II FSK 236/26

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-12
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITskarga kasacyjnadoręczenia elektronicznee-Doręczeniae-PUAPprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSAskuteczność wniesienia skargi

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego za pomocą systemu e-Doręczeń, zamiast e-PUAP, nie stanowi podstawy do jej odrzucenia, jeśli została prawidłowo przekazana do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od postanowienia WSA w Gliwicach, które uchyliło wcześniejsze postanowienie o odrzuceniu skargi podatnika. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniesienie skargi elektronicznie przez system inny niż e-PUAP nie jest podstawą do odrzucenia. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną organu. Podkreślono, że odmienna interpretacja naruszałaby prawo do sądu, a system e-Doręczeń powinien być traktowany równoważnie z e-PUAP w kontekście skuteczności wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach. WSA uchylił swoje wcześniejsze postanowienie o odrzuceniu skargi podatnika W. B. na decyzję Dyrektora IAS. Sąd pierwszej instancji, opierając się na orzecznictwie NSA, uznał, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP (w tym przypadku e-Doręczenia), nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), jeśli skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym i przekazana do sądu. NSA w pełni podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA były niezasadne. Wskazano, że odmienna wykładnia przepisów, która prowadziłaby do odrzucenia skargi wniesionej przez system e-Doręczenia, naruszałaby konstytucyjną zasadę prawa do sądu. NSA zaznaczył, że definicja 'elektronicznej skrzynki podawczej' nie ogranicza się wyłącznie do systemu e-PUAP, a równoległe funkcjonowanie systemów takich jak e-Doręczenia wymaga ich traktowania równoważnie, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych dotyczących doręczeń elektronicznych. Sąd uznał, że rygor odrzucenia skargi z powodu wykorzystania systemu e-Doręczenia nie wynika jednoznacznie z przepisów prawa, a strony muszą być świadome swoich obowiązków. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona, a wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony, gdyż nie zachodziły przesłanki do jego rozpoznania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniesienie skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP (np. e-Doręczenia), nie daje podstaw do odrzucenia skargi, jeżeli skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym i przekazana przez organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że definicja 'elektronicznej skrzynki podawczej' nie ogranicza się do e-PUAP, a równoważne traktowanie systemów takich jak e-Doręczenia jest zgodne z prawem do sądu. Odmienna wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę prawa do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odrzucenie skargi, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne. NSA uznał, że wniesienie skargi przez e-Doręczenia nie jest niedopuszczalne.

p.p.s.a. art. 54 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu. NSA uznał, że nie musi to być wyłącznie e-PUAP.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 1 i § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.i.d.p.z.p. art. 3 § pkt 12 i pkt 17

Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Definicja 'elektronicznej skrzynki podawczej' nie ogranicza jej do e-PUAP.

p.p.s.a. art. 46 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg posiadania adresu elektronicznego i podpisu kwalifikowanego przy wnoszeniu pisma w formie dokumentu elektronicznego.

p.p.s.a. art. 179a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

u.d.e. art. 155 § ust. 7

Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych

Obowiązek stosowania publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego od 1 października 2029 r.

Konst. RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada prawa do sądu.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem systemu e-Doręczeń, zamiast e-PUAP, nie stanowi podstawy do jej odrzucenia, jeśli została prawidłowo podpisana i przekazana do sądu. Definicja 'elektronicznej skrzynki podawczej' nie ogranicza jej do e-PUAP. Równoważne traktowanie systemów e-Doręczenia i e-PUAP w kontekście skuteczności wniesienia skargi jest zgodne z prawem do sądu.

Odrzucone argumenty

Skarga wniesiona za pomocą systemu e-Doręczenia powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Elektroniczna skrzynka podawcza organu to wyłącznie e-PUAP. Niewłaściwe zastosowanie art. 179a p.p.s.a. przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a., naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę prawa do sądu nie można też nie zauważyć, że e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest taka sytuacja, w której uznaje się, że e-Doręczenia tak wszechobecne na etapie przedsądowym, dyskwalifikują skuteczność skargi wnoszonej do sądu

Skład orzekający

Beata Cieloch

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wnoszenia skarg elektronicznych do sądów administracyjnych, w szczególności w kontekście stosowania systemu e-Doręczenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniesienia skargi przez system e-Doręczenia i jej przekazania przez organ do sądu. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form komunikacji elektronicznej lub sytuacji braku przekazania skargi przez organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego i aktualnego problemu techniczno-prawnego związanego z cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości i komunikacją elektroniczną z sądami, co jest istotne dla wielu prawników i obywateli.

E-Doręczenia zamiast e-PUAP: Czy skarga do sądu jest skuteczna? NSA wyjaśnia!

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II FSK 236/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Cieloch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gl 267/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-05-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1557
art. 3 pkt 12 i pkt 17
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 § 1 pkt 6, art. 54 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 267/25 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 2401-IOD-1.4102.28.2024.23.AW UNP: 2401-24-325243 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 267/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W. B. (dalej: "skarżący") uchylił postanowienie tegoż Sądu o odrzuceniu skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 2024 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP, nie daje podstaw do odrzucenia takiej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm, dalej: "p.p.s.a.")
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 179a w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że podstawy złożonej przez stronę przeciwną skargi kasacyjnej były oczywiście usprawiedliwione, co w dalszej kolejności spowodowało uchylenie wcześniejszego postanowienia odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 maja 2025 r. w sytuacji, w której prawidłowe zastosowanie regulacji art. 179a p.p.s.a. uzasadnione jest jedynie w przypadku oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której stwierdzenie zachodzi, gdy z treści środka zaskarżenia, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają jej uwzględnienie;
- art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że skarga na decyzją organu odwoławczego została wniesiona prawidłowo w sytuacji, w której skarżąca, pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie, nie dopełniła obowiązku złożenia skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu;
- art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1a p.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, że wykładnia powołanych przepisów przyjęta we wcześniejszym rozstrzygnięciu Sądu narusza konstytucyjną zasadę prawa do sądu w sytuacji, w której prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że skarga w formie dokumentu elektronicznego może być złożona jedynie do elektronicznej skrzynki podawczej organu.
W związku z powyższymi zarzutami autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w zaskarżonej części i odrzucenie skargi, względnie uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, pełnomocnik organu zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że kwestia skuteczności wniesienia skargi za pomocą systemu e-Doręczenia była przedmiotem analizy w sprawach o sygn. III FSK 1604/25 z 3 marca 2026 r., II OSK 56/26 z 26 lutego 2026 r., III FSK 1245/25 z 5 grudnia 2025 r., czy III FSK 1219/25 z 18 listopada 2025 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione tam stanowisko, dlatego w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją przedstawioną w wymienionych orzeczeniach.
W kontekście spornego zagadnienia w orzecznictwie zaprezentowano dwa skrajne poglądy.
W pierwszym z nich wojewódzkie sądy administracyjne (np. postanowienie WSA w Gliwicach z 31 marca 2025 r., I SAB/Gl 4/25 i z 28 kwietnia 2025 r., I SA/Gl 466/25, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., I SA/Bd 125/25 i 5 maja 2025 r., I SA/Bd 139/25, postanowienie WSA w Szczecinie z 20 maja 2025 r., II SA/Sz 131/25, postanowienie WSA w Poznaniu z 28 maja 2025 r., I SA/Po 273/25, postanowienie WSA w Kielcach z 18 marca 2025 r., I SA/Ke 67/25) uznały, że skargi wniesione za pomocą systemu e-Doręczenia należy odrzucać. W postanowieniach tych powoływano się na brzmienie art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm., dalej: ustawa o doręczeniach). Zgodnie z jego treścią: "Sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.". Wtedy bowiem w życie ma wejść nowy art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu jednak skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu ePUAP, a "skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne". Część z powyższych postanowień było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który niejednokrotnie podzielał powyższe stanowisko (por. postanowienia NSA z 12 czerwca 2025 r., I FSK 786/25 oraz z 24 czerwca 2025 r., II FSK 672/25).
W drugim z poglądów (por. postanowienia NSA: z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25 oraz z 24 września 2025 r., I FSK 1395/25), który Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela, przyjęto, że: "wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego". Pogląd ten został zaaprobowany w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 3 marca 2026 r., III FSK 1604/25, z 26 lutego 2026 r., II OSK 56/26, z 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 28 października 2025 r., I OSK 1516/25; postanowienie WSA w Poznaniu z 31 października 2025 r., III SA/Po 395/25; postanowienie WSA w Białymstoku z 12 listopada 2025 r., II SA/Bk 862/25).
Odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach postanowień NSA z 17 września 2025 r., sygn. I FSK 1176/25 oraz z 24 września 2025 r., sygn. I FSK 1395/25, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadnie we wniesionej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. Prezentowana przez organ wykładnia powyższych przepisów, prowadziłaby do pozbawienia skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, co naruszałoby art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Zaznaczenia przede wszystkim wymaga, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 – 5a "wniesienie skargi jest niedopuszczalne".
Przepis ten – jak wyjaśniono w piśmiennictwie – nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w węższym znaczeniu (sensu stricto) i w tym węższym znaczeniu przez "dopuszczalność skargi" należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Warunkami sensu stricto skutecznego złożenia skargi są więc:
1) złożenie skargi od aktu lub czynności (bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania) objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i art. 5 p.p.s.a.,
2) wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 powołanej wyżej ustawy),
3) wniesienie skargi przez podmiot, któremu – zgodnie z art. 50 § 1 lub 2 ustawy przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Przesłanki te mają charakter merytoryczny i wyznaczają przedmiotowy zakres postępowania sądowoadministracyjnego oraz legitymację do jego uruchomienia. Określają od jakiej formy działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga oraz komu ona przysługuje. W każdym przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (tak m.in. Woś Tadeusz. (red.) oraz Romańska Marta [w:] Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, Lex/el.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że "niedopuszczalność skargi z innych przyczyn" wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona na akt administracyjny, który nie został skutecznie doręczony stronom lub, gdy została wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego (tak m.in. postanowienie NSA z 28 października 2020 r., II OSK 2477/20 oraz z 22 stycznia 2010 r., II OSK 157/09).
Niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest jej złożenie przez podmiot do tego nieuprawniony, np. jeżeli ten sam podmiot – gmina (jej organ) – raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz – gdy uzna, że jest to dla niego korzystne – jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia (tak m.in. postanowienie NSA z 22 stycznia 2010 r., II OSK 157/09).
Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu skarga, jeżeli została wniesiona na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, w sytuacji, w której strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, gdy organizacja społeczna wniosła skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, mimo że nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, została wniesiona przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem albo niemającą pełnomocnictwa, wniosła ją osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym wypadku (na konkretny akt lub czynność) legitymacji skargowej (tak m.in. Kabat Andrzej [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 58, Lex/el.).
Odmienny charakter mają przesłanki formalne, których niedochowanie skutkuje odrzuceniem skargi. Należą do nich przesłanki wymienione w art. 58 § 1 pkt 2 – 5 oraz w art. 220 § 3 p.p.s.a., to jest: wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), objęcie skargą sprawy pomiędzy tymi samymi stronami sprawy, która jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4), jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5), a także wniesienie skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis – podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 tej ustawy).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że do przesłanek merytorycznych, których brak skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie należy natomiast przewidziany w art. 54 § 1 p.p.s.a. tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego "za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi" oraz wynikający z § 1a tego przepisu wymóg wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego "do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Zachowanie trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego zaliczane bowiem jest w literaturze przedmiotu do wymagań formalnych (tak m.in. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 436-438).
Za zaliczeniem trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego do wymagań formalnych przemawia treść art. 53 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Zgodnie z wymienionym przepisem sąd niezwłocznie przesyła wówczas skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął czynność, która jest przedmiotem skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o "niedopuszczalności skargi z innych przyczyn" w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., nie mogło przesądzać to, że skarga w formie elektronicznej została złożona przez stronę skarżącą na inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, tj. za pośrednictwem systemu e-Doręczeń. Skarga wniesiona przez stronę za pośrednictwem systemu e-Doręczeń została bowiem przekazana przez organ podatkowy wraz z odpowiedzią na skargę i pozostałymi dokumentami Sądowi pierwszej instancji na jego elektroniczną skrzynkę podawczą za pośrednictwem platformy e-PUAP (k. 33 - 35 akt sądowych).
W rozpoznawanej sprawie, skarga w formie elektronicznej została więc złożona do organu, który wydał zaskarżoną decyzję przez inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, ale organ ten, zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 p.p.s.a., przekazał ją w postaci elektronicznej na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu pierwszej instancji i wobec tego nie ulegało wątpliwości, że skarga skutecznie dotarła do adresata, tj. Sądu pierwszej instancji.
Istotne jest przy tym, że wniesiona w formie elektronicznej skarga zawierała adres elektroniczny pełnomocnika skarżącego dla e-Doręczeń i została podpisana przez niego za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Tym samym spełniała wymóg przewidziany w art. 46 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym: "W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".
Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że sposób wniesienia skargi w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia nie mógł prowadzić do jej odrzucenia, jako "niedopuszczalnej" w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W kontekście przedstawionej wyżej argumentacji podkreślić należy dodatkowo, że przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na e-PUAP. Przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia, że skrzynką taką jest "wyłącznie e-PUAP" nie znajduje zatem oparcia w treści tego przepisu, a także w innych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Występujących na tym tle wątpliwości nie rozstrzygają przepisy art. 12b § 2 tej ustawy, zgodnie z którym: "W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a" oraz § 4, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zastosowania środków komunikacji elektronicznej do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego.
W szczególności przywołane wyżej przepisy nie odsyłają ani wprost ani pośrednio do definicji "elektronicznej skrzynki podawczej", która została przyjęta w art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji, zgodnie z którym "elektroniczna skrzynka podawcza" to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego".
Także z definicji, która została przyjęta art. 3 pkt 17 powołanej wyżej ustawy nie wynika, że "elektroniczną skrzynka podawczą organu" jest wyłącznie zdefiniowana w pkt 13 elektroniczna platforma usług administracji publicznej (e-PUAP), tj. "system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet".
Odnotować należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi. Funkcjonuje bowiem ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Równoległe funkcjonowanie tych systemów dodatkowo komplikuje sytuację, tym bardziej, że w procedurze sądowoadministracyjnej skargę wnosi się do sądu, ale jak wiadomo za pośrednictwem organu. Nie można też nie zauważyć, że e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej.
W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę na art. 147 ust. 2 ustawy o doręczeniach. Przepis ten stanowi, że "Doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r.". Inaczej mówiąc, do końca 2025 r. doręczenia pism lub skarg za pomocą systemu ePUAP i za pomocą systemu e-Doręczenia powinny być traktowane równoważnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa regulacja może być myląca. Ponadto z ww. przepisu wynika, że od 2026 roku jedynym właściwym systemem stosowanym w tym zakresie powinny być e-Doręczenia. W takiej sytuacji, stanowisko, że jedyną właściwą skrzynką jest elektroniczna skrzynka w systemie ePUAP, który to system w 2026 roku nie powinien być już stosowany, nie jest oczywiste i nasuwa szereg wątpliwości. Wątpliwości te nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść stron.
W podsumowaniu powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego. Odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a., naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę prawa do sądu.
Nie może budzić wątpliwości, że celem informatyzacji wymiaru sprawiedliwości, a zatem również sądownictwa administracyjnego, było usprawnienie i podniesienie efektywności postępowania oraz doprowadzenie do zwiększenia zaufania do wymiaru sprawiedliwości, głównie z uwagi na szeroką i prostą dostępność do informacji o charakterze ogólnym. Potrzebę informatyzacji postępowania sądowoadministracyjnego upatrywano w szeroko pojętej zasadzie prawa do sądu (por. P. Pietrasz, Informatyzacja polskiego postępowania przed sądami administracyjnymi a jego zasady ogólne; LEX/el oraz K. Flaga-Gieruszyńska, Wpływ informatyzacji na sprawność i efektywność sądowego postępowania egzekucyjnego [w:] Elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego w Polsce, red. A. Marciniak, Sopot 2015, s. 84.).
Nie bez znaczenia jest również to, że w istocie bowiem to sam ustawodawca zachęcał do elektronizacji kontaktów z organami administracji publicznej, promując system e-Doręczenia. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest taka sytuacja, w której uznaje się, że e-Doręczenia tak wszechobecne na etapie przedsądowym, dyskwalifikują skuteczność skargi wnoszonej do sądu, a strona akurat na tym etapie postępowania byłaby bezwzględnie zobowiązana do korzystania z systemu ePUAP (albo do skorzystania z tradycyjnej formy papierowej). Zaznaczyć również należy, że rygor odrzucenia skargi (z uwagi na niedochowanie konkretnego trybu elektronicznego) musi przewidzieć jednoznacznie ustawodawca. Strona bowiem musi być świadoma swoich obowiązków i sankcji za ich niedopełnienie. Natomiast rygor odrzucenia z uwagi na "brak zachowania trybu" ze względu na wykorzystanie systemu e-Doręczenia, nie wynika obecnie z żadnej ustawy ani z p.p.s.a., ani z poszczególnych ustaw dotyczących elektronizacji doręczeń.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponieważ stosownie do art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 tej ustawy) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę