I PKN 581/00

Wyrok z dnia 20 sierpnia 2001 r. I PKN 581/00 Przesłankę rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem z mianowa- nym pracownikiem samorządowym polegającą na zmniejszeniu stanu zatrud- nienia (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach sa- morządowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.) należy odnosić do całego reorganizowanego urzędu, a nie do jego poszczególnych jednostek organizacyjnych. Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Józef Iwulski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2001 r. sprawy z powódz- twa Marka K. przeciwko Urzędowi Miasta K. o przywrócenie do pracy, na skutek ka- sacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są- dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powód Marek K. domagał się przywrócenia do pracy w Urzędzie Miasta K. Wyrokiem z dnia 30 listopada 1999 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kielcach przy- wrócił powoda do pracy. Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na następujących ustale- niach. Powód podjął pracę w Urzędzie Miasta K. w dniu 4 października 1995 r. na stanowisku inspektora i pełniącego obowiązki naczelnika Wydziału Urbanistyki i Ar- chitektury. Aktem mianowania z dnia 1 lutego 1996 r. został Naczelnikiem Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta K. Pismem z dnia 29 marca 1999 r. rozwią- zano z powodem stosunek pracy za wypowiedzeniem, w którym jako przyczynę wskazano reorganizację Urzędu Miasta K. wprowadzoną uchwałą [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 25 lutego 1999 r., połączoną ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia - art. 2 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Na podstawie tej uchwały zlikwidowano Wydział Urbanistyki i Architektury, którego na- czelnikiem był powód, a powołano Wydział Mieszkalnictwa, Urbanistyki i Architektury. Nowy wydział objął zakresem swego działania kompetencje wydziału, którym wcze- śniej kierował powód oraz kwestie związane z mieszkalnictwem. Wszyscy pracowni- cy Wydziału Urbanistyki i Architektury z wyjątkiem powoda zostali zatrudnieni w no- wym wydziale. Sąd Rejonowy uznał, że reorganizacja Urzędu Miasta nie wypełniła kryteriów wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych. Apelację strony pozwanej oddalił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r. [...]. Zdaniem Sądu dru- giej instancji nie jest zasadny zarzut apelacji, niewzięcia pod uwagę faktu, że w wyni- ku reorganizacji Urzędu Miasta K., w miejsce 22 wydziałów oraz równorzędnych ko- mórek organizacyjnych, powstało 15 wydziałów i równorzędnych komórek organiza- cyjnych, a także że w jej wyniku wypowiedziano umowę o pracę 26 pracownikom, w tym powodowi. Sąd Rejonowy ustalił sposób przeprowadzenia reorganizacji wydzia- łu, w którym zatrudniony był powód, a także jakie dotychczasowe komórki organiza- cyjne strony pozwanej objął nowy wydział. Co do drugiej z przesłanek przewidzia- nych w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorzą- dowych, to jest zmniejszenia zatrudnienia, Sąd Rejonowy w sposób właściwy przyjął za orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., I PKN 435/98, że nie może być ona utożsamiana ze zredukowaniem tylko stanowisk kierowniczych. Prze- słankę tę należy odnieść do wydziału, w którym poprzednio powód był zatrudniony. Nie ulega wątpliwości, iż w nowym wydziale znaleźli zatrudnienie wszyscy pracowni- cy poprzednio zatrudnieni w Wydziale Urbanistyki i Architektury, z wyjątkiem powoda. Ponadto powód posiadał wymagane kwalifikacje oraz praktykę do zajmowania sta- nowiska naczelnika wydziału, a strona pozwana nie wskazała przyczyn, dla których on jako jedyny utracił pracę. Kasację od tego wyroku wniosła strona pozwana. Zarzuciła naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 1990 r. o pracownikach samorządowych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnienie jego przesłanek należy oceniać w odniesieniu do reorganizacji poszczególnych ko- mórek organizacyjnych pozwanego, w oderwaniu od całej reorganizacji i jej skutków w postaci likwidacji, łączenia komórek organizacyjnych i zmniejszania stanu zatrud- nienia, a w konsekwencji uznanie, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy roz- 3 wiązania stosunku pracy z powodem, mimo że u pozwanego nastąpiła szeroka reor- ganizacja połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Strona pozwana zarzuciła też naruszenie art. 45 § 1 KP przez zastosowanie go w miejsce art. 45 § 2 KP w wyniku błędnego przyjęcia, że istnieje możliwość przywrócenia powoda do pracy na poprzednich warunkach. W uzasadnieniu kasacji strona pozwana wywiodła w szcze- gólności, że Sąd Okręgowy dokonał oceny zasadności wypowiedzenia powodowi stosunku pracy na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorzą- dowych, z pominięciem sposobu i skutków całej reorganizacji, ograniczając się jedy- nie do jej wycinka związanego z reorganizacją wydziału, którym uprzednio kierował powód. Sąd Okręgowy wyraźnie stwierdził, że jedną z przesłanek wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych, to jest zmniejszenie stanu zatrudnienia w reorganizowanym urzędzie gminy, należy odnieść tylko do wy- działu, w którym poprzednio był zatrudniony powód. Zdaniem pozwanego brzmienie przepisu nie daje podstawy do takiej wykładni. Przepis ten nie uzależnia wypowie- dzenia od sposobu reorganizacji poszczególnego wydziału, lecz jako przesłankę umożliwiającą wypowiedzenie stosunku pracy pracownikowi samorządowemu mia- nowanemu wskazuje sam fakt reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Zmniejszenie stanu zatrudnienia musi dotyczyć wszystkich reor- ganizowanych komórek organizacyjnych urzędu. Gdyby ustawodawca chciał połą- czyć możliwość wypowiedzenia ściśle ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia w kon- kretnie reorganizowanej komórce organizacyjnej urzędu, zależność taka musiałaby wyraźnie wynikać z przepisu. Sąd Okręgowy naruszył także, zdaniem strony pozwa- nej, art. 45 § 1 KP w związku z art. 45 § 2 KP w wyniku błędnego przyjęcia, że ist- nieje możliwość przywrócenia powoda do pracy na poprzednich warunkach. Wydział, którym powód kierował, uległ połączeniu z innym wydziałem i w wyniku tego tylko jedna osoba z dotychczasowych naczelników mogła pozostać na stanowisku kierow- nika nowego wydziału. Wobec połączenia dwóch wydziałów w jeden, dotychczasowe stanowisko powoda uległo likwidacji. Powód nie został wytypowany do pełnienia funkcji kierownika, a nie może powrócić do pracy na poprzednich warunkach, skoro wydział, którym kierował, nie istnieje, a utworzonym kieruje inna osoba. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pra- cownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) jest uzasadniony, a jego uznanie jest wystarczające do uwzględnienia kasacji. Zgodnie z tym przepisem roz- wiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym może nastą- pić w drodze wypowiedzenia w razie likwidacji lub reorganizacji urzędu gminy lub innych jednostek, o których mowa w art. 1 pkt 3 oraz biur (ich odpowiedników), o któ- rych mowa w art. 1 pkt 4, połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Treść tego przepisu wskazuje więc jednoznacznie, że zmniejszenie stanu zatrudnienia sta- nowiące przesłankę umożliwiającą wypowiedzenie należy odnosić do całego reorga- nizowanego urzędu, a nie do jego poszczególnych jednostek organizacyjnych. Wbrew twierdzeniom Sądów obu instancji taka wykładnia jest przyjęta i utrwalona w orzecznictwie. W szczególności odmiennej wykładni nie zawiera wyrok z dnia 10 lis- topada 1998 r., I PKN 435/98 (OSNAPiUS 2000 r. nr 1, poz. 8), w którym Sąd Naj- wyższy (analogicznie jak w uzasadnieniach wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 148/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 391 i wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 134/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 387) uznał, że reorganizacja urzędu gminy polegająca na zmianie nazw i zakresu kompetencyjnego poszczególnych jednostek organizacyjnych, nie uzasadnia rozwiązania stosunku pracy z mianowanym pracow- nikiem samorządowym w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.), jeżeli jednocześnie nie następuje rzeczywiste zmniejszenie zatrudnienia, z którym nie należy utożsamiać samego tylko zredukowania stanowisk kierowniczych. Wykładnia, że zmniejszenie zatrudnienia z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych należy odnosić do całego urzędu wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 134/98 (OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 387; OSP 1999 r. z. 12, poz. 209 z glosą A. Dubowik; OSP 1999 r. z. 12, poz. 210 z glosą H. Szewczyk oraz z uzasadnienia wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 148/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 391). Charakterystyczne jest przy tym, że jedna z tych spraw dotyczyła takiej samej sytuacji, jak w niniejszej sprawie, to jest połączenia dwóch wydziałów i likwidacji stanowiska kierownika jednego z nich. Tak samo był interpretowany art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 136, poz. 704 ze zm.), który stanowił, że rozwiązanie stosunku pracy z 5 urzędnikiem państwowym mianowanym może nastąpić w drodze wypowiedzenia w razie likwidacji urzędu lub jego reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem stanu za- trudnienia, jeżeli przeniesienie urzędnika państwowego mianowanego, za jego zgodą, do innego urzędu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 1990 r., II SA 525/90, ONSA 1990 r. z. 2-3, poz. 53). Wykładnia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych dokonana przez Sąd drugiej instancji jest więc nie- prawidłowa, gdyż przesłankę zmniejszenia zatrudnienia odnosi do jednej z jednostek reorganizowanego urzędu. Zresztą gdyby ją nawet przyjąć, to i tak należało uznać, że doszło do zmniejszenia zatrudnienia w tej jednostce, skoro po połączeniu dwóch wydziałów jest oczywiste, że zlikwidowano jedno stanowisko naczelnika, a więc także w tej nowej jednostce organizacyjnej utworzonej w miejsce poprzednich dwóch wy- działów doszło do zmniejszenia zatrudnienia. Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art. 39313 § 1 KPC, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania. ========================================