Polskie sądy, w liczbach.
Żywy barometr wymiaru sprawiedliwości. Co naprawdę dzieje się za drzwiami sal rozpraw — szanse wygranej z państwem, regionalna loteria, mur Sądu Najwyższego i rytm orzekania — policzone na 1 337 140 orzeczeniach.
1 281 967 orzeczeń · 17,7 mln powołań przepisów · 2004–2026 · akt. 2 czerwca 2026
Alkohol za kierownicą
11 962 wyroków z art. 178a KK. Jak zaostrzenie z 2015 r. i konfiskata aut z 2024 r. zmieniły kary — i ile naprawdę mają promili skazani.
Raport1,8‰mediana stężenia u skazanych — ponad 3× prógRowerzyści w sądach
2013: jazda rowerem po pijanemu przestała być przestępstwem — i znika z sądów. Plus: w co trzeciej sprawie cywilnej sąd pyta, czy rowerzysta sam się nie przyczynił.
Raport144 → 1sprawy karne pijanych rowerzystów rocznie (2013 → 2025)Motocykliści w sądach
Najgroźniejszy pojazd w aktach: co piąta sprawa to wypadek śmiertelny. A i tak w co trzeciej sprawie cywilnej sąd pyta o przyczynienie się motocyklisty.
Raport21%spraw motocyklowych to wypadek ze skutkiem śmiertelnymFrankowicze (kredyty CHF)
Po wyroku TSUE z 2019 r. unieważnienie umowy CHF stało się regułą — a liczba pozwów wzrosła kilkudziesięciokrotnie. Najgłośniejszy spór konsumencki dekady w danych.
Raport26% → 92%udział unieważnień umów CHF (2015 → 2022)Śmierć osoby bliskiej
Ile sąd wycenia życie bliskiej osoby? Mediana zadośćuczynienia za śmierć najbliższego — z rozpiętością od kilku tysięcy do milionów.
Raport45 284 złmediana zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższejBłędy medyczne
Mediana zadośćuczynienia za błąd lekarski — z długim ogonem sięgającym setek tysięcy złotych.
Raport57 000 złmediana zadośćuczynienia za błąd medycznyPosiadanie narkotyków
Za posiadanie dominuje kara pozbawienia wolności — mimo art. 62a, który pozwala umorzyć sprawę przy niewielkiej ilości.
Raport82%przypisanych kar za posiadanie to więzienieZnęcanie nad rodziną
Przemoc domowa (art. 207 KK) najczęściej kończy się więzieniem — choć setki wyroków zapadają w zawieszeniu.
Raport820wyroków w zawieszeniu za znęcanie nad rodzinąNiepłacenie alimentów
Za uchylanie się od alimentów (art. 209 KK) najczęstszą karą jest pozbawienie wolności. Efekt reformy z 2017 r. widać w danych.
Raportwięzienienajczęstsza kara za niealimentacjęZnęcanie nad zwierzętami
Za znęcanie nad zwierzęciem rzadko idzie się realnie siedzieć: dominują zawieszenia, grzywny i ograniczenie wolności.
Raport161wyroków w zawieszeniu — bezwzględne więzienie to rzadkośćZniesławienie i hejt
Za zniesławienie (art. 212 KK) prawie nikt nie idzie do więzienia, a wśród spraw z wyrokiem uniewinnienia są bardzo częste.
Raport~40%spraw z wyrokiem kończy się uniewinnieniemRozwód w liczbach
wkrótceWina, alimenty, opieka — co orzekają sądy okręgowe.
wkrótcew przygotowaniuPojedynek z ZUS
wkrótceRenty, emerytury, składki — gdzie ubezpieczeni wygrywają.
57%spraw rozstrzygniętych wygrywają ubezpieczeniPodatnik kontra fiskus
wkrótceVAT, PIT, ordynacja — skuteczność skarg na decyzje skarbówki.
wkrótcew przygotowaniu
Skarżysz urząd? Wygrywasz raz na cztery razy.
Metodologia
Sądy administracyjne (WSA + NSA), 2004–2026. „Wygrana obywatela” = uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji organu; „przegrana” = oddalenie lub odrzucenie skargi. Klasyfikacja na podstawie pola `decision` z ekstrakcji AI.
Na 556 498 rozstrzygniętych skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA obywatel doprowadził do uchylenia decyzji urzędu tylko 147 222 razy. W pozostałych 74% spraw sąd przyznał rację państwu.
Skarżysz decyzję urzędu do sądu? Statystycznie wygrywasz raz na cztery. W 74% spraw administracyjnych sąd staje po stronie państwa. (556 498 orzeczeń)
To samo państwo, inny region — inne szanse.
Te same przepisy, ten sam przeciwnik — Skarb Państwa. A szansa wygranej zależy od tego, który wojewódzki sąd administracyjny rozpozna sprawę. Najwyżej: wielkopolskie (36,6%). Najniżej: podlaskie (20,0%) — różnica niemal dwukrotna.
Sądowa loteria w jednej mapie: w WSA Poznań obywatel wygrywa z państwem 37% spraw, w Białystok — 20%. Ten sam kraj, te same przepisy.
Metodologia
Odsetek skarg wygranych przez obywatela w danym WSA (2004–2026). Różnice wynikają częściowo z odmiennej struktury spraw w regionach (np. udział spraw podatkowych vs. budowlanych), nie tylko z „surowości” sądu.
Zamknięte drzwi: SN odmawia rozpoznać 3 na 4 kasacje.
Zanim Sąd Najwyższy w ogóle zajmie się skargą kasacyjną, musi ją „przyjąć do rozpoznania”. Na 51 092 takich rozstrzygnięć 38 692 to odmowy. Większość spraw kończy się, nie docierając do meritum.
Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania 76% skarg kasacyjnych. Trzy na cztery sprawy nie przechodzą nawet przez przedsąd.
Metodologia
Przedsąd kasacyjny w Sądzie Najwyższym: udział postanowień o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wśród rozstrzygnięć przyjęcie/odmowa. Nie obejmuje skarg merytorycznie rozpoznanych.
Mit obalony: z ZUS-em da się wygrać.
Metodologia
Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych z jednoznacznie ustalonym zwycięzcą (pole `winner`, dostępne dla ~42% ekstrakcji). Dotyczy spraw rozstrzygniętych co do meritum, nie wszystkich odwołań od decyzji ZUS.
Wbrew obiegowej opinii: w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rozstrzygniętych co do meritum to ubezpieczeni wygrywają częściej niż ZUS — 57% do 43%.
„Z ZUS-em nie wygrasz” — mit. W sprawach rozstrzygniętych co do meritum ubezpieczeni wygrywają 57%.
Skazanie prawie pewne — ale apelacja ma sens.
~5 skazań na 1 uniewinnienie
Gdy polski sąd karny orzeka o winie, skazuje w 83% przypadków. Ale w apelacji nie jest beznadziejnie: sądy apelacyjne wzruszają 46% zaskarżonych wyroków.
Metodologia
Sprawy karne, w których orzeczenie zaklasyfikowano jako skazanie lub uniewinnienie. Nie obejmuje umorzeń, spraw odwoławczych ani incydentalnych — to udział skazań wśród zapadłych werdyktów winy. Sądy apelacyjne: „wzruszone” = zmiana wyroku lub uchylenie; „utrzymane” = oddalenie apelacji. Zmiana bywa częściowa, więc nie każde wzruszenie oznacza pełną wygraną apelującego.
Wymiar sprawiedliwości idzie na wakacje.
Polski wymiar sprawiedliwości idzie na wakacje: w sierpniu zapada o połowę mniej orzeczeń niż w październiku. A czwartek to dzień wyroków — 2,6× więcej niż poniedziałek.
Metodologia
Rozkład dat wydania orzeczeń na próbie (TABLESAMPLE) z lat 2005–2026. Wartości to udziały względne, nie liczby bezwzględne.
Najważniejszy przepis Polski to… kto płaci koszty.
- art. 398 KPC· skarga kasacyjna181 017
- art. 98 KPC· kto płaci koszty procesu151 115
- art. 233 KPC· ocena dowodów80 563
- art. 385 KPC· oddalenie apelacji78 416
- art. 481 KC· odsetki za opóźnienie59 020
- art. 7 KPA· zasada prawdy obiektywnej53 694
- art. 417 KC· odpowiedzialność Skarbu Państwa51 295
- art. 11 KK· jeden czyn = jedno przestępstwo39 331
Metodologia
Zliczenia odwołań do przepisów wyłuskanych z treści 1,28 mln orzeczeń (17,7 mln powołań). Numer artykułu obejmuje jego jednostki redakcyjne (np. art. 398¹–398²¹ KPC liczone razem).
Nie wielka zasada ustrojowa, lecz proza procesu. Najczęściej powoływane artykuły w polskich orzeczeniach dotyczą kosztów (art. 98 KPC) i oceny dowodów (art. 233 KPC). Wśród nich — art. 417 KC: odpowiedzialność Skarbu Państwa, cytowany 51 295 razy.
Najczęściej powoływany przepis w polskich wyrokach to nie konstytucyjna zasada, tylko art. 98 KPC — kto płaci koszty procesu. Tak wygląda prawo w praktyce.
Zdanie odrębne i cena przegranej.
orzeczeń ma zdanie odrębne (0,20%). W Sądzie Najwyższym 1/385, w Trybunale Konstytucyjnym 1/44. Polscy sędziowie niemal nigdy nie różnią się na piśmie.
mediana zasądzonych kosztów. Co dziesiąta sprawa to jednak ponad 8663 zł (P90).
Obie liczby to miary odporne na zmienne pokrycie zbioru — odsetek i mediana, a nie wartości bezwzględne. Dlatego mówią coś o sądach, a nie o tym, ile orzeczeń akurat zdigitalizowano w danym roku.
Polscy sędziowie niemal nigdy nie różnią się na piśmie: zdanie odrębne ma 1 na 500 orzeczeń, a w Sądzie Najwyższym — 1 na 385.
Metodologia
Udział orzeczeń ze zdaniem odrębnym (pole `dissenting_opinion.exists`), próba 5–20%. Zdanie odrębne bywa pomijane w publikacji, więc wartości to dolne oszacowanie. Mediana zasądzonych kosztów (`costs_amount` > 0; dotyczy ~274 tys. spraw z wyodrębnioną kwotą kosztów). Nie obejmuje honorariów pełnomocników poza kosztami zasądzonymi.
O danych
Liczby pochodzą z bazy 1 281 967 orzeczeń polskich sądów (lata 2004–2026), ustrukturyzowanych przez Lexedit Research. Klasyfikacje rozstrzygnięć opieramy na ekstrakcji AI z treści orzeczeń — interpretuj je jako trendy, nie jako oficjalną statystykę sądową. Każda sekcja ma własną notę metodologiczną. Strona jest aktualizowana; ostatnia aktualizacja: 2 czerwca 2026.