Art. 138 Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Art. 138

Art. 138 1. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. 2. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia. 3. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu. 3a. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również zasiłek pogrzebowy wypłacony z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie nieuprawnionej. 4. Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 5. 5. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji. 6. Organ rentowy może odstąpić od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, zmniejszyć wysokość potrąceń, ustaloną zgodnie z art. 140 ust. 4 pkt 1, lub zawiesić dokonywanie tych potrąceń na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.

Powiązane przepisy

Art. 138 odwołuje się do:

Powołują się na art. 138:

Orzeczenia powołujące art. 138 (1000 orzeczeń)

VII SA/Wa 773/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie· 2026-04-20

WSA w Warszawie uchylił decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. było nieuzasadnione.

III RC 171/25· Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim· 2026-04-09

Sąd Rejonowy podwyższył alimenty dla małoletniego z 700 zł do 1200 zł miesięcznie, uwzględniając wzrost kosztów utrzymania i możliwości zarobkowe ojca.

II OSK 234/26· Naczelny Sąd Administracyjny· 2026-03-26

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie o wymeldowanie, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu istotnych braków postępowania wyjaśniającego.

II SA/Łd 956/25· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi· 2026-03-19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił sprzeciw dotyczący opłaty adiacenckiej, uznając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego za prawidłową.

III SA/Po 376/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił sprzeciw Starosty od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Starosty w sprawie waloryzacji opłaty przekształceniowej, uznając brak legitymacji Starosty do zaskarżenia decyzji wydanej przez organ wyższej instancji.

III SA/Po 377/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił sprzeciw Starosty od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Starosty w sprawie waloryzacji opłaty przekształceniowej, uznając brak legitymacji Starosty do zaskarżenia.

III SA/Po 375/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił sprzeciw Starosty od decyzji Wojewody dotyczącej waloryzacji opłaty przekształceniowej, uznając brak legitymacji procesowej organu.

III SA/Po 374/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił sprzeciw Starosty od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Starosty w sprawie waloryzacji opłaty przekształceniowej, uznając brak legitymacji Starosty do zaskarżenia.

II SA/Ol 120/26· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie· 2026-03-13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę na postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane, uznając ją za niedopuszczalny środek zaskarżenia.

II SA/Po 866/25· Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu· 2026-03-11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciw spółki od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającej decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomów recyklingu odpadów, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. ze względu na konieczność zbadania przesłanek odstąpienia od nałożenia kary.

Potrzebujesz analizy prawnej do art. 138 ?

Asystent AI przeanalizuje ten przepis w kontekście orzecznictwa, doktryny i powiązanych regulacji.

Zapytaj Asystenta AI