I PZ 59/01

Postanowienie z dnia 12 września 2001 r. I PZ 59/01 Na podstawie art. 9 KPC strona ma prawo otrzymać w każdym czasie od- pis wyroku i sporządzonego uzasadnienia, niezależnie od uprawnienia otrzy- mania wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na jej żądanie zgłoszone w ter- minie określonym w art. 328 § 1 KPC lub art. 387 § 3 KPC. Doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na podstawie art. 9 KPC nie otwiera drogi do wniesie- nia apelacji lub kasacji. Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dniu 12 września 2001 r. sprawy z powództwa Mieczysława N. przeciwko H.-W. S.A. w W. o zapłatę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2001 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 marca 1999 r. [...] zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego we Włocławku z 31 marca 1998 r. [...] w sprawie z powództwa Mieczysława N. i Jerzego O. przeciwko „H.-W.” S.A. w W. o wynagrodzenie za pro- jekt racjonalizatorski. Na wniosek powodów o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpi- su wyroku z uzasadnieniem Sąd Apelacyjny doręczył odpis wyroku z 11 marca 1999 r. pełnomocnikowi procesowemu powodów - adwokat Teresie P. - w dniu 18 wrześ- nia 1999 r. W dniu 24 listopada 1999 r. adwokat Teresa P. wniosła w imieniu obydwu powodów jako ich pełnomocnik procesowy kasację od wyroku z 11 marca 1999 r., opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 368 pkt 1 KPC w związku z nienależytym rozważe- 2 niem interesu stron i zasad współżycia społecznego, błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1994 r. w sprawie projektów wynalazczych, błędną interpretację prawa wynalazczego, całko- wite pominięcie najistotniejszych dokumentów źródłowych, obniżenie należnego po- wodom wynagrodzenia jeszcze o ¼ ze względu na skutki inflacji. Do kasacji został dołączony wniosek powoda Mieczysława N. o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji. Postanowieniami z 21 grudnia 1999 r. Sąd Apelacyjny odrzucił kasację powo- da Jerzego O. (jako wniesioną po upływie terminu określonego w art. 3934 KPC) i przywrócił powodowi Mieczysławowi N. termin do wniesienia kasacji od wyroku z 11 marca 1999 r. Akta sprawy wraz z kasacją zostały przedstawione Sądowi Najwyższemu. Pismem procesowym z 8 grudnia 2000 r. powód Mieczysław N. poinformował Sąd o cofnięciu pełnomocnictwa procesowego udzielonego adwokat Teresie P., a następnie pismem z 22 grudnia 2000 r. wniósł o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu, uzasadniając swój wniosek tym, że ze względu na trudną sytuację material- ną nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zwrócił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w celu rozpoznania wniosku powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 23 lutego 2001 r. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu „wniosku powoda o ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu kasacyjnym”, uwzględnił wniosek i ustanowił dla powoda Mieczysława N. adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w G. wyznaczyła pełnomocnikiem powoda adwokata Henryka M. Pismem z 15 marca 2001 r. adwokat Henryk M. powiadomił Sąd Apelacyjny w Gdańsku, że - jego zdaniem - wyznaczenie go pełnomocnikiem z urzędu dla powoda w postępowaniu kasacyjnym oznacza, iż ma przygotować i wnieść kasację. W związku z tym wniósł o nadesłanie mu odpisu wyroku Sądu drugiej instancji z uza- sadnieniem, ponieważ - wobec niedoręczenia mu odpisu tego wyroku - nie ma moż- liwości przygotowania i wniesienia kasacji ani innego pisma procesowego w imieniu Mieczysława N. W odpowiedzi na ten wniosek Sąd Apelacyjny doręczył pełnomocni- kowi powoda adwokatowi Henrykowi M. w dniu 30 marca 2001 r. odpis wyroku z uzasadnieniem. W dniu 27 kwietnia 2001 r. pełnomocnik powoda wniósł kasację, wskazując jako podstawy kasacyjne: 1) naruszenie prawa materialnego - § 28 ust. 2 pkt 2 za- 3 łącznika do zarządzenia Ministra - Kierownika Urzędu Postępu Naukowo-Technicz- nego i Wdrożeń z 31 stycznia 1986 r. (M.P. Nr 12, poz. 87) w związku z art. 65 § 1 KC, a ponadto art. 481 § 1 i 2 KC, 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 236 KPC w związku z art. 258 KPC, a także art. 236 KPC w związku z art. 278 § 1 KPC. Zaskarżonym postanowieniem z 15 maja 2001 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił kasację powoda z 27 kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji została w imieniu powoda wniesiona 24 listopada 1999 r. kasacja. Postanowieniem z 21 grudnia 1999 r. Sąd przywrócił powodowi termin do jej wniesienia. Powód wypowie- dział pełnomocnictwo adwokat Teresie P., „której podpisem została opatrzona kasa- cja”, po czym na wniosek powoda postanowieniem z 23 lutego 2001 r. Sąd ustanowił dla niego adwokata z urzędu. Wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką adwo- kat z urzędu wniósł 27 kwietnia 2001 r. „kolejną kasację”. Kasacja ta podlegała od- rzuceniu jako niedopuszczalna z mocy art. 3935 KPC. Nie jest bowiem dopuszczalne wnoszenie kilku kasacji. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji została dopełniona spóźniona czynność procesowa - w postaci wniesienia kasacji opatrzonej podpisem ówczesnego pełnomocnika powoda i tylko ta kasacja może być przedmiotem oceny. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie art. 3935 KPC przez zastosowanie go w rozpoznawanej sprawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrócenie akt Sądowi Apelacyjnemu w celu nadania właściwego biegu sprawie. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że skoro 30 marca 2001 r. w odpowiedzi na swój wniosek o nadesłanie odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu przygotowania i wniesienia kasacji otrzymał ten odpis, to od tej daty liczył się dla niego termin określony w art. 3934 KPC. Kasację wniósł w terminie ustawowym. Skoro został ustanowiony pełnomocnikiem powoda w postępowaniu kasacyjnym, to jego obowiązkiem było wniesienie kasacji. Skarżący nie kwestionuje poglądu Sądu Apelacyjnego, że w sprawie wnosi się tylko jedną kasację. Gdyby kasację wniesioną przez adwokat Teresę P., której powód wypowiedział pełnomocnictwo, potraktować jako wniesioną zgodnie z przepisami, to należało przyjąć tę kasację i nadać jej bieg, zaś kasację z 27 kwietnia 2001 r. potraktować jako uzupełnienie kasacji powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Zażalenie nie jest uzasadnione. Oczywiste jest, że w tej samej sprawie ta sama strona może wnieść tylko jedną kasację. Kasacja rozumiana jako środek od- woławczy może być ujęta w kilku różnych pismach procesowych, z których każde zostanie nazwane kasacją, co nie oznacza jednak wniesienia przez tę samą stronę kilku kasacji w tej samej sprawie. Jeżeli każde z tych pism procesowych - nazwanych kasacją - zostanie wniesione w terminie ustawowym określonym w art. 3934 § 1 KPC, to wówczas Sąd Najwyższy rozpozna sprawę w granicach zaskarżenia wynikających z treści wszystkich tych pism procesowych oraz w granicach podstaw kasacyjnych wskazanych we wszystkich tych pismach. Jeżeli jednak którekolwiek z pism nazwa- nych kasacją zostanie wniesione po terminie określonym w art. 3934 § 1 KPC, może być potraktowane jedynie jako uzupełnienie kasacji wniesionej w ustawowym termi- nie i to wyłącznie w zakresie przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyj- nych (art. 39311 § 3 KPC). Oznacza to, że nowe podstawy kasacyjne, wskazane w piśmie złożonym po terminie określonym w art. 3934 § 1 KPC nie będą wzięte pod rozwagę przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd Najwyższy. Uwagi powyższe - mimo ich oczywistości - zostały poczynione z tego względu, że pismo procesowe nazwane kasacją wniesione przez pełnomocnika powoda w dniu 27 kwietnia 2001 r. zawiera inne podstawy kasacyjne niż te, które zostały wska- zane w kasacji wniesionej przez poprzedniego pełnomocnika powoda w dniu 24 lis- topada 1999 r. Zgodnie z treścią art. 3934 § 1 KPC kasację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Jeżeli orzeczenia nie doręcza się z urzędu, kasacja przysługuje stronie tylko wtedy, gdy przed upływem siedmiu dni od ogłoszenia sentencji orzecze- nia zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (art. 387 § 3 KPC). Miesięczny termin do wniesienia kasacji liczy się od dnia doręczenia orzeczenia z uzasad- nieniem na wniosek strony skarżącej. W rozpoznawanej sprawie miesięczny termin do wniesienia kasacji w imieniu powoda Mieczysława N. powinien być liczony od chwili doręczenia odpisu wyroku z 11 marca 1999 r. wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi procesowemu powoda ad- wokat Teresie P., co nastąpiło 18 września 1999 r. Kasacja została wniesiona przez adwokat Teresę P. dopiero 24 listopada 1999 r., a więc po terminie, jednak na wnio- sek powoda Mieczysława N. Sąd Apelacyjny przywrócił mu termin do wniesienia ka- sacji od wyroku z 11 marca 1999 r. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej dotyczyło wniesienia kasacji objętej pismem procesowym z 24 listopada 5 1999 r. Tej kasacji został nadany bieg i będzie ona przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Tylko to pismo może być uznane za obejmujące dokonaną w termi- nie czynność procesową w postaci wniesienia kasacji. Pismo adwokata Henryka M. - pełnomocnika powoda z urzędu, ustanowione- go przez Sąd Apelacyjny - wniesione 15 marca 2001 r. i zawierające wniosek o na- desłanie mu odpisu wyroku Sądu drugiej instancji z uzasadnieniem nie mogło i nie powinno było zostać potraktowane jako wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasad- nieniem, o jakim mowa w art. 387 § 3 KPC, a więc wniosek otwierający drogę do wniesienia (nowej, innej, drugiej) kasacji w terminie wskazanym w art. 3934 § 1 KPC. Jako ustanowiony przez Sąd pełnomocnik powoda z urzędu adwokat Henryk M. miał prawo zażądać doręczenia mu odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu przygotowa- nia się do reprezentowania powoda w postępowaniu kasacyjnym. Uprawnienie takie wynikało z art. 9 KPC, zgodnie z którym strony mają prawo otrzymywać odpisy lub wyciągi z akt sprawy, co obejmuje również odpisy wydanych orzeczeń i ich uzasad- nień. Na podstawie art. 9 KPC strona ma prawo otrzymać w każdym czasie z akt sprawy odpis wyroku i sporządzonego jego uzasadnienia niezależnie od uprawnienia otrzymania wyroku z uzasadnieniem, które sporządzone zostało na jej żądanie zgło- szone w terminie przewidzianym w art. 328 § 1 KPC lub art. 387 § 3 KPC (por. po- stanowienie Sądu Najwyższego z 20 października 1987 r., IV CZ 147/87, niepubli- kowane). Doręczenie pełnomocnikowi powoda w dniu 30 marca 2001 r. odpisu wyro- ku z uzasadnieniem miało zatem charakter wyłącznie informacyjny, realizujący zasa- dę jawności postępowania i nie otwierało mu drogi do wniesienia kasacji. Wbrew stanowisku adwokata Henryka M. ustanowienie go pełnomocnikiem z urzędu w postępowaniu kasacyjnym nie oznaczało, że ma przygotować i wnieść ka- sację, ponieważ ta czynność procesowa została już w imieniu powoda skutecznie dokonana znacznie wcześniej, przez jego pełnomocnika procesowego adwokat Te- resę P. i nie podlegała ponowieniu przez nowego pełnomocnika, zgodnie ze wskaza- ną na wstępie zasadą, że w tej samej sprawie strona może wnieść tylko jedną kasa- cję. Kasacja wniesiona w imieniu powoda w dniu 27 kwietnia 2001 r. podlegała zatem odrzuceniu jako wniesiona po terminie określonym w art. 3934 § 1 KPC. Za- skarżone orzeczenie jest prawidłowe. Odrzucenie kasacji było konieczne ze względu na oparcie jej na innych podstawach niż wskazane w kasacji z 24 listopada 1999 r. Argumenty zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika powoda z 27 kwietnia 2001 6 r. mogłyby zostać potraktowane jako przytoczenie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, ale tylko tych podstaw, na których została oparta kasacja wniesiona 24 listopada 1999 r. (traktowana jako wniesiona w terminie po przywróceniu terminu do jej wniesienia). Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na pod- stawie art. 39318 § 3 KPC w związku z art. 397 § 3 KPC i art. 385 KPC. ========================================