III CO 408/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy zażaleniowej, zainicjowanego przez powoda C. T. domagającego się odszkodowania. Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał się za niewłaściwy miejscowo i rzeczowo, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego. Powód złożył zażalenie, a Sąd Apelacyjny, powołując się na wyłączenie pozwanego z mocy ustawy (art. 48 § 1 k.p.c.) ze względu na jego pozycję zawodową, zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie innego sądu apelacyjnego. Sąd Najwyższy rozważył dwie linie orzecznicze dotyczące art. 48¹ k.p.c. Pierwsza zakłada, że wyłączenie sędziego skutkuje wyłączeniem całego sądu jako jednostki organizacyjnej, zapewniając obiektywną bezstronność. Druga, uznana przez Sąd Najwyższy w tym składzie za bardziej przekonującą, stanowi, że art. 48¹ k.p.c. nie jest podstawą do zmiany właściwości miejscowej sądu rozumianego jako jednostka organizacyjna, a dotyczy sądu o określonym, personalnie ukształtowanym składzie. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 48 k.p.c. dotyczy wyłączenia sędziego rozpoznającego daną sprawę, a nie całego sądu. W niniejszej sprawie, sędzia sprawozdawca nie został wyłączony, a sąd apelacyjny sam podjął decyzję o wyłączeniu pozwanego, co Sąd Najwyższy uznał za formalnie i merytorycznie błędne. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 48¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego i jego wpływu na skład sądu oraz możliwość wyznaczenia innego sądu równorzędnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd apelacyjny sam podjął decyzję o wyłączeniu pozwanego, co zostało uznane za błędne.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wyłączenie sędziego z mocy ustawy (art. 48 § 1 k.p.c.) skutkuje automatycznym wyłączeniem całego sądu jako jednostki organizacyjnej do rozpoznania sprawy, uzasadniając wyznaczenie innego sądu równorzędnego na podstawie art. 48¹ k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyłączenie sędziego z mocy ustawy nie zawsze skutkuje wyłączeniem całego sądu jako jednostki organizacyjnej. Art. 48¹ k.p.c. nie jest przepisem szczególnym wobec przepisów o właściwości sądu (art. 44, 44¹ k.p.c.) i nie może być traktowany jako podstawa koniecznej zmiany właściwości miejscowej sądu rozumianego jako jednostka organizacyjna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 48¹ k.p.c. dotyczy sądu o określonym, personalnie ukształtowanym składzie, a nie sądu jako jednostki organizacyjnej. Wyłączenie sędziego nie oznacza automatycznego wyłączenia pozostałych sędziów ani całego sądu, jeśli nie zachodzą inne przesłanki lub jeśli sąd właściwy może rozpoznać sprawę w innym składzie. W tej sprawie, gdzie sędzia sprawozdawca nie został wyłączony, a sąd apelacyjny sam podjął decyzję o wyłączeniu pozwanego, uznano to za błędne zastosowanie przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. T. | osoba_fizyczna | powód |
| … | inne | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 48 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki.
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd przełożony wyznacza inny równorzędny sąd.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 52 § § 1-2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1469 ze zm.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu.
k.p.k. art. 43
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 48¹ k.p.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 44 i 44¹ k.p.c. i nie może być traktowany jako podstawa koniecznej zmiany właściwości miejscowej sądu rozumianego jako jednostka organizacyjna. • Wyłączenie sędziego z mocy ustawy nie oznacza automatycznego wyłączenia całego sądu, jeśli sprawę można rozpoznać w innym składzie. • Sąd apelacyjny błędnie zastosował art. 48¹ k.p.c., sam podejmując decyzję o wyłączeniu pozwanego, zamiast rozpoznać sprawę w innym składzie.
Godne uwagi sformułowania
curia inhabilis (a nie iudex inhabilis) • wykładnia oparta o uzasadnienie do nowelizacji wprowadzającej omawiany przepis kodeksowy • potrzeba zapewnienia obiektywnej bezstronności sądu przez wyłączenie – w sprawach, w których jedna z przyczyn wyłączenia wymieniona w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. dotyczy jednego sędziego – również pozostałych orzekających w danym sądzie sędziów • nie może być traktowany jako podstawa koniecznej zmiany właściwości miejscowej sądu rozumianego jako jednostka organizacyjna wymiaru sprawiedliwości • nie posłużono się terminem „sąd właściwy", co przemawia za tezą, iż chodzi nie o sąd rozumiany jako jednostka organizacyjna wymiaru sprawiedliwości, lecz o sąd o określonym, na podstawie właściwych przepisów ukształtowanym personalnie składzie • mechanizm objęty art. 48¹ k.p.c. stanowi w istocie superfluum z art. 44 in princ. k.p.c. • przeszkody, jakie w wykonywaniu jurysdykcji dotyczą danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, ma na względzie przepis, którym w k.p.c. jest art. 44¹ (będący odpowiednikiem art. 37 k.p.k), a nie art. 48 (będący odpowiednikiem art. 40 k.p.k.) • swoistą „drogę na skróty”
Skład orzekający
Marcin Trzebiatowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 48¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego i jego wpływu na skład sądu oraz możliwość wyznaczenia innego sądu równorzędnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd apelacyjny sam podjął decyzję o wyłączeniu pozwanego, co zostało uznane za błędne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i jej konsekwencjami dla składu sądu, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Rozbieżności w orzecznictwie dodają jej głębi.
“Czy wyłączenie jednego sędziego oznacza koniec postępowania w danym sądzie? SN wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.