III CO 760/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia innego sądu do rozpoznania sprawy, w której powódka została referendarzem sądowym w sądzie prowadzącym postępowanie, uznając, że przepisy o wyłączeniu sędziego są wystarczające do zapewnienia bezstronności.
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, ponieważ powódka została referendarzem sądowym w tym samym sądzie. Sąd Najwyższy odmówił, argumentując, że przepis o wyznaczeniu sądu równorzędnego należy interpretować ściśle i że przepisy o wyłączeniu sędziego są wystarczające do zapewnienia bezstronności postępowania.
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy z powództwa A.J. przeciwko Bankowi S.A. o ustalenie. Powodem wniosku było to, że powódka w trakcie trwania postępowania została referendarzem sądowym orzekającym w wydziale cywilnym Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim, przed którym toczyła się sprawa. Sąd Najwyższy, powołując się na ścisłą interpretację art. 44¹ § 1 k.p.c. i potrzebę ochrony autorytetu sądownictwa, odmówił wyznaczenia innego sądu. Podkreślono, że przepis ten powinien być stosowany tylko w sytuacjach, gdy istnieją realne zagrożenia dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i gdy inne instrumenty prawne, takie jak przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.), nie są wystarczające. Sąd Najwyższy uznał, że w niniejszej sprawie nie przedstawiono wystarczających argumentów, aby uznać te przepisy za niewystarczające do zapewnienia bezstronności sądu.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia innego sądu równorzędnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 44¹ § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle, a jego zastosowanie wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości. Stwierdzono, że przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.) są wystarczające do zapewnienia bezstronności, a sama sytuacja, gdy powódka została referendarzem w sądzie prowadzącym sprawę, nie stanowi wystarczającej podstawy do zmiany właściwości sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa wyznaczenia sądu równorzędnego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.J. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis należy interpretować ściśle; wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości i autorytetu sądownictwa. Nie może pokrywać się z przesłankami wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o wyłączeniu sędziego mogą być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o wyłączeniu sędziego mogą być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ścisła interpretacja art. 44¹ § 1 k.p.c. Przepisy o wyłączeniu sędziego są wystarczające do zapewnienia bezstronności. Brak realnych zagrożeń dla prawidłowości wymiaru sprawiedliwości. Nie można modyfikować właściwości sądu, jeśli wystarczające są inne instrumenty prawne.
Odrzucone argumenty
Sytuacja powódki jako referendarza sądowego w sądzie prowadzącym sprawę uzasadnia wyznaczenie innego sądu. Potrzeba ochrony autorytetu sądownictwa poprzez zmianę sądu.
Godne uwagi sformułowania
Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być zatem realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Podstawa do zastosowania tego przepisu istnieje bowiem wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44¹ § 1 k.p.c. w kontekście zapewnienia bezstronności postępowania i autorytetu sądownictwa, a także relacji między tym przepisem a przepisami o wyłączeniu sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona postępowania staje się referendarzem sądowym w sądzie prowadzącym sprawę. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy i możliwości zastosowania przepisów o wyłączeniu sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii potencjalnego konfliktu interesów i jak interpretuje przepisy dotyczące właściwości sądu, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy referendarz sądowy może prowadzić sprawę w swoim sądzie? SN wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 760/25 POSTANOWIENIE 1 sierpnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 1 sierpnia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.J. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., I C 363/23, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia wyznaczenia sądu równorzędnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim zwrócił się do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 § 2 k.p.c. o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy z powództwa A.J. przeciwko Bankowi spółka akcyjna o ustalenie. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w trakcie trwania postępowania powódka została referendarzem sądowym orzekającym w Sądzie Okręgowym w Gorzowie Wielkopolskim w wydziale cywilnym, przed którym toczy się przedmiotowa sprawa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zastosowanie art. 44 1 § 1 k.p.c. prowadzi do odstępstwa od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, i z tej przyczyny przepis powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20, z 10 września 2020 r., II CO 203/20). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. postanowienia SN: z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20). Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być zatem realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Podstawa do zastosowania tego przepisu istnieje bowiem wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd. Przesłanki zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. nie mogą się pokrywać z przesłankami stosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, a zatem nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego lub pewnej większej grupy sędziów jakiegoś sądu od rozpoznania sprawy (zob. postanowienie SN z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24). Jeżeli zatem zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. może być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie ma konieczności modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu w tej sprawie przy wykorzystaniu art. 44 1 § 1 k.p.c. Tymczasem Sąd wnioskujący nie przedstawił argumentów na rzecz stanowiska, że wskazana wyżej instytucja jest w niniejszej sprawie niewystarczającym narzędziem do tego, aby sprawa została rozpozna przez bezstronny sąd. Co więcej, przyjmuje się, że nie jest podstawą do odebrania sprawy właściwemu sądowi sytuacja spodziewanego zaistnienia przyczyny wyłączenia sędziego, nawet gdyby zaszła w stosunku do wszystkich sędziów wydziału (zob. postanowienie SN z 29 stycznia 2024 r., III CO 1078/23). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia. (M.T). [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę