Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
133 artykułów z powiązanym orzecznictwem
Art. 1[Zakres obowiązywania]
§ 1. Postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów niniejszego kodeksu.
§ 2. WArt. 2[Rodzaje postępowań]
§ 1. Orzekanie następuje w postępowaniu:
1) zwyczajnym;
2) przyspieszonym;
3) nakazowym.
§ 1a. OrzeArt. 3[Sygnalizacja] W razie stwierdzenia w toku postępowania istotnego uchybienia w czynnościach instytucji państwowej, samorArt. 4[Prawo do obrony]
§ 1. Obwinionemu przysługuje prawo do obrony, w tym do korzystania z pomocy jednego obrońcy, o czym naArt. 5[Przesłanki]
§ 1. 1) Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:
1) czynu nie popełniono albo brak jest danycArt. 6[Żądanie pokrzywdzonego]
§ 1. W sprawach o wykroczenia ścigane na żądanie pokrzywdzonego występujący z wnioskiem o ukaraArt. 7[Obowiązki Policji] Policja i inne organy w zakresie postępowania w sprawach o wykroczenia wykonują polecenia sądu oraz Art. 8[Odesłanie do KPK] W postępowaniu uregulowanym w niniejszym kodeksie stosuje się odpowiednio przepisy art. 2, art. 4, arArt. 9[Pierwsza instancja]
§ 1. W sprawach o wykroczenia w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, z zastrzeżeniem spraw okreArt. 10[Żołnierz]
§ 1. W sprawach o wykroczenia popełnione przez:
1) żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z wyłączeniem żołniArt. 11[Właściwość miejscowa]
§ 1. Przy ustalaniu właściwości sądu stosuje się odpowiednio przepisy art. 31, 32, 33 § 1, art. 3Art. 12[Spór o właściwość]
§ 1. Spory o właściwość między sądami rejonowymi rozstrzyga sąd okręgowy, właściwy dla okręgu, w któArt. 13[Skład]
§ 1. Sąd rejonowy orzeka na rozprawie i na posiedzeniu jednoosobowo.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio doArt. 14[Sąd odwoławczy]
§ 1. Sądem odwoławczym w sprawach o wykroczenia podlegających właściwości sądów powszechnych, jeżeli usArt. 15[Rozwinięcie]
§ 1. Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydawanych w pierwszej instancji Art. 16[Regulacje dotyczące wyłączenia]
§ 1. Do wyłączenia sędziego i referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy arArt. 17[Uprawnieni]
§ 1. Oskarżycielem publicznym we wszystkich sprawach o wykroczenia jest Policja, chyba że ustawa stanowi inArt. 18[Prokurator]
§ 1. W każdej sprawie o wykroczenie wniosek o ukaranie może wnieść prokurator, stając się oskarżycielem pubArt. 18a[Udział oskarżyciela publicznego] Udział w rozprawie oskarżyciela publicznego, który złożył wniosek o ukaranie, jest oboArt. 19[Wyłączenie oskarżyciela]
§ 1. Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-4 i 6, § 2 oraz art. 41 i 42 Kodeksu postępowania karnego stosArt. 20[Pojęcie; prawa i obowiązki]
§ 1. Obwinionym jest osoba, przeciwko której wniesiono wniosek o ukaranie w sprawie o wykroArt. 21[Obrona obligatoryjna]
§ 1. W postępowaniu w sprawie o wykroczenia obwiniony musi mieć obrońcę przed sądem, jeżeli:
1) jArt. 22[Obrońca z urzędu] Gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, obwinionemu, który nie ma obrońcy z wyboru, wyznacza sArt. 23[Wyznaczenie]
§ 1. Obrońcę z urzędu wyznacza prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Na zarArt. 24[Adwokat, radca prawny]
§ 1. Obrońcą w sprawach o wykroczenia może być adwokat albo radca prawny.
§ 2. Do obrońcy obwiniArt. 25[Pokrzywdzony]
§ 1. Pokrzywdzonym jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez wykrocArt. 26[Oskarżyciel posiłkowy]
§ 1. O przesłaniu wniosku o ukaranie oskarżyciel publiczny zawiadamia ujawnionego pokrzywdzonegoArt. 27[Wniosek o ukaranie]
§ 1. W sprawach o wykroczenia ścigane na żądanie pokrzywdzonego, pokrzywdzony może samodzielnie wniArt. 28[Odstąpienie oskarżyciela posiłkowego]
§ 1. Odstąpienie oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 27 § 1 i 2, od osArt. 29[Niestawiennictwo]
§ 1. Niestawiennictwo prawidłowo powiadomionego pokrzywdzonego i oskarżyciela posiłkowego na rozprawęArt. 30[Pełnomocnik]
§ 1. Pokrzywdzony i oskarżyciel posiłkowy może korzystać z pomocy jednego pełnomocnika. Pełnomocnikiem możArt. 31[Śmierć oskarżyciela posiłkowego]
§ 1. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 27 § 1 i 2, sąd luArt. 32[Rodzaje rozstrzygnięć]
§ 1. Rozstrzygnięcia zapadają w postaci orzeczeń, zarządzeń albo mandatów karnych.
§ 2. OrzeczenArt. 33[Posiedzenia z udziałem stron] Strony mogą uczestniczyć w posiedzeniu, jeżeli ustawa to przewiduje albo gdy prezes sądu Art. 34[Podstawa orzeczenia] Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mającArt. 35[Wyrok; uzasadnienie]
§ 1. Wyrok sądu pierwszej instancji uzasadnia się i doręcza stronie wraz z uzasadnieniem jedynie nArt. 36[Postanowienie i zarządzenie]
§ 1. Postanowienie i zarządzenie uzasadnia się jedynie, gdy podlega ono zaskarżeniu. UzasaArt. 37[Protokół i inne ustalenia]
§ 1. Protokół sporządza się z każdej czynności mającej istotne znaczenie dla sprawy, a w szcArt. 37a[Delegacja ustawowa] Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych Art. 37b[Zapis dźwięku lub obraz]
§ 1. Strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi mają prawo do zapoznania się z zArt. 38[Odesłanie]
§ 1. 3) Do czynności procesowych prowadzonych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia stosuje się odpowiedniArt. 39[Dowody na wniosek i z urzędu]
§ 1. Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu. Przepis art. 168 Kodeksu posArt. 40[Oświadczenie pisemne]
§ 1. Na wniosek osoby przesłuchiwanej przyjmuje się od niej oświadczenie na piśmie.
§ 2. W wypadkArt. 41[Zeznania świadka]
§ 1. Przy przeprowadzaniu dowodu z zeznań świadka stosuje się odpowiednio przepisy art. 177, art. 178Art. 42[Opinia biegłego]
§ 1. Przy przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 193-201 KodekArt. 43[Oględziny i eksperyment] Przy przeprowadzaniu oględzin i eksperymentu procesowego stosuje się odpowiednio przepisy art.Art. 44[Przeszukanie]
§ 1. W celu znalezienia i zatrzymania przedmiotów podlegających oględzinom lub mogących stanowić dowód rzArt. 45[Ujęcie osoby]
§ 1. 5) Policja i Straż Graniczna mają prawo zatrzymać osobę ujętą na gorącym uczynku popełnienia wykroczArt. 46[Zatrzymanie osoby]
§ 1. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu uArt. 47[Zażalenie do sądu]
§ 1. Zatrzymanemu przysługuje zażalenie na zatrzymanie do sądu. W zażaleniu zatrzymany może domagać Art. 48[Tymczasowe zajęcie]
§ 1. Policja i inne organy uprawnione do prowadzenia czynności określonych w dziale VII mogą dokonaArt. 49[Kara porządkowa]
§ 1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę, który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezArt. 50[Przymusowe doprowadzenie; odebranie przedmiotu]
§ 1. W razie niestawienia się świadka na wezwanie bez usprawiedliwieniaArt. 51[Uprawnione organy]
§ 1. Środki przymusu, o których mowa w art. 49 i 50, stosuje sąd właściwy do rozpoznania sprawy, a wArt. 52(uchylony)Art. 53[Ustalenie miejsca pobytu] Jeżeli miejsce pobytu osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia nie jest znane, sąd może zaArt. 54[Zakres i cel]
§ 1. W celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych nArt. 55[Polecenie sądu]
§ 1. Czynności wyjaśniające przeprowadza się także w celu uzupełnienia lub sprawdzenia faktów podanych Art. 56[Uprawnione organy]
§ 1. Czynności wyjaśniające, o których mowa w art. 54, może także przeprowadzić prokurator lub zleciArt. 56a[Zażalenie na niewniesienie wniosku o ukaranie] Jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 27, osobie, która złożArt. 57[Wniosek o ukaranie]
§ 1. Podstawę do wszczęcia postępowania stanowi wniosek o ukaranie złożony przez organ uprawniony dArt. 58[Wniosek o skazanie bez rozprawy]
§ 1. Oskarżyciel publiczny może, za zgodą obwinionego, przesłuchanego uprzednio w tokuArt. 59[Rozstrzygnięcia prezesa sądu]
§ 1. Jeżeli wniosek o ukaranie nie odpowiada warunkom formalnym wskazanym w art. 57 § 2-4Art. 60[Posiedzenie]
§ 1. Prezes sądu, po wszczęciu postępowania, kieruje sprawę na posiedzenie, jeżeli:
1) oskarżyciel publiczArt. 61[Odmowa wszczęcia]
§ 1. Można odmówić wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć, także wtedy, jeżeli:
1) w sprawie o teArt. 62[Okoliczności wyłączające orzekanie]
§ 1. Okoliczności wyłączające orzekanie na podstawie niniejszego kodeksu uwzględniaArt. 63[Uwzględnienie wniosku o skazanie]
§ 1. Uwzględniając wniosek oskarżyciela publicznego, o którym mowa w art. 58 § 1, sądArt. 64[Rozpoznanie wniosku obwinionego]
§ 1. Przy rozpoznawaniu wniosku obwinionego o skazanie go w określony sposób bez przepArt. 65[Zawiadomienia i wezwania]
§ 1. Prezes sądu, kierując sprawę na rozprawę, zarządza zawiadomienie o jej miejscu i terminiArt. 66[Dyplomaci]
§ 1. Osoby wymienione w art. 5 § 1 pkt 6 lit. a-e nie są obowiązane do składania zeznań w charakterze świadkArt. 67[Zawiadomienie obwinionego]
§ 1. Zawiadamiając obwinionego o terminie pierwszej rozprawy lub posiedzeniu, o którym mowa Art. 68[Pomoc prawna]
§ 1. Jeżeli obwiniony lub świadek mieszka poza miejscowością, w której ma siedzibę właściwy sąd, prezes sArt. 69[Odesłanie] Przy przygotowaniu do rozprawy stosuje się odpowiednio przepisy art. 348, 349, 350, 352 i 353 Kodeksu postępArt. 70[Jawność i ustność]
§ 1. Rozprawa odbywa się ustnie i jawnie.
§ 2. Sąd wyłącza jawność całości lub części rozprawy, jeżeArt. 71[Wywołanie i sprawdzenie obecności]
§ 1. Rozprawę rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie sąd sprawdza, czy wszyscy wezwaArt. 72[Odczytanie wniosku]
§ 1. Przewód sądowy rozpoczyna się od odczytania wniosku o ukaranie.
§ 2. Wniosek o ukaranie odczytArt. 73[Wniosek o skazanie] Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania na rozprawie obwiniony może złożyć wniosek o skazaniArt. 74[Odczytanie wyjaśnień]
§ 1. Jeżeli obwiniony odmawia złożenia wyjaśnień albo wyjaśnia odmiennie niż poprzednio lub oświaArt. 75[Odczytanie zeznań; ujawnienie]
§ 1. Przepis art. 74 § 1 stosuje się odpowiednio do świadka, który bezpodstawnie odmawiaArt. 75a[Odczytanie] Za odczytanie wyjaśnień lub zeznań złożonych na rozprawie uznaje się odtworzenie wyjaśnień lub zeznań utrwaArt. 76[Inne protokoły]
§ 1. Sąd może odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania, zajęcia, zatrzymania przedmiotóArt. 77[Pytania] Obwinionemu, świadkom i biegłym zarówno sąd, jak i strony zadają pytania bezpośrednio, chyba że sąd zarządzi iArt. 78[Wypowiedzenie obrony] Jeżeli po rozpoczęciu rozprawy obwiniony lub obrońca wypowiedział stosunek obrończy w sprawie, w Art. 79[Przerwa; odroczenie]
§ 1. Sąd może zarządzić przerwę w rozprawie w celu doprowadzenia obwinionego, sprowadzenia dowodu,Art. 80[Dalsze prowadzenie] Rozprawę przerwaną lub odroczoną prowadzi się w dalszym ciągu, chociażby skład sądu uległ zmianie, Art. 81[Odpowiednie stosowanie] Przy przeprowadzaniu rozprawy stosuje się odpowiednio przepisy art. 369, art. 371, art. 372, arArt. 82[Wyrok]
§ 1. Po wysłuchaniu głosów stron sąd sporządza wyrok na piśmie. Przepisy art. 409-411, 413 § 1, art. 418 § 1 i 3Art. 83[Umorzenie postępowania] W razie niedoręczenia obwinionemu wyroku zaocznego, w terminie 3 miesięcy od dnia wydania, sąd Art. 84[Uzupełnienie]
§ 1. Jeżeli w wyroku nie rozstrzygnięto lub rozstrzygnięto wadliwie o zaliczeniu na poczet kar lub środkóArt. 85[Wniosek; organy wojskowe]
§ 1. W postępowaniu przed sądem wojskowym podstawę do wszczęcia postępowania stanowi wniosek Art. 86[Zawiadomienie]
§ 1. O popełnieniu przez osobę wskazaną w art. 10 § 1 wykroczenia podlegającego orzecznictwu sądów wojskArt. 86a[Żądanie ścigania wykroczenia]
§ 1. Ściganie wykroczenia popełnionego przez żołnierza, o którym mowa w art. 10 § 1 pkt 1Art. 87[Odmowa wszczęcia]
§ 1. Sąd wojskowy może odmówić wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć i sprawę przekazać właściweArt. 88[Oskarżyciel posiłkowy] Pokrzywdzony może korzystać przed sądem wojskowym z praw oskarżyciela posiłkowego jedynie w sytuArt. 89[Odesłanie] W postępowaniu przyspieszonym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy niniejszego roArt. 90[Przesłanki]
§ 1. Postępowanie przyspieszone stosuje się do osób niemających stałego miejsca zamieszkania lub miejsca stArt. 91[Przesłanki]
§ 1. W wypadkach, o których mowa w art. 90, w postępowaniu przyspieszonym orzeka się tylko wówczas, gdy sprArt. 92[Odrębności]
§ 1. W postępowaniu przyspieszonym, z zastrzeżeniem art. 92a:
1) wniosek o ukaranie może ograniczyć się do Art. 92a[Odpowiednie zastosowanie przepisów] W postępowaniu przyspieszonym, toczącym się z zastosowaniem art. 91 § 2a, stosuje sArt. 93[Przesłanki]
§ 1. Sąd na posiedzeniu może wydać wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wyArt. 94[Odesłanie]
§ 1. Do wyroku nakazowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 504 i 505 z wyłączeniem zdania drugiego, a tArt. 95[Uprawnione organy]
§ 1. Postępowanie mandatowe prowadzi Policja, a inne organy, gdy przepis szczególny tak stanowi.
§ 2Art. 96[Maksymalna grzywna; formularz]
§ 1. W postępowaniu mandatowym można nałożyć grzywnę w wysokości do 500 zł, a w przypadkArt. 97[Przesłanki]
§ 1. W postępowaniu mandatowym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, funkcjonariusz uprawniony do nakładania Art. 98[Rodzaje mandatów karnych]
§ 1. W postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego:
1) wydawanegoArt. 99[Wniosek o ukaranie] W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonejArt. 100[Ściąganie grzywny]
§ 1. Uprawnionym do poboru należności wynikających z grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego, sArt. 101[Uchylenie mandatu]
§ 1. Prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędąArt. 102[Nadzór] Nadzór nad postępowaniem mandatowym sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, a w sprawach, o których mArt. 102a[Zlecenia płatnicze w formie dokumentu elektronicznego]
§ 1. Zlecenia płatnicze na rzecz organów właściwych do poboru naArt. 103[Apelacja i zażalenie]
§ 1. Środkami odwoławczymi są apelacja i zażalenie.
§ 2. Od wyroku sądu pierwszej instancji służyArt. 104[Podstawy bezwzględne uchylenia; kara surowsza]
§ 1. Sąd odwoławczy uchyla na posiedzeniu zaskarżone orzeczenie, niezaleArt. 105[Wniesienie apelacji]
§ 1. Apelację wnosi się na piśmie w terminie 7 dni od daty otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem,Art. 106[Udział stron]
§ 1. Strony mają prawo uczestniczyć w rozprawie i w posiedzeniu sądu odwoławczego. Udział stron nie jest Art. 106a[Dopuszczenie dowodu] Sąd odwoławczy może, uznając potrzebę uzupełnienia przewodu sądowego, przeprowadzić dowód na rozprArt. 107[Sporządzenie uzasadnienia]
§ 1. Uzasadnienie wyroku sąd odwoławczy sporządza w terminie 7 dni.
§ 2. Uzasadnienie wyrokuArt. 108[Wniesienie zażalenia]
§ 1. Zażalenie wnosi się na piśmie w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia albo ustniArt. 109[Odesłanie]
§ 1. W postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszeArt. 110[Podmioty uprawnione]
§ 1. Kasację w sprawach o wykroczenia może wnieść wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik PrawArt. 111[Podstawy] Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wskazanych w art. 104 § 1 lub innego rażącego naruszenia pArt. 112[Odesłanie] W postępowaniu w przedmiocie kasacji stosuje się odpowiednio przepisy działu X niniejszego kodeksu oraz art.Art. 113[Odesłanie; wniosek; orzekanie]
§ 1. Postępowanie sądowe, prowadzone w trybie określonym przez przepisy rozdziałów 11-16Art. 114[Przesłanki]
§ 1. Obwinionemu, który w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania został następnie uniewinniony albo wobArt. 115[Właściwość sądu; przedawnienie]
§ 1. Roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie należy zgłosić w sądzie okręgowym, wArt. 116[Odesłanie] Przy rozpoznawaniu roszczeń o odszkodowanie oraz zadośćuczynienie stosuje się odpowiednio przepisy art. 553,Art. 116a[Odesłanie do przepisów KPK] Do wystąpienia do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrArt. 116b[Odesłanie do przepisów KPK]
§ 1. Do wystąpienia do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie grzywny, środkóArt. 116c[Odesłanie do przepisów KPK oraz KW]
§ 1. Do wystąpienia do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie dArt. 117[Tymczasowe pokrycie]
§ 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, wszelkie wydatki w toku postępowania w sprawach o wykroczeArt. 118[Zryczałtowane wydatki]
§ 1. Wydatki wykładane przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego mają charakterArt. 119[Koszty postępowania]
§ 1. W razie skazania od obwinionego sąd zasądza opłatę na rzecz Skarbu Państwa, zryczałtowane wydArt. 120[Zażalenie na postanowienie]
§ 1. Zażalenie na postanowienie organu prowadzącego czynności wyjaśniające w przedmiocie koArt. 121[Odesłanie do KPK]
§ 1. Do kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 616, art. 618 § 1 i 3, art. 618a-6