III CO 78/26
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności.
Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, argumentując, że powód J.J. wytoczył liczne powództwa przeciwko sędziom orzekającym w tym sądzie, co mogło budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, wskazując, że istnieją sędziowie, wobec których nie zachodzą takie okoliczności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności.
Sąd Okręgowy w Rybniku, na podstawie art. 44¹ k.p.c., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku było wytoczenie przez powoda J.J. postępowań sądowych przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w odbiorze społecznym. Sąd Okręgowy podkreślił również, że J.J. zgłaszał zastrzeżenia co do prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odmówił przekazania sprawy. Wskazał, że przepis art. 44¹ k.p.c. stanowi wyjątek od zasady właściwości sądu i powinien być interpretowany ściśle. Podkreślono, że zbyt pochopne przekazywanie spraw może podważać zaufanie do sądów. Sąd Najwyższy stwierdził, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.). Jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, nie ma potrzeby modyfikowania właściwości sądu na podstawie art. 44¹ k.p.c.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie sprawy nie jest uzasadnione, jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności, a w sądzie nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis o przekazaniu sprawy jest wyjątkiem i powinien być interpretowany ściśle. Stwierdził, że istnieją sędziowie, wobec których nie zachodzą wątpliwości co do bezstronności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do ochrony praw strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim reprezentowany przez Prezesa Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim | organ_państwowy | pozwany |
| E.M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle. Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie sędziów w sądzie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Ścisła interpretacja przepisu o przekazaniu sprawy jako wyjątku od zasady właściwości sądu. Ryzyko podważenia zaufania do sądów poprzez pochopne przekazywanie spraw.
Odrzucone argumenty
Wszyscy sędziowie sądu okręgowego są dotknięci powództwami powoda, co budzi wątpliwości co do ich bezstronności. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi. Zastrzeżenia powoda co do prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości postrzeganie sądu jako organu bezstronnego przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44¹ k.p.c.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw do innych sądów równorzędnych, a także relacja między tym przepisem a instytucją wyłączenia sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona masowo wytacza powództwa przeciwko sędziom, co może być rzadkie. Nacisk na ścisłą interpretację przepisu ogranicza jego powszechne zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do wniosków o przekazanie sprawy, gdy strona próbuje podważyć bezstronność całego sądu. Jest to ciekawe z perspektywy procesowej i pokazuje granice możliwości wpływania na właściwość sądu.
“Czy można 'wybrać' sobie sąd, wytaczając pozwy przeciwko wszystkim sędziom?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 78/26 POSTANOWIENIE 24 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 24 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.J. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim i E.M. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rybniku postanowieniem z 19 stycznia 2026 r., II Ca 136/25, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. (M.T.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy wywołanej apelacją od wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu Zdroju wniesioną przez J.J. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 44 1 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wobec większości sędziów orzekających w tym Sądzie J.J. zainicjował postępowania sądowe, a w konsekwencji wobec tych sędziów zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze społecznym wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Zdaniem Sądu Okręgowego, w tej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny, w którym nie pełni służby sędzia, wobec którego J.J. wytoczył powództwo. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że J.J. na sali rozpraw zgłaszał zastrzeżenia w zakresie prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości, a także w niemal każdej sprawie składa wnioski o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności lub wnioski o wyłączenie sędziego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie, może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. m.in. postanowienia SN: z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania (zob. postanowienie SN z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Sąd Najwyższy nie dostrzegł potrzeby przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu jako pozbawionego waloru bezstronności. Już z tej przyczyny wniosek o przekazanie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Po drugie, przesłanki stosowania art. 44 1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności instrumentów wskazanych w art. 48 lub art. 49 k.p.c. Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44 1 k.p.c. (zob. postanowienia SN: z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, i z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów sądu, podstawę prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego stanowiłby art. 44, a nie art. 44 1 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Ewa Stefańska (M.T.) [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę