Orzeczenie · 2025-08-01

III CO 760/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2025-08-01
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
sąd najwyższysąd okręgowywyznaczenie sądusąd równorzędnyreferendarz sądowywyłączenie sędziegobezstronność sąduwłaściwość sądukpc

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy z powództwa A.J. przeciwko Bankowi S.A. o ustalenie. Powodem wniosku było to, że powódka w trakcie trwania postępowania została referendarzem sądowym orzekającym w wydziale cywilnym Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim, przed którym toczyła się sprawa. Sąd Najwyższy, powołując się na ścisłą interpretację art. 44¹ § 1 k.p.c. i potrzebę ochrony autorytetu sądownictwa, odmówił wyznaczenia innego sądu. Podkreślono, że przepis ten powinien być stosowany tylko w sytuacjach, gdy istnieją realne zagrożenia dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i gdy inne instrumenty prawne, takie jak przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.), nie są wystarczające. Sąd Najwyższy uznał, że w niniejszej sprawie nie przedstawiono wystarczających argumentów, aby uznać te przepisy za niewystarczające do zapewnienia bezstronności sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ § 1 k.p.c. w kontekście zapewnienia bezstronności postępowania i autorytetu sądownictwa, a także relacji między tym przepisem a przepisami o wyłączeniu sędziego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona postępowania staje się referendarzem sądowym w sądzie prowadzącym sprawę. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy i możliwości zastosowania przepisów o wyłączeniu sędziego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy w sytuacji, gdy powódka w toku postępowania stała się referendarzem sądowym w sądzie, przed którym toczy się sprawa, zachodzą podstawy do wyznaczenia innego sądu równorzędnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia innego sądu równorzędnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 44¹ § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle, a jego zastosowanie wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzono, że przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.) są wystarczające do zapewnienia bezstronności, a sama sytuacja, gdy powódka została referendarzem w sądzie prowadzącym sprawę, nie stanowi wystarczającej podstawy do zmiany właściwości sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa wyznaczenia sądu równorzędnego

Strony

NazwaTypRola
A.J.osoba_fizycznapowódka
Bank spółka akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 44¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis należy interpretować ściśle; wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości i autorytetu sądownictwa. Nie może pokrywać się z przesłankami wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 44¹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy o wyłączeniu sędziego mogą być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy o wyłączeniu sędziego mogą być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ścisła interpretacja art. 44¹ § 1 k.p.c. • Przepisy o wyłączeniu sędziego są wystarczające do zapewnienia bezstronności. • Brak realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości. • Nie można modyfikować właściwości sądu, jeśli wystarczające są inne instrumenty prawne.

Odrzucone argumenty

Sytuacja powódki jako referendarza sądowego w sądzie prowadzącym sprawę uzasadnia wyznaczenie innego sądu. • Potrzeba ochrony autorytetu sądownictwa poprzez zmianę sądu.

Godne uwagi sformułowania

Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. • Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być zatem realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. • Podstawa do zastosowania tego przepisu istnieje bowiem wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd.

Skład orzekający

Ewa Stefańska

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ § 1 k.p.c. w kontekście zapewnienia bezstronności postępowania i autorytetu sądownictwa, a także relacji między tym przepisem a przepisami o wyłączeniu sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona postępowania staje się referendarzem sądowym w sądzie prowadzącym sprawę. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy i możliwości zastosowania przepisów o wyłączeniu sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii potencjalnego konfliktu interesów i jak interpretuje przepisy dotyczące właściwości sądu, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy referendarz sądowy może prowadzić sprawę w swoim sądzie? SN wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst