III CO 967/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o podwyższenie alimentów innemu sądowi, stwierdzając brak formalnego postanowienia sądu niższej instancji o wystąpieniu z takim wnioskiem.
Sąd Rejonowy w Zamościu zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o podwyższenie alimentów innemu sądowi, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, wskazując na brak formalnego postanowienia sądu niższej instancji, które nie zostało podpisane w sposób zgodny z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Dodatkowo, sąd najwyższy zaznaczył, że w takich przypadkach pierwszeństwo ma tryb przewidziany w art. 48¹ k.p.c.
Sąd Rejonowy w Zamościu wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o podwyższenie alimentów innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44¹ § 1 k.p.c. i potrzebę ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, stwierdził, że postanowienie sądu rejonowego, na podstawie którego wniosek został złożony, nie istnieje w sensie prawnoprocesowym. Powodem było nieprawidłowe podpisanie orzeczenia – podpis sędziego znajdował się jedynie pod uzasadnieniem, a sentencja postanowienia nie została odrębnie podpisana, co jest sprzeczne z art. 324 § 3 w zw. z art. 361 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak podpisu pod sentencją powoduje, iż orzeczenie nie istnieje procesowo, nawet jeśli zostało ogłoszone. W związku z tym, że formalne postanowienie sądu niższej instancji nie istniało, Sąd Najwyższy nie mógł przekazać sprawy. Dodatkowo, sąd zaznaczył, że w przypadku wyłączenia sędziego z mocy prawa, pierwszeństwo ma tryb przewidziany w art. 48¹ k.p.c., który jest bardziej automatyczny i ma na celu zapewnienie bezstronności sądu.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, brak podpisu pod sentencją postanowienia, nawet jeśli uzasadnienie jest podpisane, powoduje, że orzeczenie nie istnieje w sensie prawnoprocesowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 29/00, III CZP 12/02), zgodnie z którymi orzeczenie, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje procesowo. Podpisanie jedynie uzasadnienia nie jest wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.G. | osoba_fizyczna | powód |
| G.G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 44 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Dotyczy to okoliczności związanych z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią.
Pomocnicze
k.p.c. art. 357 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie sądu niższej instancji zostało sporządzone od razu wraz z uzasadnieniem, co jest niezgodne z przepisami.
k.p.c. art. 324 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sentencję postanowienia powinien podpisać skład sądu.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stosowany łącznie z art. 324 § 3 k.p.c. w kontekście podpisywania orzeczeń.
k.p.c. art. 357 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie skorzystał z możliwości sporządzenia zasadniczych powodów rozstrzygnięcia zamiast uzasadnienia.
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustanawia szczególny przypadek właściwości delegowanej, gdy zachodzi podstawa wyłączenia sędziego ex lege. Ma pierwszeństwo przed art. 44¹ k.p.c.
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Istota rozwiązania sprowadza się do tego, że jeżeli w odniesieniu do jednego lub większej liczby sędziów orzekających w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy występują przesłanki wyłączenia z mocy prawa określone w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd ten nie może rozpoznać sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podpisu pod sentencją postanowienia sądu niższej instancji skutkuje brakiem istnienia orzeczenia w sensie prawnoprocesowym.
Godne uwagi sformułowania
orzeczenie, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym dobro wymiaru sprawiedliwości względ na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego pierwszeństwo względem trybu przewidzianego w art. 44¹ k.p.c. ma art. 48¹ k.p.c.
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy i skutków procesowych orzeczeń sądowych, w szczególności braków formalnych w postaci niepodpisanej sentencji. Wskazanie na pierwszeństwo stosowania art. 48¹ k.p.c. nad art. 44¹ k.p.c. w określonych sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z brakiem podpisu pod sentencją i wnioskiem o przekazanie sprawy. Interpretacja art. 48¹ k.p.c. wymaga analizy przesłanek wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak drobne błędy formalne, takie jak brak podpisu pod sentencją, mogą uniemożliwić dalsze procedowanie sprawy, nawet na etapie Sądu Najwyższego. Podkreśla znaczenie rygorystycznych wymogów formalnych w postępowaniu sądowym.
“Brak podpisu pod wyrokiem? Sprawa może nie istnieć w systemie prawnym!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 967/25 POSTANOWIENIE 20 sierpnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.G. przeciwko G.G. o podwyższenie alimentów, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w Zamościu postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r., III RC 271/25, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 4 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Zamościu zwrócił się do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, mającemu siedzibę poza okręgiem Sądu Okręgowego w Zamościu, jak też poza okręgiem Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Nie ulega wątpliwości, że art. 44 1 § 1 k.p.c. dotyczy takich sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o tego rodzaju okoliczności, które są powiązane z danym sądem w znaczeniu ustrojowym (instytucjonalnym), a nie z konkretnym sędzią. Postanowienie Sądu Rejonowego w Zamościu z 4 sierpnia 2025 r., wbrew art. 357 § 2 1 i 2 3 k.p.c., zostało sporządzone od razu wraz z uzasadnieniem. Podpis sędziego został złożony tylko pod uzasadnieniem, natomiast sentencja postanowienia nie została odrębnie podpisana. Jednak zgodnie z art. 324 § 3 w zw. z art. 361 k.p.c. sentencję postanowienia powinien podpisać skład sądu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 26 września 2000 r., III CZP 29/00 (OSNC 2001, nr 2, poz. 25) orzeczenie, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym także wówczas, gdy zostało ogłoszone. Jeżeli zatem – jak w niniejszej sprawie – wydane na posiedzeniu niejawnym postanowienie zostało skonstruowane w ten sposób, że wraz z uzasadnieniem stanowi jeden dokument, to podpisanie przez sędziego samego uzasadnienia, przy braku podpisu sentencji, pociąga za sobą ten skutek, że takie postanowienie w znaczeniu prawnoprocesowym nie istnieje (zob. uchwałę SN z 13 marca 2002 r., III CZP 12/02, OSNC 2003, nr 2, poz. 17, oraz postanowienie SN z 3 grudnia 2003 r., I CZ 140/03). Przy tym, z uwagi na konstrukcję postanowienia i wyraźne określenie części motywacyjnej postanowienia jako uzasadnienia, nie ma możliwości przyjęcia, że Sąd Okręgowy skorzystał z art. 357 § 5 k.p.c. i sporządził zasadnicze powody rozstrzygnięcia, a nie uzasadnienie (zob. w tym kontekście uchwałę SN z 6 października 2022 r., III CZP 112/22, OSNC 2023, nr 4, poz. 35). Skoro zatem w sensie procesowym brak postanowienia Sądu Rejonowego obejmującego wystąpienie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c., to przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie jest możliwe. Niezależnie od tego należy zauważyć, że pierwszeństwo względem trybu przewidzianego w art. 44 1 k.p.c., który wymaga indywidualnej oceny przez Sąd Najwyższy, czy za zmianą abstrakcyjnych reguł właściwości miejscowej określonych w ustawie przemawia dobro wymiaru sprawiedliwości, ma art. 48 1 k.p.c. z racji tożsamości celów, węższego zakresu zastosowania i przewidzianego w nim automatyzmu (zob. np. postanowienia SN: z 16 czerwca 2021 r., IV CO 91/21; z 25 sierpnia 2022 r., III CO 594/22; z 24 października 2024 r. III CO 1153/24). Artykuł 48 1 k.p.c. ustanawia bowiem szczególny przypadek właściwości delegowanej, jeżeli w okolicznościach sprawy zachodzi podstawa wyłączenia sędziego ex lege wynikająca z art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Istota tego rozwiązania sprowadza się do tego, że jeżeli w odniesieniu do jednego lub większej liczby sędziów orzekających w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy (niezależnie od tego, czy są to sędziowie orzekający w danej sprawie) występują przesłanki wyłączenia z mocy prawa określone w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd ten nie może rozpoznać sprawy. Rola sądu przełożonego sprowadza się zaś do zbadania, czy istotnie sędzia lub sędziowie sądu właściwego do rozpoznania sprawy podlegają wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., a w razie odpowiedzi twierdzącej – wyznaczenia innego sądu równorzędnego w celu rozpoznania sprawy (zob. uchwałę SN z 13 października 2022 r., III CZP 95/22, OSNC 2023, nr 10, poz. 95, oraz m.in. postanowienia SN: z 29 grudnia 2020 r., V CO 169/20; z 31 marca 2021 r., I CO 35/21; z 28 lipca 2023 r., III CO 482/23). Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 1 k.p.c. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. (D.Z.) [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę