Orzeczenie · 2026-03-24

III CO 78/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-03-24
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższybezstronnośćwyłączenie sędziegodobro wymiaru sprawiedliwościkpcsąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Okręgowy w Rybniku, na podstawie art. 44¹ k.p.c., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku było wytoczenie przez powoda J.J. postępowań sądowych przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w odbiorze społecznym. Sąd Okręgowy podkreślił również, że J.J. zgłaszał zastrzeżenia co do prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odmówił przekazania sprawy. Wskazał, że przepis art. 44¹ k.p.c. stanowi wyjątek od zasady właściwości sądu i powinien być interpretowany ściśle. Podkreślono, że zbyt pochopne przekazywanie spraw może podważać zaufanie do sądów. Sąd Najwyższy stwierdził, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.). Jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, nie ma potrzeby modyfikowania właściwości sądu na podstawie art. 44¹ k.p.c.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw do innych sądów równorzędnych, a także relacja między tym przepisem a instytucją wyłączenia sędziego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona masowo wytacza powództwa przeciwko sędziom, co może być rzadkie. Nacisk na ścisłą interpretację przepisu ogranicza jego powszechne zastosowanie.

Zagadnienia prawne (1)

Czy w sytuacji, gdy strona wytoczyła liczne powództwa przeciwko sędziom orzekającym w danym sądzie, zachodzą podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i postrzeganie sądu jako organu bezstronnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przekazanie sprawy nie jest uzasadnione, jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności, a w sądzie nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis o przekazaniu sprawy jest wyjątkiem i powinien być interpretowany ściśle. Stwierdził, że istnieją sędziowie, wobec których nie zachodzą wątpliwości co do bezstronności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do ochrony praw strony.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
J.J.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim reprezentowany przez Prezesa Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskimorgan_państwowypozwany
E.M.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 44¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle. Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie sędziów w sądzie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. • Instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. • Ścisła interpretacja przepisu o przekazaniu sprawy jako wyjątku od zasady właściwości sądu. • Ryzyko podważenia zaufania do sądów poprzez pochopne przekazywanie spraw.

Odrzucone argumenty

Wszyscy sędziowie sądu okręgowego są dotknięci powództwami powoda, co budzi wątpliwości co do ich bezstronności. • Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi. • Zastrzeżenia powoda co do prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości • postrzeganie sądu jako organu bezstronnego • przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle • Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością • Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44¹ k.p.c.

Skład orzekający

Ewa Stefańska

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw do innych sądów równorzędnych, a także relacja między tym przepisem a instytucją wyłączenia sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona masowo wytacza powództwa przeciwko sędziom, co może być rzadkie. Nacisk na ścisłą interpretację przepisu ogranicza jego powszechne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do wniosków o przekazanie sprawy, gdy strona próbuje podważyć bezstronność całego sądu. Jest to ciekawe z perspektywy procesowej i pokazuje granice możliwości wpływania na właściwość sądu.

Czy można 'wybrać' sobie sąd, wytaczając pozwy przeciwko wszystkim sędziom?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst