E-Doręczenia czy ePUAP? Policzyliśmy skargi odrzucone za wybór złego systemu
Skarga złożona w terminie, podpisana podpisem kwalifikowanym, wysłana przez rządowy system doręczeń elektronicznych. Sąd ją odrzuca, bo powinna była przyjść przez ePUAP, czyli inny rządowy system. Takich spraw nie było kilka. Przeszukaliśmy nasz korpus orzeczeń sądów administracyjnych i naliczyliśmy co najmniej 91 postanowień z 2025 r., w których sąd odrzucił skargę z powodu niewłaściwego kanału elektronicznego; każde z nich powołuje wprost art. 54 § 1a ppsa. Media pisały dotąd o „kilkudziesięciu" przypadkach. Jest ich więcej, a nasze liczby to i tak dolna granica, bo bazy publikują orzeczenia z opóźnieniem. Najważniejsze jest jednak to, co stało się później: w 2026 r. nie znaleźliśmy już ani jednego takiego odrzucenia.
Skąd się wziął problem
Od 1 stycznia 2025 r. duża część komunikacji z administracją przeszła na system e-Doręczeń. Sądy administracyjne przyjmują jednak pisma elektroniczne przez ePUAP, na podstawie art. 54 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się „do elektronicznej skrzynki podawczej organu". Włączenie e-Doręczeń do procedury sądowoadministracyjnej ustawodawca zaplanował dopiero na 1 października 2029 r.
W praktyce obywatel ma więc do wyboru co najmniej trzy państwowe kanały elektroniczne: ePUAP, e-Doręczenia i e-Urząd Skarbowy. Przez większość 2025 r. tylko pierwszy z nich sądy uznawały za właściwy do wniesienia skargi. Pomyłka kończyła się odrzuceniem, a odrzucenie skargi zamyka w danej sprawie drogę sądową.
Liczby
Przebieg w naszym korpusie (postanowienia, w których sąd oceniał skuteczność skargi wniesionej niewłaściwym kanałem elektronicznym, art. 54 § 1a ppsa):
| Okres | Odrzucenia | Rozstrzygnięcia uznające skuteczność |
|---|---|---|
| I połowa 2025 | 42 | 8 |
| II połowa 2025 | 49 | 30 |
| 2026 (do lipca) | 0 | 12 |
Fala odrzuceń narosła w 2025 r. i skończyła się równie wyraźnie. Po zmianie linii NSA jesienią 2025 r. w całym 2026 r. nie znaleźliśmy już ani jednego postanowienia odrzucającego skargę z powodu kanału, za to rozstrzygnięć uznających skuteczność jest 12. Zera nie tłumaczy opóźnienie publikacji: dane za I kwartał 2026 r. są kompletne (ponad 20 tys. orzeczeń z tego kwartału w korpusie, porównywalnie do kwartałów 2025 r.), niepełne są dopiero miesiące od kwietnia 2026 r.
Sądy, które odrzucały najczęściej (2025 r.):
| Sąd | Odrzucenia |
|---|---|
| WSA w Bydgoszczy | 15 |
| WSA we Wrocławiu | 14 |
| WSA w Gliwicach | 14 |
| WSA w Łodzi | 12 |
| WSA w Krakowie | 9 |
| WSA w Poznaniu | 7 |
Żaden sąd nie dominuje: czołówka mieści się w przedziale 12–15 postanowień, a praktyka była rozproszona po większości ośrodków.
Część sądów od początku orzekała inaczej. WSA w Warszawie wskazywał, że regulacja jest zbyt niejednoznaczna, by stosować wobec strony rygor odrzucenia skargi.
NSA zmienia linię we wrześniu 2025
Jeszcze 24 czerwca 2025 r. NSA (II FSK 672/25) przyjmował, że jedyną skuteczną drogą elektroniczną jest ePUAP. Zmiana przyszła trzy miesiące później. W postanowieniu z 24 września 2025 r. (I FSK 1395/25) NSA uznał, że przepisy „nie zawężają pojęcia elektronicznej skrzynki podawczej wyłącznie do ePUAP". Jeżeli pismo zostało podpisane podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym i faktycznie dotarło do sądu, jest wniesione skutecznie.
Od tego momentu NSA konsekwentnie uchyla postanowienia o odrzuceniu. W korpusie od września 2025 r. do marca 2026 r. naliczyliśmy co najmniej 21 takich uchyleń, m.in.:
- I GSK 1285/25 (14.10.2025)
- I OSK 1516/25 i I OSK 1517/25 (28.10.2025)
- II FSK 1208/25 i III FSK 1219/25 (18.11.2025)
- III FSK 1101/25 (21.11.2025), I FSK 1394/25 (25.11.2025)
- III FSK 1213/25 i III FSK 1214/25 (26.11.2025)
- III FSK 1245/25 (5.12.2025), I FSK 1696/25 (11.12.2025)
- II FSK 1457/25 (15.01.2026), III OSK 71/26 (19.02.2026)
- III FSK 1604/25 (3.03.2026), II FSK 236/26 (12.03.2026), III FSK 1603/25 (26.03.2026)
Po marcowym II FSK 236/26 część mediów pisała o końcu wątpliwości. Dane to potwierdzają: w 2026 r. odrzuceń z powodu kanału już nie odnotowaliśmy, a rozstrzygnięcia uznające skuteczność wyraźnie przeważają. Formalnie spór wygaśnie dopiero wtedy, gdy ustawodawca dopisze e-Doręczenia do procedury — zaplanowano to na 2029 r. Praktyczne ryzyko zostało więc w sprawach z 2025 r., w których odrzucenie zdążyło się uprawomocnić.
Skład siedmiu sędziów orzekł 3 sierpnia: bez automatycznej fikcji doręczenia
W sprawie pokrewnej, dotyczącej doręczeń pism pełnomocnikom przez e-Urząd Skarbowy, NSA odmówił podjęcia uchwały (pytanie zarejestrowane jako I FPS 1/26) i przejął sprawę I FSK 1307/25 do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów. Problem był ten sam: czy strona może ponosić skutki niespójności między systemami doręczeń państwa. Przeciwko nadaniu pierwszeństwa e-Urzędowi Skarbowemu wystąpiły Krajowa Rada Doradców Podatkowych, Rzecznik MŚP i prokuratura.
Aktualizacja, 3 sierpnia 2026 r. Wyrok zapadł. NSA orzekł, że organ mógł wysłać decyzję również na konto pełnomocnika w e-Urzędzie Skarbowym, ale nie mógł automatycznie uznać jej za doręczoną: fikcja doręczenia zastępczego nie obejmuje e-US, liczy się faktyczne pobranie pisma, a ciężar wykazania skutecznego doręczenia spoczywa na organie. Zgoda pełnomocnika na doręczanie przez e-US nie wyłączyła przy tym adresu ePUAP wskazanego w pełnomocnictwie. W sprawie, na kanwie której zapadł wyrok, urząd uznał decyzję za doręczoną po 14 dniach od udostępnienia jej w e-US i właśnie ten automatyzm NSA zakwestionował. Rozstrzygnięcie jest spójne z linią opisaną wyżej: rozbieżności między systemami doręczeń państwa nie mogą obciążać strony. Decyzje „doręczone" wyłącznie przez e-US wbrew adresowi z pełnomocnictwa mogły nie wejść do obrotu prawnego, co według pierwszych komentarzy prasowych może dotyczyć tysięcy postępowań podatkowych. Pisemne uzasadnienie nie zostało jeszcze opublikowane; wyrok siedmiu sędziów nie ma mocy ogólnie wiążącej uchwały, wyznacza jednak kierunek wykładni dla pozostałych składów.
Co z tym zrobić w praktyce
Jeśli dopiero wnosisz skargę: do czasu zmiany przepisów najbezpieczniejszym kanałem elektronicznym pozostaje ePUAP, czyli elektroniczna skrzynka podawcza organu. Linia NSA chroni pisma wniesione przez e-Doręczenia, ale nie ma powodu sprawdzać tego na własnej sprawie.
Jeśli sąd odrzucił skargę z powodu e-Doręczeń: postanowienie jest zaskarżalne, a orzecznictwo NSA z ostatnich miesięcy, od I FSK 1395/25 po II FSK 236/26, daje konkretne podstawy. W grę wchodzi też wniosek o przywrócenie terminu. Udokumentowana rozbieżność orzecznictwa co do tego, który rządowy system jest właściwy, mocno uprawdopodabnia brak winy strony.
Jeśli jesteś organem: NSA wielokrotnie podkreślał, że pismo przekazane przez organ do elektronicznej skrzynki sądu spełnia wymogi niezależnie od tego, którym systemem posłużyła się strona.
Metodologia i zastrzeżenia
Analizę oparliśmy na naszym korpusie orzeczeń sądów administracyjnych (pełnotekstowy indeks orzeczeń NSA i WSA). Punktem wyjścia były orzeczenia z lat 2025–2026, w których rozstrzygnięciem było odrzucenie skargi, a treść odwołuje się do e-Doręczeń. Każde z nich klasyfikowaliśmy następnie osobno, oddzielając dwa zjawiska, które łatwo pomylić, bo w obu pada słowo „e-Doręczenia": (1) skargę odrzucono, bo strona wniosła ją niewłaściwym kanałem elektronicznym (art. 54 § 1a ppsa) — to przedmiot tego zestawienia; (2) spór dotyczył tego, czy organ skutecznie doręczył własną decyzję (art. 144 i 144a Ordynacji podatkowej), a skargę odrzucano najczęściej jako przedwczesną. Do liczb w tym artykule wliczamy wyłącznie kategorię (1); każde zaliczone orzeczenie powołuje wprost art. 54 § 1a ppsa. Liczby należy traktować jako dolną granicę: bazy orzeczeń publikują z opóźnieniem (stąd okres kwiecień–lipiec 2026 jest w danych niedoreprezentowany), a nie każde uzasadnienie trafia do publikacji. Sygnatury podajemy za treścią orzeczeń w korpusie.
Sprostowanie z 7 sierpnia 2026 r. Pierwotna wersja artykułu podawała 119 i 54 postanowienia oraz zestawienie sądów z WSA we Wrocławiu (26) na czele, a także tezę, że odrzucenia nie ustały po zmianie linii NSA. Ponowna klasyfikacja całego zbioru wykazała, że do liczb trafiły orzeczenia z kategorii (2), w tym seria kilkunastu postanowień WSA we Wrocławiu z lutego 2026 r. dotyczących doręczania decyzji przez organ. Po ich wyłączeniu liczby i zestawienie sądów są takie, jak wyżej, a teza o utrzymywaniu się odrzuceń w 2026 r. okazała się nietrafna. Poprzednie wartości zostały zastąpione, nie usunięte z obiegu — jeśli powoływałeś się na wcześniejszą wersję, właściwe są liczby z tej.
Temat opisywały wcześniej m.in. Prawo.pl, Rzeczpospolita, Infor i Portal Samorządowy. Zestawienie skali zjawiska na pełnym korpusie orzeczeń publikujemy jako pierwsi.