Art. 48 KPCKodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 48

Art. 48 [Wyłączenie sędziego z mocy ustawy]

§ 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:

1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;

2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;

3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron;

5) 7) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;

6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.

§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.

Powiązane przepisy

Art. 48 odwołuje się do:

Orzeczenia powołujące art. 48 KPC(193 orzeczeń)

III CO 825/26· Sąd Najwyższy· 2026-08-25

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że pozwanie sędziów nie stanowi wystarczającej podstawy do naruszenia dobra wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza gdy istnieją inne środki prawne, jak wyłączenie sędziego.

III CO 579/26· Sąd Najwyższy· 2026-07-16

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o zapłatę, w której pozwaną jest sędzia, innemu sądowi, wskazując na pierwszeństwo procedury wyłączenia sędziego przed wnioskiem o przekazanie sprawy.

III CO 603/26· Sąd Najwyższy· 2026-07-16

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, mimo że pozwanymi byli sędziowie z okręgu sądu, uznając, że istnieją inne procedury procesowe zapobiegające braku bezstronności.

III CO 349/26· Sąd Najwyższy· 2026-04-14

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do sądu równorzędnego, mimo że pozwaną jest sędzia, wskazując na właściwy tryb wyłączenia sędziego.

III CO 78/26· Sąd Najwyższy· 2026-03-24

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności.

I NWW 175/25· Sąd Najwyższy· 2025-12-18

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że argumenty dotyczące sposobu powołania sędziego nie mają związku z konkretną sprawą.

III CO 1100/25· Sąd Najwyższy· 2025-12-10

Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia innego sądu do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów, wskazując na brak uzasadnienia wniosku sądu apelacyjnego i niewłaściwe zastosowanie przepisów proceduralnych.

I PUO 11/25· Sąd Najwyższy· 2025-12-03

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, uznając brak podstaw prawnych do wyznaczenia innego sądu.

I ACA 890/24· Sąd Apelacyjny w Krakowie· 2025-09-16

Sąd Apelacyjny w Krakowie częściowo umorzył postępowanie apelacyjne, a w pozostałym zakresie oddalił apelację banku, prostując jednocześnie oczywistą omyłkę rachunkową w wyroku Sądu Okręgowego i zasądzając koszty postępowania apelacyjnego od banku na rzecz powoda.

III CO 947/25· Sąd Najwyższy· 2025-09-11

Sąd Najwyższy wyznaczył Sąd Apelacyjny w Gdańsku do rozpoznania sprawy o zapłatę i ustalenie, przekazując ją z Sądu Apelacyjnego w Białymstoku.

Potrzebujesz analizy prawnej do art. 48 KPC?

Asystent AI przeanalizuje ten przepis w kontekście orzecznictwa, doktryny i powiązanych regulacji.

Zapytaj Asystenta AI