Krótka odpowiedź (TL;DR)
Sąd Najwyższy odrzuca lub odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej banku w sprawach kredytów konsumenckich i hipotecznych przede wszystkim wtedy, gdy bank nie wykazuje żadnej z przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c. — czyli brak jest istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi. W praktyce oznacza to, że zagadnienia podnoszone przez banki zostały już rozstrzygnięte w ugruntowanym orzecznictwie SN i TSUE, a zwłaszcza w uchwale całej Izby Cywilnej III CZP 25/22. Dodatkowo SN odrzuca skargę w części, gdy bank zaskarża rozstrzygnięcie korzystne dla niego (brak gravamen).
1. Brak istotnego zagadnienia prawnego — ugruntowana linia orzecznicza
Najczęstszą przyczyną odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej banku jest stwierdzenie, że podnoszone zagadnienia prawne nie mają już przymiotu nowości. SN wielokrotnie podkreślał, że na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa w sprawach kredytów frankowych nie ma już nowych zagadnień prawnych. W postanowieniu z 27 czerwca 2024 r. SN wskazał, że „na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej nie ma już on przymiotu nowości" → I CSK 1767/23. Podobnie w postanowieniu z 18 sierpnia 2023 r. SN stwierdził, że „ukształtowała się jednolita linia orzecznictwa" → I CSK 4445/22 w kwestii klauzul indeksacyjnych. Z kolei w postanowieniu z 8 grudnia 2022 r. SN uznał, że „przedstawione problemy prawne, dotyczące umowy kredytu, zostały już rozstrzygnięte w wyrokach Sądu Najwyższego" → I CSK 4198/22 oraz TSUE.
2. Uchwała III CZP 25/22 — zamknięcie rozwoju orzecznictwa frankowego
Kluczowym momentem było powzięcie uchwały całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która ma moc zasady prawnej ex lege. W postanowieniu z 15 kwietnia 2025 r. SN wyraźnie stwierdził, że „Rozwój orzecznictwa na temat tzw. kredytów frankowych zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege" → I CSK 428/25. Odstąpienie od tej zasady wymaga uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN). Ten sam motyw powtórzono m.in. w postanowieniach I CSK 635/25 i I CSK 2895/24, gdzie SN odmówił przyjęcia skargi, bo skarżący nie przedstawił nowych problemów prawnych.
3. Brak gravamen — zaskarżanie rozstrzygnięcia korzystnego
SN odrzuca skargę kasacyjną w części, gdy bank zaskarża punkt wyroku, który orzeka na jego korzyść. Brak interesu prawnego (gravamen) jest samodzielną przesłanką odrzucenia. W postanowieniu z 27 października 2023 r. SN odrzucił skargę w części dotyczącej oddalenia powództwa, wskazując, że „jedną z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia jest interes prawny w zaskarżeniu, dla którego powstania konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia orzeczeniem (gravamen)" → I CSK 1868/23. Analogicznie w I CSK 1943/23 SN odrzucił skargę banku w części dotyczącej ustalenia nieistnienia umowy, bo to rozstrzygnięcie nie krzywdziło banku. Podobnie w I CSK 4350/22 SN odrzucił skargę w części dotyczącej uwzględnienia apelacji pozwanego.
4. Niespełnienie wymogów formalnych wniosku o przedsąd
SN odmawia przyjęcia skargi, gdy bank nie odróżnia przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. i pkt 2, łącząc je w jedno uzasadnienie. W postanowieniu z 18 sierpnia 2023 r. SN wskazał, że „nie dostrzegając merytorycznej odmienności pomiędzy przesłankami ujętymi w art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., łącznie w odniesieniu do tych nich ujmuje uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, co godzi we właściwe ujęcie wymogów konstrukcyjnych wniosku" → I CSK 4445/22. Wymóg odrębnego sformułowania i uzasadnienia każdej przesłanki jest rygorystycznie egzekwowany.
5. Polemika z ustaleniami faktycznymi zamiast argumentacji prawnej
SN konsekwentnie odmawia przyjęcia skargi, gdy bank faktycznie kwestionuje ustalenia faktyczne, a nie prawne. W postanowieniu z 6 marca 2024 r. SN przypomniał, że „nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie" → I CSK 6715/22. W I CSK 1888/24 SN dodał, że argumentacja banku w zakresie statusu konsumenta zmierza do podważenia ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.
6. Brak oczywistej zasadności skargi
Oczywista zasadność wymaga wykazania naruszenia widocznego prima facie, bez pogłębionej analizy. W I CSK 6715/22 SN wyjaśnił, że „oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej" → I CSK 6715/22. Samo podważanie wykładni przepisów przez sądy niższych instancji nie wystarcza — musi być oczywiste, że naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. W I CSK 6392/22 SN potwierdził, że skarga kasacyjna nie służy jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia, lecz jako nadzwyczajny środek nakierowany na ochronę interesu publicznego.
Źródła
Orzeczenia: I CSK 1767/23 (27.06.2024), I CSK 4445/22 (18.08.2023), I CSK 4198/22 (8.12.2022), I CSK 428/25 (15.04.2025), I CSK 635/25 (16.04.2025), I CSK 2895/24 (26.06.2025), I CSK 1868/23 (27.10.2023), I CSK 1943/23 (21.11.2024), I CSK 4350/22 (20.10.2022), I CSK 6715/22 (6.03.2024), I CSK 1888/24 (23.04.2025), I CSK 6392/22 (13.03.2024), III CZP 25/22 (25.04.2024).
Przepisy: art. 398^9 § 1 k.p.c., art. 398^6 § 2 i 3 k.p.c., art. 385^1 § 1 k.c., art. 87–88 ustawy o SN.