oceny wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne w okresie powojennym jest ustalenie stanu faktycznego z lat 1939-1945, a nie późniejsze postanowienie o przywróceniu posiadania.

Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości, potwierdzając, że zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego musiało być indywidualne, a jego brak uniemożliwiał utratę obywatelstwa mimo nabycia obywatelstwa niemieckiego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że przewoźnik towaru objętego karnetem TIR, który nie dostarczył go do urzędu celnego, lecz przekazał nieznanemu odbiorcy, jest osobą wprowadzającą towar na polski obszar celny i podlega cłu jako sankcji za naruszenie obowiązków celnych.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że uprzedzenie żołnierza o zamiarze zwolnienia ze służby wojskowej jest skuteczne nawet w przypadku jego choroby.

Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie sądu dyscyplinarnego uznające prokuratora winnym przewinienia służbowego, wskazując na brak precyzyjnego określenia naruszonych przepisów prawa.

Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną, potwierdzając, że służba wojskowa ochotnicza w okresie powojennym nie wystarcza do zachowania uprawnień kombatanckich nabytych wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.

Trybunał Konstytucyjny uznał art. 15 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za zgodny z Konstytucją, umarzając jednocześnie postępowanie w zakresie art. 15 ust. 2 i art. 16 tej ustawy.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej przepisów KPC o wznowieniu postępowania, uznając zarzuty za bezzasadne z powodu błędnej interpretacji przepisów przez skarżącą.

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu przekroczenia terminu, pozostawiając bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Prawników i Ekonomistów dotyczącemu zgodności przepisów ustawy o radcach prawnych i uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z Konstytucją, z powodu braku legitymacji wnioskodawcy.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej art. 8 ust. 1 ustawy o najmie lokali, uznając ją za bezzasadną ze względu na wykraczanie poza zakres przedmiotowy orzeczenia sądu niższej instancji.

Umowa o zamówienie publiczne zawarta z pominięciem procedury przetargowej jest nieważna, nawet jeśli przepisy nie przewidują takiego skutku.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu niewyczerpania przez skarżącego drogi prawnej.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego w sprawie o ochronę dóbr osobistych, uznając, że ujawnienie wynagrodzenia prezesa spółdzielni mieszkaniowej, pełniącego funkcję publiczną, nie narusza jego prywatności.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające drugą kasację, uznając, że w tej samej sprawie strona może wnieść tylko jedną kasację.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu przekroczenia terminu oraz braku związku między zaskarżonymi przepisami a ostatecznym rozstrzygnięciem.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich są zgodne z Konstytucją, z wyjątkiem art. 135 ust. 4, który wyłączał możliwość odwołania do sądu od prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej, co naruszało prawo do sądu.

Sąd Najwyższy orzekł, że obowiązek konsultacji związkowej zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę nie dotyczy pracownika, który nie jest członkiem związku zawodowego i nie zwrócił się do niego o ochronę praw pracowniczych.

Sąd Najwyższy orzekł, że termin końcowy urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela wyznacza data nabycia lub możliwości skorzystania z uprawnień emerytalnych, nawet jeśli są one zawieszone.

Sąd Najwyższy oddalił kasację nauczycielki, potwierdzając, że przeniesienie w stan nieczynny nie wymaga wypowiedzenia, a rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela może nastąpić na koniec roku szkolnego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, uznając, że pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy u nowego pracodawcy, nawet jeśli umowa została wypowiedziana przez poprzedniego pracodawcę przed przejęciem zakładu pracy.

Sąd Najwyższy oddalił kasację nauczycielki przeniesionej w stan nieczynny, uznając, że kryterium oceny pracy było uzasadnione i nie stanowiło dyskryminacji.

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, uznając, że żądanie przywrócenia do pracy może być nieuzasadnione, gdy pozostaje w kolizji z zasadami współżycia społecznego, nawet w przypadku pracownika chronionego.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że prognozowane przeciętne wynagrodzenie dla sędziów w 1999 r. wynosiło 1135,40 zł i nie podlegało 'ubruttowieniu' w związku z reformą systemu ubezpieczeń społecznych.

Sąd Najwyższy zmienił wyrok sądu okręgowego, oddalając apelację powoda i znosząc wzajemnie koszty postępowania, uznając, że rażące niedbalstwo jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych jest winą nieumyślną, a w tym przypadku nie można go przypisać pracownikowi, który działał w dobrej wierze.

Trybunał Konstytucyjny uznał art. 31 ustawy o statystyce publicznej za zgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym samorządów, a postępowanie w sprawie zaskarżonego załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów umorzył z powodu utraty jego mocy obowiązującej.

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wznowienie postępowania, ponieważ naruszał on dozwolony kierunek zaskarżenia.

Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o odszkodowanie za represje, uznając, że brak wystarczających dowodów na związek represji z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis wyłączający możliwość zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w przypadku umorzenia postępowania przez NSA z powodu uwzględnienia skargi przez organ administracji jest niezgodny z Konstytucją.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że w przypadku bezskutecznej egzekucji wierzyciel ponosi koszty gotówkowe poniesione przez komornika ponad uiszczoną zaliczkę.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął dopuszczalność kasacji wniesionej przez prokuratora na korzyść oskarżonego, gdy wyrok sądu pierwszej instancji został zmieniony przez sąd odwoławczy na niekorzyść oskarżonego.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej wysokości wynagrodzenia biegłego sądowego, uznając zarzuty za oczywiście bezzasadne.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Polskiej Unii Właścicieli Nieruchomości z powodu braku legitymacji procesowej.

Sąd Najwyższy oddalił kasację organu rentowego, potwierdzając prawo do wcześniejszej emerytury dla osoby opiekującej się dzieckiem wymagającym stałej opieki, mimo nowelizacji przepisów, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, uznając, że pozwany nie zrzekł się świadomie i celowo zarzutu przedawnienia roszczenia, mimo ugody w sprawie.

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy, potwierdzając prawo pracownika do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, nawet jeśli był on wypłacany w ramach wynagrodzenia akordowego, pod warunkiem jego wyraźnego wyodrębnienia.

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając, że nie spełnił on warunku powstania niezdolności do pracy w wymaganym terminie po ustaniu okresów składkowych.

Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, potwierdzając, że renta wyrównawcza powinna uwzględniać wynagrodzenie, które pracownik może uzyskać wykorzystując ograniczoną zdolność do pracy, a roszczenie o rentę uległo przedawnieniu.

Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, uznając, że ujawnienie informacji w Urzędzie Patentowym wyklucza objęcie ich tajemnicą przedsiębiorstwa, nawet jeśli umowa zobowiązywała do zachowania poufności.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając, że pracownica, która podjęła nowe zatrudnienie po zwolnieniu z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nie nabywa prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie rozporządzenia z 1997 r., jeśli faktycznie nie doszło do rozwiązania stosunku pracy.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że o statusie zakładu pracy jako 'uspołecznionego' decyduje moment wymagalności roszczenia o odszkodowanie, a spółka z większościowym udziałem gminy i mniejszościowym Skarbu Państwa jest uspołecznionym zakładem pracy.

Sąd Najwyższy oddalił kasację w sprawie o rentę wypadkową, uznając, że sąd apelacyjny prawidłowo ocenił brak związku między całkowitą niezdolnością do pracy a wypadkiem przy pracy.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok przywracający pracownicę do pracy, uznając, że likwidacja indywidualnej działalności gospodarczej pracodawcy nie jest równoznaczna z likwidacją pracodawcy, a spółka cywilna może być jego następcą prawnym w stosunkach pracy.

Sąd Najwyższy oddalił kasację powodów, uznając, że uchylenie decyzji administracyjnych odmawiających przyznania prawa własności czasowej nie wpływa na ważność umów o użytkowanie wieczyste zawartych na ich podstawie.

Sąd Najwyższy orzekł, że stopień uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku przy pracy nie ulega zmniejszeniu z powodu wewnętrznych schorzeń poszkodowanego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, uznając, że przyczyna wypowiedzenia warunków pracy i płacy określona jako 'zmiany organizacyjne' musi wykazać związek przyczynowy z reorganizacją, a nie opierać się na innych, nieudowodnionych przesłankach.

Sąd Najwyższy uznał, że określenie terminu zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej może polegać na zobowiązaniu do wykonania czynności koniecznych do jej zawarcia, jeśli ich dokonanie jest niewątpliwe.

Sąd Najwyższy orzekł, że właściciel lokalu odmawiający potwierdzenia prawa do zameldowania nie może blokować drogi sądowej do ustalenia tego prawa.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok przywracający pracownika do pracy, wskazując na błędy Sądu Okręgowego w ustaleniu daty powzięcia przez pracodawcę wiedzy o naruszeniu obowiązków pracowniczych i uprawnień osób decyzyjnych.

Trybunał Konstytucyjny uwzględnił zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdzając, że termin do jej złożenia został zachowany.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych, ponieważ skarżący nie wskazał ostatecznego orzeczenia naruszającego jego prawa, wydanego na podstawie kwestionowanych przepisów.

Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy prawomocnego orzeczenia.

Sąd Najwyższy potwierdził prawo do renty uczniowskiej dla osób całkowicie niezdolnych do pracy, nawet jeśli niezdolność ma charakter okresowy, na podstawie przepisów przejściowych nowej ustawy emerytalnej.

Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku w szczególnych okolicznościach jest uzależnione od stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy, a nie od możliwości nabycia prawa do renty.

Posiadanie gruntu rolnego opodatkowanego podatkiem rolnym, który nie stanowi tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego rolników, nie jest równoznaczne z kontynuowaniem lub podjęciem działalności zarobkowej, co pozwala na nabycie prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok przyznający emeryturę nauczycielską, stwierdzając, że prawo do niej nie powstało, ponieważ stosunek pracy nie został rozwiązany.

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy oskarżonego, uznając ją za oczywiście bezzasadną, w sprawie o znieważenie słowem 'hochsztapler'.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, uznając, że okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą, za które opłacono składki w zagranicznym ubezpieczeniu, mogą być wliczane do polskiego stażu ubezpieczeniowego na podstawie umów międzynarodowych.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, podkreślając, że ocena niezdolności do pracy z powodu choroby zawodowej musi uwzględniać całokształt czynników medycznych i socjalnych, a nie tylko wyuczony zawód.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że odmowa zastosowania przepisu Ordynacji podatkowej przez sąd administracyjny z powodu jego domniemanej niekonstytucyjności była nieuzasadniona i wykraczała poza kompetencje sądu.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok NSA, uznając, że organy skarbowe powinny stosować łagodniejszą sankcję podatkową obowiązującą w dniu orzekania, a nie surowszą z okresu poprzedzającego zmianę przepisów, ze względu na brak przepisów przejściowych.

Sąd Najwyższy uznał, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji po jej złożeniu, ale przed upływem terminu do jej wniesienia, jest prawnie skuteczne.

Sąd Najwyższy orzekł, że odprowadzanie wód opadowych rynnami na nieruchomość sąsiednią podlega przepisom prawa budowlanego, a nie prawa wodnego.

Sąd Najwyższy uznał, że przepisy zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych dotyczące odmowy zgody na wykup mieszkania przez policjanta nie mają mocy powszechnie obowiązującej, ponieważ zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości, potwierdzając, że organy celne nie wykazały wystarczająco, iż sprowadzone części samochodowe stanowią rozmontowany pojazd, aby zastosować Regułę 2a Nomenklatury Scalonej.

Sąd Najwyższy orzekł, że spory dotyczące konkursów na dyrektorów szkół publicznych należą do spraw z zakresu prawa pracy, a nie prawa administracyjnego.

Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości, uznając, że funkcjonariusz MO skierowany do specjalnej grupy operacyjnej walczącej z UPA, podlegającej dowództwu WP, nie traci uprawnień kombatanckich.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu znacznego przekroczenia terminu do jej złożenia.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu kasacji, stwierdzając, że wniesienie zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu kasacji nie przerywa biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne z powodu braku przedstawienia okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, co jest wymogiem formalnym po zmianach w KPC od 1 lipca 2000 r.

Sąd Najwyższy wyjaśnił zasady proceduralne dotyczące rozpoznawania zażaleń na postanowienia sądu, w tym obowiązki prezesa sądu i zakres kognicji sądu orzekającego w tym samym składzie.

Sąd Najwyższy orzekł, że ograniczenie dopuszczalności zaskarżenia postanowienia w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego, wynikające z art. 254 § 2 k.p.k., nie dotyczy postanowienia wydanego w następstwie złożenia pierwszego wniosku.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Rady Miejskiej Wrocławia o zbadanie zgodności przepisu ustawy o VAT z Konstytucją, uznając, że gmina nie jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z takim wnioskiem w tej sprawie.

Sąd Najwyższy uznał, że prawo do innego mieszkania spółdzielczego nie wyłącza roszczenia o przyjęcie w poczet członków i przydział lokalu po zmarłym rodzicu, jeśli spełnione są przesłanki z art. 221 Prawa spółdzielczego.

Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne żyjące na obszarze rezerwatu przyrody, jeśli podlegają one całorocznej ochronie.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Ryszarda J. z powodu niewyczerpania drogi prawnej i braku zastosowania kwestionowanego przepisu jako podstawy orzeczenia.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania wynikającej z braku należytego umocowania pełnomocnika pozwanego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego, podkreślając, że pracodawca nie może wydatkować środków z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych niezgodnie z regulaminem i zasadą kryterium socjalnego.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, uznając naruszenie zasad postępowania dowodowego przy ocenie statusu działacza związkowego powoda, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie o odszkodowaniu zamiast przywrócenia do pracy.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok przywracający pracownika samorządowego do pracy, uznając, że przesłanka zmniejszenia zatrudnienia przy reorganizacji urzędu powinna być odnoszona do całego urzędu, a nie jego poszczególnych jednostek.

Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że mimo nazwy umowy, stosunek prawny łączący strony miał charakter stosunku pracy ze względu na wykonywanie pracy pod kierownictwem i na ryzyko pracodawcy.

Sąd Najwyższy oddalił kasację nauczycielki, uznając, że kryteria wyboru do przeniesienia w stan nieczynny, uwzględniające interes szkoły i możliwość zatrudnienia w innych placówkach, są uzasadnione.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu pracy, uznając, że ocena zdarzenia jako wypadku przy pracy ma znaczenie prejudycjalne dla oceny zasadności wypowiedzenia umowy o pracę i powinna być wnikliwie badana, zwłaszcza w świetle późniejszego prawomocnego orzeczenia ustalającego wypadek.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji, uznając, że pracownica miała uzasadnione przekonanie o możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego po urlopie macierzyńskim, co usprawiedliwiało jej nieobecność w pracy i wykluczało ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się odprawy, uznając, że nie spełnił on warunków określonych w pakiecie socjalnym.

Przeniesienie nauczyciela mianowanego do innej szkoły na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela nie powoduje rozwiązania stosunku pracy, a tym samym nie uprawnia do odprawy z art. 20 ust. 2, nawet w przypadku likwidacji poprzedniej szkoły.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości dotyczącemu niezgodności przepisów ustawy o ochronie prawa lokatorów z Konstytucją, ze względu na brak legitymacji procesowej wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy uznał, że prawomocność postanowienia o wpisie partii politycznej do ewidencji nie jest konieczna do zgłoszenia kandydatów w wyborach, wystarczy uwierzytelniony odpis z ewidencji.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, uznając, że zarzuty skarżącego dotyczyły błędnej interpretacji przepisów przez sądy, a nie ich niezgodności z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej dotyczącej art. 3933 § 1 pkt 3 KPC, uznając zarzuty za bezzasadne.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o odrzuceniu kasacji, uznając, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji w zażaleniu jest spóźnione.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu kasacji, uznając, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, co jest wymogiem formalnym.

Sąd Najwyższy orzekł, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania za szkodę na osobie, nawet jeśli sprawca wypadku z kradzionego pojazdu nie został ustalony, pod warunkiem ustalenia danych pojazdu.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że opłata od pozwu w postępowaniu upominawczym, nawet jeśli skierowanego na posiedzenie niejawne, wynosi czwartą część wpisu stosunkowego.