Barometr neosędziowski, w liczbach.
Pytanie o skutki powołań na wniosek KRS ukształtowanej w 2017 r. wraca do Sądu Najwyższego3–4 razy w każdy dzień roboczy. Zebraliśmy 2652 rozstrzygnięć SN z tego nurtu (2024–2026) i podzieliliśmy je według treści. Obraz nie jest jednolity — a linia podziału biegnie między izbami.
2652 rozstrzygnięć SN · 2024–2026 · akt. 16 października 2026
Nurt, który nie wygasa.
Przez 33,5 miesiąca SN wydał 2652 rozstrzygnięć dotykających testu niezawisłości i skutków powołań na wniosek KRS — średnio 3,8 na każdy dzień roboczy. Wolumen kwartalny trzyma się w przedziale kilkuset spraw, ze szczytem w Q1'25 (317). Spadek na końcu wykresu wynika z niepełnego pokrycia najnowszych miesięcy, nie z realnego wyhamowania.
Pytanie o skutki wadliwości powołań to nie epizod: SN rozstrzyga je 3–4 razy dziennie w dni robocze — 2652 razy w 33,5 miesiąca.
Metodologia
Wolumen kwartalny obejmuje wszystkie kategorie rozstrzygnięć. Ostatni słupek (2026-Q4) obejmuje tylko orzeczenia z początku października opublikowane do połowy miesiąca; również III kw. i wcześniejsze miesiące 2026 r. są zaniżone przez opóźnienie publikacji orzeczeń — spadek na końcu osi to efekt pokrycia zbioru, nie realny odwrót. Podwyższone 'inne' w III kw. 2025 r. to realne skupisko postanowień o braku podstaw do wznowienia z urzędu w Izbie Karnej.
Prawie co druga sprawa merytoryczna — wyłączenie.
- wyłączenie sędziego / nienależyta obsada1074
- odmowa (zarzut oddalony merytorycznie)572
- test odrzucony (odmowa proceduralna)668
Wśród 2314 spraw rozstrzygniętych merytorycznie co do zarzutu powołaniowego wyłączeniem sędziego (lub uznaniem nienależytej obsady) kończy się 46% — 1074 rozstrzygnięć (np. III KK 232/24, I KK 147/24). W 25% SN oddala zarzut merytorycznie (I KO 112/24), a w 29% odmawia przeprowadzenia testu ze względów proceduralnych (I NWW 245/24). Poza tym mianownikiem pozostają jeszcze 62 zawieszeń i 276 spraw „inne”.
Gdy SN rozstrzyga zarzut powołaniowy co do istoty, w 46% spraw wyłącza sędziego. W pozostałych albo oddala zarzut, albo odmawia przeprowadzenia testu.
Metodologia
'Odmowa' oznacza merytoryczne oddalenie zarzutu powołaniowego, 'test odrzucony' — odmowę zbadania go w ogóle (np. z powołaniem na wyrok TK P 22/19 albo art. 26 §3 / art. 29 ustawy o SN). Udział wyłączeń liczymy wśród 2 314 spraw rozstrzygniętych co do zarzutu; poza mianownikiem zostają zawieszenia (62) i 'inne' (276). Granica między odmową a odrzuceniem testu bywa w uzasadnieniach nieostra — te dwie wartości traktuj łącznie jako orientacyjne.
Ta sama ustawa, inna izba — inne rozstrzygnięcie.
- Izba Karna55,7%
- Izba Pracy i Ubezp. Społ.41,8%
- Izba Odp. Zawodowej12,1%
- Izba Cywilna10,2%
- Izba Kontroli Nadzw. (IKNiSP)1,5%
Udział wyłączeń w orzecznictwie izby rozpina się od 55,7% do 1,5%. Izba Karna wyłącza sędziego w 960 sprawach — to niemal 55,7% jej rozstrzygnięć w tym nurcie. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wyłącza w 4 sprawach (1,5%); zamiast tego 124 razy odmawia przeprowadzenia testu (I NWW 245/24, I NWW 65/25) i 35 razy zawiesza postępowanie. To ta sama podstawa prawna, rozstrzygana przeciwnie.
Wynik zarzutu powołaniowego w SN zależy od izby: Izba Karna wyłącza sędziego w 55,7% spraw, Izba Kontroli Nadzwyczajnej — w 1,5%.
Metodologia
Izbę ustalamy na podstawie sygnatury. Zbiór celowo ograniczono do Sądu Najwyższego — to SN rozstrzyga systemowo o skutkach wadliwości powołań (uchwała trzech połączonych Izb z 23.01.2020, test niezawisłości z art. 29 ustawy o SN), a włączenie sądów powszechnych rozmyłoby próbę tysiącami zwykłych wniosków o wyłączenie z przyczyn osobistych (art. 41 k.p.k.), które nie dotyczą sposobu powołania.
Trzecia droga: wstrzymać sprawę.
postanowień o zawieszeniu z powołaniem na nierozstrzygnięte wady KRS
zawieszeń przypada na Izbę Kontroli Nadzwyczajnej
Obok wyłączenia i odmowy jest trzecie wyjście: zamiast rozstrzygać, wstrzymać bieg sprawy do czasu usunięcia wad ustrojowych. To wąski, ale wyrazisty kubełek — 62 postanowień (np. III CB 14/22), z których 35 pochodzi z jednej izby — Kontroli Nadzwyczajnej. Ta sama izba, która najrzadziej wyłącza, najczęściej sięga po zawieszenie.
Trzecia droga SN wobec zarzutu powołaniowego to zawieszenie sprawy — 62 postanowień, z tego 35 w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej.
Metodologia
Kategoria obejmuje postanowienia, w których SN zawiesił postępowanie lub wstrzymał bieg sprawy, powołując się na nierozstrzygnięte wady ukształtowania KRS. Wyłączenia motywowane publicznymi wypowiedziami sędziego (np. podpisaniem oświadczenia z października 2022 r.) liczymy w 'inne', żeby nie zawyżać liczby wyłączeń opartych na wadliwości samego powołania.
O danych
Próba obejmuje 2652 orzeczeń Sądu Najwyższego z datą od 1 stycznia 2024 r. do 16 października 2026 r., dotyczących testu niezawisłości i skutków powołań na wniosek KRS ukształtowanej w 2017 r. Rozstrzygnięcia rozpoznajemy automatycznie na podstawie treści orzeczeń i weryfikujemy na losowej próbie z pełnym tekstem, więc pojedyncze przypisania mogą być nietrafne. Ograniczenie do SN jest celowe: to Sąd Najwyższy rozstrzyga systemowo o skutkach wadliwości powołań. Liczby to orzeczenia opublikowane w zbiorze — interpretuj jako rozkłady i trendy, nie pełną statystykę. Przy aktualizacji z października 2026 r. dodaliśmy nowe orzeczenia i uzupełniliśmy wcześniejsze miesiące o rozstrzygnięcia, których nie obejmowało pierwsze wydanie, dlatego liczby wzrosły także dla lat 2024–2025. Każda sekcja ma własną notę metodologiczną. Ostatnia aktualizacja: 16 października 2026.