# Czym różni się skarga kasacyjna od skargi o niezgodność z prawem prawomocnego wyroku?

*Data publikacji: 2026-05-31 · obszar prawa: cywilne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/sn-skarga-kasacyjna-vs-skarga-o-niezgodnosc*

**TL;DR:** Skarga kasacyjna i skarga o niezgodność z prawem prawomocnego wyroku to dwa różne nadzwyczajne środki zaskarżenia. Skarga kasacyjna służy uchyleniu lub zmianie prawomocnego orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa i jest uregulowana w k.p.k. oraz k.p.c. Skarga o niezgodność z prawem — uregulowana wyłącznie w k.p.c. — nie zmienia samego orzeczenia, lecz stwierdza jego niezgodność z prawem, co otwiera drogę do powództwa odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Państwa. W postępowaniu karnym skarga o niezgodność z prawem w ogóle nie jest przewidziana.

## 1. Podstawa prawna i dostępność w różnych trybach

Skarga kasacyjna jest uregulowana zarówno w k.p.k. (art. 520–527), jak i w k.p.c. (art. 398(1)–398(14)). W postępowaniu karnym wnosi się ją od wyroku sądu II instancji, przy czym jej dopuszczalność jest ograniczona — kasację na korzyść można wnieść tylko od wyroku skazującego na bezwzględną karę pozbawienia wolności ([art. 523 § 2 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-523)), a na niekorzyść — wyłącznie w razie uniewinnienia lub umorzenia ([art. 523 § 3 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-523)). Jak podkreślił SN, kasacja wniesiona przez Prokuratora Okręgowego jest niedopuszczalna z mocy ustawy, ponieważ umorzenie postępowania nastąpiło z podstawy innej niż wskazana w art. 17 § 1 pkt 3 i 4 kpk „niedopuszczalna z mocy ustawy" ([V KK 218/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-kk-218-14/kasacja-prokuratora-niedopuszczalna-powaga-rzeczy-osadzonej-594033)).

Skarga o niezgodność z prawem jest natomiast uregulowana wyłącznie w k.p.c. (art. 424(1)–424(12)) i dotyczy prawomocnych wyroków sądu II instancji w postępowaniu cywilnym. SN wyraźnie stwierdził, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w ogóle nie jest znana ustawie karnej procesowej „skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w ogóle nie jest znana ustawie karnej procesowej" ([II KZ 9/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-kz-9-21/uchylenie-zarzadzenia-o-odmowie-przyjecia-skargi-niezgodnosci-z-prawem-2127721)).

## 2. Cel i charakter prawny — ochrona interesu publicznego vs. naprawienie szkody

Skarga kasacyjna służy przede wszystkim ochronie interesu publicznego — zapewnieniu jednolitości wykładni prawa. SN podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającej poza indywidualny interes skarżącego „skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości" ([II CSK 847/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-847-14/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-istotnego-zagadnienia-prawnego-401638)). Podobnie w innym orzeczeniu SN wskazał, że zagadnienie prawne w skardze kasacyjnej musi mieć charakter abstrakcyjny, a nie kazuistyczny „sformułowano sześć kazuistycznych pytań, które nie stanowiły zagadnień prawnych" ([V CSK 302/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-302-20/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-istotnego-zagadnienia-prawnego-373070)).

Skarga o niezgodność z prawem ma zupełnie inny cel — nie zmienia orzeczenia, lecz stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa. SN wyjaśnił, że skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie służy zapobieganiu wyrządzenia szkody, lecz jest środkiem prawnym, który w razie jego uwzględnienia stanowi podstawę wystąpienia z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej orzeczeniem sądowym „skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie służy zapobieganiu wyrządzenia szkody" ([III CNP 32/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-cnp-32-08/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-3047067)).

## 3. Przesłanki dopuszczalności — wymóg szkody i subsydiarność

Skarga kasacyjna nie wymaga wykazania szkody — wystarczy wykazanie rażącego naruszenia prawa lub nieważności postępowania. W postępowaniu cywilnym dodatkowo trzeba wykazać istotne zagadnienie prawne lub oczywistą zasadność skargi. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, gdy powódka nie wykazała jej oczywistej zasadności „nie wykazała oczywistej zasadności skargi, rozumianej jako niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka bez konieczności pogłębionej analizy zaskarżonego orzeczenia" ([II CSK 473/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-473-16/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-oczywistej-zasadnosci-3064929)).

Skarga o niezgodność z prawem ma natomiast rygorystyczne przesłanki: wymóg wskazania konkretnego przepisu niezgodnego z prawem, uprawdopodobnienie szkody oraz wykazanie niemożności wzruszenia orzeczenia innymi środkami. SN odrzucił skargę, gdy skarżąca nie uprawdopodobniła szkody, podkreślając, że nieuzyskanie przez stronę żądanej w postępowaniu sądowym ochrony prawnej nie zawsze bowiem będzie prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego „nieuzyskanie przez stronę żądanej w postępowaniu sądowym ochrony prawnej nie zawsze będzie prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego" ([IV CNP 25/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-25-16/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-wyroku-491759)). Również w innej sprawie SN odrzucił skargę z powodu braku wskazania przepisu niezgodnego z prawem, braku szkody i braku wykazania subsydiarności „Skarga nie posiadająca elementów konstrukcyjnych podlega odrzuceniu a limine" ([IV CNP 63/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-63-11/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-393190)).

## 4. Zakres zarzutów — wyłączenie oceny dowodów

Oba środki wykluczają kwestionowanie ustaleń faktycznych i oceny dowodów. W skardze kasacyjnej (cywilnej) zarzut dotyczący oceny dowodów jest niedopuszczalny — SN odrzucił skargę, w której zarzuty dotyczyły wadliwego ustalenia stanu faktycznego „podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów" ([III CSK 100/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-csk-100-12/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-ocena-dowodow-483128)). Podobnie w skardze o niezgodność z prawem — podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów „podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów" ([IV CNP 117/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-117-11/odrzucenie-skargi-niezgodnosc-z-prawem-470930)).

## 5. Wymogi formalne — profesjonalny pełnomocnik

Obie skargi muszą być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. SN podkreślił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku należy do pism procesowych obwarowanych szczególnymi wymogami i niezachowanie wymogu sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika skutkuje odrzuceniem bez możliwości uzupełnienia braków „Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku należy do pism procesowych obwarowanych szczególnymi wymogami" ([II CZ 89/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cz-89-08/odrzucenie-skargi-niezgodnosc-z-prawem-wyroku-2209623)). W postępowaniu karnym kasacja również wymaga udziału obrońcy — adwokata.

## 6. Skutek orzeczenia — uchylenie vs. stwierdzenie niezgodności

Rozpoznanie skargi kasacyjnej może prowadzić do uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia — SN może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga o niezgodność z prawem nie uchyla wyroku — SN jedynie stwierdza, że orzeczenie jest niezgodne z prawem, co stanowi przesłankę do odrębnego powództwa odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Państwa. To fundamentalna różnica: skarga kasacyjna modyfikuje stan prawny, skarga o niezgodność z prawem — jedynie tworzy podstawę roszczenia o naprawienie szkody.

## Źródła (orzeczenia)

- [V KK 218/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-kk-218-14/kasacja-prokuratora-niedopuszczalna-powaga-rzeczy-osadzonej-594033) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-11-14
  > „niedopuszczalnej z mocy usta"
- [II KZ 9/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-kz-9-21/uchylenie-zarzadzenia-o-odmowie-przyjecia-skargi-niezgodnosci-z-prawem-2127721) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2021-04-15
  > „skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia” w ogóle nie jest znana ustawie karnej procesowej"
- [II CSK 847/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-847-14/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-istotnego-zagadnienia-prawnego-401638) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2015-07-28
  > „skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości"
- [V CSK 302/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-302-20/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-istotnego-zagadnienia-prawnego-373070) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2021-02-12
  > „sformułowano sześć kazuistycznych pytań, które nie stanowiły zagadnień prawnych"
- [III CNP 32/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-cnp-32-08/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-3047067) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2008-09-18
  > „Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem w części określającej jej istotę (jej treść), powinna zawierać między innymi uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarżąca we wniesionej skardze wskazała na możliwość powstania szkody wskutek wykonania zaskarżonego wyroku. Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem nie służy zapobieganiu wyrządzenia szkody"
- [II CSK 473/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-473-16/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-brak-oczywistej-zasadnosci-3064929) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2017-01-18
  > „nie wykazała oczywistej zasadności skargi, rozumianej jako niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka (prima facie) bez konieczności pogłębionej analizy zaskarżonego orzeczenia"
- [IV CNP 25/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-25-16/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-wyroku-491759) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2016-12-01
  > „Nieuzyskanie przez stronę żądanej w postępowaniu sądowym ochrony prawnej nie zawsze bowiem będzie prowadzić do powstania uszczerbku majątkowego"
- [IV CNP 63/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-63-11/odrzucenie-skargi-o-niezgodnosc-z-prawem-393190) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2011-11-16
  > „Skarga nie posiadająca elementów konstrukcyjnych, w myśl art. 4248 § 1 k.p.c., podlega odrzuceniu a limine"
- [III CSK 100/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-csk-100-12/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-ocena-dowodow-483128) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2012-06-12
  > „podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów"
- [IV CNP 117/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-cnp-117-11/odrzucenie-skargi-niezgodnosc-z-prawem-470930) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2012-03-08
  > „i kasacyjnej, nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów."
- [II CZ 89/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cz-89-08/odrzucenie-skargi-niezgodnosc-z-prawem-wyroku-2209623) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2009-01-20
  > „Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji należy do pism procesowych obwarowanych szczególnymi wymogami"

## Przepisy

- [art. 523 § 2 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-523) — Kodeks postępowania karnego
- [art. 523 § 3 k.p.k.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-karnego/art-523) — Kodeks postępowania karnego

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt