III OSK 71/26

III OSK 71/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Łd 426/25 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2025-09-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1045
art. 96 pkt 8
Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.M. i A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 426/25 odrzucającego skargę K.M. i A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 16 kwietnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie nieuwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 25 września 2025 r., II SA/Łd 426/25, odrzucił skargę K.M. i A.M. (dalej: "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 16 kwietnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie nieuwzględnienia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że warunkiem rozpoznania sprawy przez sąd jest skuteczne wniesienie skargi. Wychodząc z tego założenia Sąd Wojewódzki odnotował, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych. W tym zakresie Sąd Wojewódzki podkreślił, że wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści art. 54 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że w myśl art. 96 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1045, dalej: "ustawa o doręczeniach elektronicznych") wprowadzono zmiany dotyczące możliwości wnoszenia pism w postaci elektronicznej. Zgodnie z art. 12b § 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym art. 96 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, określony w ustawie warunek pisemności uważa się za zachowany, jeżeli pismo zostało utrwalone w postaci elektronicznej i podpisane w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a. Jak stanowi zaś art. 12b § 2 p.p.s.a., w postępowaniu pisma utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się do sądu administracyjnego na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", a sąd doręcza takie pisma stronom na adres do doręczeń elektronicznych na zasadach określonych w art. 65a. Jak podkreślił jednak Sąd Wojewódzki, powyższe przepisy będą obowiązywały dopiero w 2029 r. Stosownie bowiem do treści art. 155 ust. 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych, sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od 1 października 2029 r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lodzi, w chwili obecnej jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest dokonanie tego za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP).
Tym samym w świetle wymogów z art. 54 § 1a p.p.s.a., zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wnieśli skargę do sądu administracyjnego, skoro wniesienie nastąpiło za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, a nie przy wykorzystaniu ePUAP.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, powyższe stanowisko nie narusza prawa skarżących do sądu, albowiem nie jest to prawo absolutne, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego, musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z odrzuceniem środka zaskarżenia.
Od powyższego postanowienia skarżący wywiedli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a., poprzez bezzasadne odrzucenie wniesionej w niniejszej sprawie skargi do Sądu pierwszej instancji wskutek przyjęcia przez ten sąd poglądu, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż elektroniczna platforma usług administracji publicznej (e-PUAP) stanowi podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga ta zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. została podpisana podpisem zaufanym oraz zawierała adres elektroniczny i zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego;
a także, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przepisów prawa materialnego, tj.:
2) art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (dalej: "ustawa o informatyzacji"), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że złożenie skargi na postanowienie organu administracyjnego za pośrednictwem usługi doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia) nie spełnia przesłanek określonych w wyżej wymienionym przepisie, w sytuacji gdy zawarte w tym przepisie pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej organu" nie może być utożsamione wyłącznie ze zdefiniowaną w art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji elektroniczną platformą usług administracji publicznej (ePUAP), przez co także usługa doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia) spełnia wymogi określone w pkt 17 cytowanego przepisu i stanowi elektroniczną skrzynkę podawczą w jego prawidłowym rozumieniu.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Jednocześnie oświadczyli, iż zrzekają się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 p.p.s.a.).
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionej skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Naruszenie przepisów postępowania może nastąpić przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a więc może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego.
Na wstępie należy wskazać, że zagadnienie prawne jakie zaistniało w sprawie było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w orzecznictwie zaprezentowano dwa przeciwstawne poglądy. Z jednej strony prezentowany jest pogląd, który wyraził także Sąd pierwszej instancji, że skargi wniesione za pomocą systemu e-Doręczeń podlegają odrzuceniu, bowiem w świetle art. 155 ust. 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych, sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od 1 października 2029 r. Wtedy bowiem w życie ma wejść art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu ePUAP, a skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne (por. postanowienia NSA z: 12 czerwca 2025 r., I FSK 786/25, 24 czerwca 2025 r., II FSK 672/25)
Jednakże aktualnie w orzecznictwie przeważa odmienny pogląd, zgodnie z którym złożenie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż ePUAP, nie daje podstaw do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. skarga, podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, została na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego (por. postanowienia NSA z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25, z 24 września 2025 r., I FSK 1395/25, z 27 października 2025 r., II FSK 1230/25, z 28 października 2025 r., I OSK 1516/25, z 18 listopada 2025 r., III FSK 1219/25, 20 listopada 2025 r., II OSK 2242/25, 13 stycznia 2026 r., I OSK 1935/25).
Odnosząc się do stanowiska Sądu pierwszej instancji oraz argumentacji skarżących, należy wskazać, że art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie ,,elektronicznej skrzynki podawczej tego organu" i nie zawęża go do adresu elektronicznego konta ePUAP. Wbrew stanowisku przyjętemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie przesądza, że wyłączną, dopuszczalną postacią skrzynki podawczej jest ePUAP. Także z przyjętej w art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji definicji nie wynika, że "elektroniczną skrzynką podawczą organu" jest wyłącznie zdefiniowana w pkt 13 elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP), tj. "system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet".
Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że w obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi. Funkcjonuje bowiem ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Równoległe funkcjonowanie wielu systemów może dodatkowo komplikować sytuację. Odnotować należy również, że skargę wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, który wydał rozstrzygnięcie. Konstrukcja ta mogła prowadzić do zmylenia skarżących, że skoro skargę kieruje się do organu, to oczywistym jest, że w tym celu można skorzystać z e-Doręczeń.
Przypomnieć także należy, że sam ustawodawca zachęcał do elektronizacji kontaktów z organami administracji publicznej, promując system e-Doręczenia. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa byłaby więc taka sytuacja, w której uznaje się, że e-Doręczenia, powszechne na etapie przedsądowym, dyskwalifikują skuteczność skargi wnoszonej do sądu, a strona na tym etapie postępowania byłaby bezwzględnie zobowiązana do korzystania z systemu ePUAP (ewentualnie do skorzystania z formy papierowej). Zaznaczyć również należy, że rygor odrzucenia skargi (z uwagi na niedochowanie konkretnego trybu elektronicznego) musi przewidzieć jednoznacznie ustawodawca. Strona musi być bowiem świadoma swoich obowiązków i sankcji za ich niedopełnienie. Natomiast rygor odrzucenia z uwagi na brak zachowania trybu ze względu na wykorzystanie systemu e-Doręczenia, nie wynika obecnie z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani z poszczególnych ustaw dotyczących elektronizacji doręczeń.
Mając więc powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż ePUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga jest podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu. Zatem wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji, sposób wniesienia skargi w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia nie mógł prowadzić do jej odrzucenia, jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty były usprawiedliwione i na podstawie art. 182 § 1 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.