II KZ 9/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II AKa (...), które odmawiało przyjęcia „skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji i pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 3 k.p.k., uchylił zaskarżone zarządzenie i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wynikającej z faktu, że sędzia, który był przewodniczącym składu orzekającego wydającego wyrok Sądu Apelacyjnego, był jednocześnie Przewodniczącym II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego, który wydał zarządzenie o odmowie przyjęcia skargi. Sąd Najwyższy podkreślił, że zakaz orzekania przez sędziego, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą nadzwyczajną, dotyczy również rozstrzygnięć formalnych. W związku z tym, że stwierdzone uchybienie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, Sąd Najwyższy nie badał merytorycznej warstwy zażalenia. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, który ma uwzględnić potrzebę poszanowania instytucji iudex inhabilis oraz gwarancji bezstronności sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 § 3 k.p.k.) w kontekście środków zaskarżenia, w tym skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, oraz konsekwencje naruszenia tych przepisów jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie ten sam sędzia wydaje orzeczenie i następnie rozstrzyga o dopuszczalności środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Kwestia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w postępowaniu karnym pozostaje nieuregulowana.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia, może orzekać co do formalnych warunków dopuszczalności środka zaskarżenia od tego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia taki nie może orzekać co do formalnych warunków dopuszczalności środka zaskarżenia, gdyż stanowi to naruszenie art. 40 § 3 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakaz określony w art. 40 § 3 k.p.k. dotyczy wszystkich rozstrzygnięć dotyczących formalnych warunków dopuszczalności środka zaskarżenia, a nie tylko oceny merytorycznej. Występowanie sędziego w roli kontrolującego dopuszczalność środka zaskarżenia od orzeczenia, któremu przewodniczył, musi być uznane za naruszenie tego przepisu z uwagi na potencjalny konflikt interesów.
Czy odmowa przyjęcia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku przez sędziego, który wydał ten wyrok, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że naruszenie art. 40 § 3 k.p.k. (wyłączenie sędziego) jest bezwzględną przyczyną odwoławczą, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego zarządzenia, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest uregulowana w Kodeksie postępowania karnego?
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest znana ustawie karnej procesowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie można nadawać biegu sprawie w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego wobec środka, który nie jest w nim przewidziany, sugerując rozważenie zastosowania trybu administracyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. O. (O.) | inne | strona postępowania |
| Minister Obrony Narodowej | organ_państwowy | wnioskodawca (zażalenie) |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi. Zakaz ten dotyczy również rozstrzygnięć formalnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 530 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Wspomniany w zarządzeniu jako podstawa odmowy przyjęcia kasacji.
k.p.k. art. 118
Kodeks postępowania karnego
ustawa lutowa art. 8a § ust. 1 i 2
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
ustawa lutowa art. 8 § ust. 3
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
k.p.k. art. 429 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sugerowany do rozważenia przez Sąd Apelacyjny w przypadku środka odwoławczego niedopuszczalnego z mocy ustawy.
k.p.k. art. 41
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy gwarancji bezstronności sądu (iudex suspectus).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez sędziego Sądu Apelacyjnego przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 § 3 k.p.k.) poprzez wydanie zarządzenia o odmowie przyjęcia skargi od wyroku, w którym sam brał udział jako przewodniczący składu orzekającego.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza • zakaz określony w art. 40 § 3 k.p.k. nie jest ograniczony do oceny merytorycznej zasadności kasacji, lecz odnosi się do wszystkich rozstrzygnięć, które dotyczą formalnych warunków jej dopuszczalności • potencjalny konflikt interesów sędziego i strony postępowania • skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia” w ogóle nie jest znana ustawie karnej procesowej
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 40 § 3 k.p.k.) w kontekście środków zaskarżenia, w tym skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, oraz konsekwencje naruszenia tych przepisów jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie ten sam sędzia wydaje orzeczenie i następnie rozstrzyga o dopuszczalności środka zaskarżenia od tego orzeczenia. Kwestia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w postępowaniu karnym pozostaje nieuregulowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej wyłączenia sędziego, która ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezstronności postępowania. Dodatkowo, porusza problem braku uregulowania w polskim prawie karnym procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
“Sędzia nie może być jednocześnie sędzią i "strażnikiem" własnego wyroku – SN wyjaśnia zasady wyłączenia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.