III FSK 1101/25

III FSK 1101/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
6561
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Bd 139/25 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2025-05-05
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 par 2a, art. 58 par 1 pkt 6 , art. 65a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1045
art. 9 ust 1 pkt 2, art. 147 ust 2, art. 155 ust 7
Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej ,,E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 139/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi ,,E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński z dnia 9 grudnia 2024 r., nr Fn.310.1.1.2024.MP w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 maja 20025 r., I SA/Bd 139/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: ,,Spółka") na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński z 9 grudnia 2024 r., nr Fn.310.1.1.2024.MP, wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że przyczyną odrzucenia skargi było nieskuteczne jej wniesienie do sądu administracyjnego. Sąd wskazał, że w świetle wymogów wynikających z art. 54 § 1a zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm, dalej "p.p.s.a."), brak jest podstaw do uznania, że Skarżąca skutecznie wniosła skargę do sądu administracyjnego, skoro jej wniesienie nastąpiło za pośrednictwem platformy
e-Doręczenia, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Zdaniem sądu, gdy strona wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu na elektronicznej platformie usług administracji publicznej
(ePUAP), za pośrednictwem którego składana jest skarga.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 147 ust. 1-4, art. 41 ust. 1 pkt 2, art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1045: dalej: "u.d.e"), art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1557, dalej: "u.i.d.p.") w związku z art. 12b § 1 i § 4 i art. 54 § 1a i art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana, Dz.U.U.EU. C 202,2016; dalej; "TUE"), art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483; dalej: "Konsytuacja"),poprzez błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym uznaniem, że skarga doręczona za pośrednictwem doręczeń elektronicznych nie została skutecznie wniesiona, podczas gdy wykładnia prokonstytucyjna omawianych przepisów dokonana z poszanowaniem wspólnotowej i konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz konstytucyjnej zasady prawa do sądu winna prowadzić do wniosku, że skarga została skutecznie wniesiona, zaś zaskarżone postanowienie nie powinno się ostać;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 12b § 1 i § 4, art. 54 § 1a p.p.s.a. i art. 5 ust. 4 TUE, art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, poprzez odrzucenie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że wniesienie skargi za pośrednictwem doręczeń elektronicznych jest niedopuszczalne, podczas gdy utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia sądu stanowi nadmierny formalizm skutkujący pozbawieniem Skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia. Zagadnienie to budzi wątpliwości w orzecznictwie.
Z jednej strony prezentowany jest pogląd, że skargi wniesione za pomocą tego systemu należy odrzucać, bowiem w świetle art. 155 ust. 7 u.d.e. sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r. Wtedy bowiem w życie ma wejść nowy art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu jednak skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu ePUAP, a skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne (np. postanowienia: WSA w Gliwicach z 31 marca 2025 r., I SAB/Gl 4/25; WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., I SA/Bd 125/25; WSA w Szczecinie z 20 maja 2025 r., II SA/Sz 131/25; WSA w Poznaniu z 28 maja 2025 r., I SA/Po 273/25; WSA w Kielcach z 18 marca 2025 r., I SA/Ke 67/25; a także postanowienia NSA: z 12 czerwca 2025 r., I FSK 786/25; z 24 czerwca 2025 r., II FSK 672/25).
W najnowszym orzecznictwie prezentowany jest też pogląd odmienny, do którego przychyla się również sąd orzekający w niniejszej sprawie. Wskazuje się w nim, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga, podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, została na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego (zob. postanowienia NSA: z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; z 24 września 2025 r., I FSK 1395/25; z 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; z 28 października 2025 r., I OSK 1516/25; z 18 listopada 2025 r., III FSK 1219/25). Odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniach powyższych postanowień, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie ,,elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem ,,elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go do adresu elektronicznego konta na ePUAP. Wbrew stanowisku przyjętemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie przesądza, że wyłączną, dopuszczalną postacią skrzynki podawczej jest ePUAP.
Występujących na tym tle wątpliwości nie rozstrzyga art. 12b § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a, ani art. 12b § 4 p.p.s.a., który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zastosowania środków komunikacji elektronicznej do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego. W szczególności przytoczone przepisy nie odsyłają ani wprost, ani pośrednio, do definicji elektronicznej skrzynki podawczej, która została przyjęta w art. 3 pkt 17 u.i.d.p., zgodnie z którym to przepisem elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej, służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Także z definicji, która została przyjęta w art. 3 pkt 17 u.i.d.p., nie wynika, że elektroniczną skrzynką podawczą organu jest wyłącznie zdefiniowana w art. 3 pkt 13 tej ustawy elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP), to jest system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Podkreślenia wymaga, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi: funkcjonuje bowiem ePUAP, eUrząd Skarbowy, a także system oznaczony jako ,,doręczenia elektroniczne" (por. postanowienie NSA z 27 października 2025 r., II FSK 1230/25).
Należy również podkreślić, że pełnomocnik Spółki jako radca prawny jest podmiotem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 u.d.e. i ma obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych, wpisanego do bazy adresów elektronicznych, powiązanego z publiczną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego albo kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Może dokonywać doręczeń przez
e-Doręczenia od 1 stycznia 2025 r. Zasadnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano m.in. treść art. 147 ust. 2 u.d.e. Przepis ten stanowi, że "Doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r.". Inaczej mówiąc, do końca 2025 r. doręczenia pism lub skarg za pomocą systemu ePUAP i za pomocą systemu e-Doręczenia powinny być traktowane równoważnie.
Dodać należy, że istotę gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa jednostki stanowi dostęp do sprawiedliwego, niezależnego, bezstronnego, niezawisłego sądu i rozpoznania przez taki sąd sprawy indywidualnej. O prawie do sądu traktują również art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Realizacja tego prawa wymaga określenia w ustawie m. in. reguł dostępu do postępowania sądowego, do których zalicza się wymagania formalne pisma inicjującego postępowanie. Wiążą się one zawsze z pewnym poziomem formalizmu procesowego, sprzyjającemu sprawności postępowania, a zarazem dyscyplinującym jego strony.
Słusznie w skardze kasacyjnej wskazano, że formalne warunki dopuszczalności skargi, jako ograniczające prawo jednostki do sądu, muszą być rozpatrywane w świetle, wynikającej z przepisu art. 31 ust. 3 Konstytucji zasady proporcjonalności. Nie mogą zatem les formalités niweczyć tego prawa podstawowego, a ich ustanowienie musi być proporcjonalne do funkcji, które mają pełnić. Do tych ostatnich zaliczyć można wspomnianą sprawność postępowania, ograniczanie ilości spraw oczywiście bezzasadnych czy pewność obrotu. Sąd administracyjny obowiązany jest do dbania o to, by narzucone przez ustawodawcę reguły formalne nie przesłaniały wypełniania istoty powierzonej mu funkcji kontroli administracji (zob. Jean-Marc Sauvé, A la recherche des principes du droit de la procédure administrative, Colloque organisé par la Chaire Mutations de l’action publique et du droit public (MADP) de l’Institut d’études politiques de Paris, Conseil d’Etat 2014, s. 5). Dokonując wykładni przepisów kreujących warunki formalne skargi sąd administracyjny powinien baczyć na to, by wynik tej interpretacji pozostawał niesprzeczny ze wspomnianą zasadą proporcjonalności. W tej sprawie osiągnięcie prawidłowego w świetle powyższych zasad rezultatu wykładni wymagało posłużenie się unormowaniami odrębnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2025 r., I GSK 1285/25).
Reasumując, stwierdzić należy, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez Spółkę było dopuszczalne, gdyż zaskarżono nią, po wyczerpaniu środków zaskarżenia (czyli wniesieniu odwołania), interpretację indywidualną organu podatkowego, skarga została wniesiona przez stronę postępowania, której niewątpliwie, zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., przysługiwała legitymacja do jej wniesienia. Skarga wniesiona w formie elektronicznej zawiera adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej Spółki na e-PUAP i została podpisana przez niego za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Tym samym spełniała także wymóg przewidziany w art. 46 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wbrew zatem temu, co przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu odrzucającym skargę, nie była ona niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 2 oraz art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.