II OSK 234/26

II OSK 234/26 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II SA/Wr 208/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-04-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Żak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 208/25 w sprawie ze sprzeciwu A. M. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 lutego 2025 r. Nr SOC-OP.621.1.9.2025.MR w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 208/25, po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu A. M. (dalej jako: "skarżący") od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 lutego 2025 r. nr SOC-OP.621.1.9.2025.MR w przedmiocie wymeldowania
z miejsca pobytu stałego, na podstawie art. 151a § 2 w zw. z w zw. z art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił sprzeciw.
Wyrok wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną sprzeciwem decyzją Wojewoda Dolnośląski, na podstawie
art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 736, dalej jako: "ustawa o ewidencji"), po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Burmistrza [...] nr ROSO.5343.3.2024 z dnia 20 grudnia 2024 r., którą to decyzją orzeczono o odmowie wymeldowania M. M. (syna skarżącego) z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem [...], orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy dokonać oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji.
Zdaniem organu II instancji, działania podjęte przez organ gminy nie wyjaśniły jeszcze całościowo stanu faktycznego istniejącego w tej sprawie, wskutek czego dotychczasowe ustalenia dokonane przez ten organ nadal uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy osoba ta opuściła, czy też nie opuściła miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, a zatem organ gminy przedwcześnie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie.
Istotną w sprawie okolicznością było również uprzednie uchylenie przez Wojewodę Mazowieckiego (decyzja z dnia 19 sierpnia 2024 r. znak SOC-OP.621.1.56.2024) poprzednio wydanej w tej samej sprawie decyzji Burmistrza [...] również w przedmiocie odmowy wymeldowania syna skarżącego z pobytu stałego pod ww. adresem (decyzja Burmistrza [...] z dnia 1 lipca 2014 r.).
I tak, dokonując analizy akt postępowania administracyjnego Wojewoda zwrócił uwagę, że skarżący (wnioskujący o wymeldowanie syna) stwierdził, że syn od kilku lat znęca się nad nim psychicznie i fizycznie, ma założoną Niebieską Kartę i w związku z popełnieniem czynu zabronionego w dniu 3 kwietnia 2024 r. został zatrzymany przez policję, po czym wobec M. M. został wydany policyjny "Nakaz i zakaz", w którym nakazano mu natychmiastowe opuszczenie mieszkania i zakazano zbliżania się oraz kontaktowania z ojcem na okres 14 dni, a następnie w dniu 28 maja 2024 r. Prokuratura Rejonowa w [...] zawiadomiła A. M., jako osobę pokrzywdzoną, o przesłaniu do sądu aktu oskarżenia przeciwko jego synowi. Ponadto z akt sprawy wynikało, że syn prawdopodobnie pracuje w Niemczech. W związku z powyższym organ gminy miał obowiązek zarówno wyjaśnić kwestię ewentualnego stosowania przemocy wobec ojca przez M. M., jak i wykonywania przez niego pracy za granicą. Natomiast organ gminy jedynie zwrócił się z zapytaniem do Komisariatu Policji w [...] z prośbą o udzielenie informacji odnośnie dalszego obowiązywania zakazu opuszczenia miejsca zameldowania przez M. M. i zakazu zbliżania się do jego ojca, ale nie wyjaśnił, czy faktycznie prowadzona była procedura Niebieskiej Karty w tej rodzinie, ani nie sprawdził, czy Sąd Rejonowy w [...] rozpatrzył już sprawę dotyczącą ww. aktu oskarżenia skierowanego przez prokuratora, a jeżeli tak, to jak ta sprawa się zakończyła, co mogłoby mieć istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu dotyczącym wymeldowania syna. Jednocześnie organ gminy miał rozważyć, czy w sprawie może mieć znaczenie kwestia wykonywania przez M. M. pracy poza granicami Polski, a jeżeli tak, to wyjaśnić okoliczności tej pracy i przyjazdów z niej do miejsca zameldowania, jednakże organ jedynie przesłuchał stronę, która stwierdziła, że "ze względu na wykonywaną pracę w Niemczech nie przebywa pod wskazanym adresem" i przedłożyła dokument w języku niemieckim.
W odniesieniu do tego ostatniego dowodu Wojewoda zaznaczył, że dokument z dnia 1 sierpnia 2024 r., sporządzony w języku obcym, winien być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na jęz. polski celem umożliwienia uwzględnienia go przez organ jako dowód w sprawie. Ponadto organ zauważył, że wprawdzie samo wykonywanie pracy poza granicami Polski nie stanowi podstawy do wymeldowania osoby z danego lokalu, ale istotne jest w takim przypadku ustalenie przez organ, czy w czasie posiadania zatrudnienia za granicą dana osoba przyjeżdża do kraju, jeżeli tak, to jak często, na jak długo i gdzie wówczas zamieszkuje, a także od jak dawna pracuje za granicą i jaki jest chociażby prawdopodobny termin powrotu tej osoby do spornego lokalu. Zdaniem Wojewody, organ gminy w ogóle nie ustalił powyższych kwestii i nawet nie odniósł się do stwierdzenia świadka – J. H. z dnia 20 listopada 2024 r., że z jego wiedzy wynika, iż M. M. prawdopodobnie pracuje w Niemczech, ale "przebywa w B.".
W konsekwencji Wojewoda uznał, że nie zostały wyjaśnione przez organ gminy w sposób niebudzący wątpliwości wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że o braku opuszczenia miejsca zameldowania przez M. M. świadczy również "odbierana korespondencja adresowana pod adres stałego zameldowania". Organ II instancji zauważył bowiem, że korespondencja wysyłana do niego na adres zameldowania najpierw wracała do urzędu gminy jako nieodebrana, potem zaś odbierana była w placówce pocztowej, a nie bezpośrednio w spornym lokalu. Z kolei pierwsza decyzja w sprawie została odebrana bezpośrednio w urzędzie gminy.
Zwrócił też ponownie uwagę (co uczynił już uprzednio w decyzji z dnia 19 sierpnia 2024 r.), że skoro w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, a organ I instancji wydał decyzję o odmowie wymeldowania wskazanej osoby, organ ten miał obowiązek - zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. - informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, również wskazać przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane i poinformować, że skutkiem tego może być wydana decyzja ja niezgodna z żądaniem strony. Organ gminy nie dopełnił jednak powyższego obowiązku.
Sprzeciw od tej decyzji złożył w terminie ustawowym A. M.
WSA w Poznaniu uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a.
Dalej Sąd I instancji stwierdził, że w świetle art. 64e p.p.s.a. rozważanie innych kwestii jest w omawianym trybie niedopuszczalne. Sprzeciw nie jest bowiem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi.
Oceniając sprawę w ramach tak zakreślonych granic kontroli legalności, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zastosowanie w sprawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. było prawidłowe.
W tym zakresie Sąd I instancji zwrócił uwagę na zakres uchybień organu I instancji, zdaniem Sądu - prawidłowo ustalonych przez Wojewodę Dolnośląskiego. Zaznaczył, że dotyczyły one istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w świetle przesłanek normatywnych wymeldowania z pobytu stałego wymienionych w przepisie art. 35 ustawo o ewidencji.
WSA we Wrocławiu wyjaśnił przy tym, że dostrzeżone w tym zakresie uchybienie jako kluczowe z punktu widzenia zasadności dalszego prawidłowego ustalenia wystąpienia ewentualnych przesłanek, od których uzależniono wydanie decyzji, nie mogło zostać sanowane w ramach postępowania odwoławczego, nawet wobec prawnych możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż przekraczałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Skoro bowiem jej istota sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, to kluczowy aspekt sprawy, od którego zależy ustalenie dalszych przesłanek wydania decyzji nie może odbywać się z pominięciem jednej instancji.
Odnosząc się szczegółowo do dostrzeżonych przez organ odwoławczy uchybień wskazał, że Burmistrz nie wyjaśnił, czy faktycznie prowadzona była procedura Niebieskiej Karty w tej rodzinie, ani nie sprawdził, czy Sąd Rejonowy w [...] rozpatrzył już sprawę dotyczącą aktu oskarżenia skierowanego przez prokuratora i jak sprawa ta się zakończyła. Podkreślił, że wskazane ustalenia mogą okazać się istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przypomniał też, że jak wynika z akt, Wojewoda uchylając poprzednią decyzję zwrócił także uwagę na konieczność rozważenia wpływu wykonywania przez M. M. pracy poza granicami Polski na jego zameldowanie, a dokument złożony do organu w języku niemieckim, jeśli ma być zaliczony w poczet dowodów w sprawie, winien być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na jęz. polski,
Tym samym Sąd I instancji przyznał rację organowi odwoławczemu w zakresie stwierdzenia istotnych braków postępowania administracyjnego uzasadniających uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżył wyrok WSA we Wrocławiu
w całości i wniósł o jego uchylenie również w całości i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania. Wystąpił o zasądzenie na rzecz ustanowionego pełnomocnika z urzędu, wynagrodzenia z tytułu świadczonej pomocy prawnej z urzędu, według norm przepisanych, powiększonych o podatek VAT w obowiązującej wysokości, nadto z uwzględnieniem, że koszty te nie zostały pokryte. Oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik, a mianowicie:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku, w postaci art. 138 §2 in medio k.p.a., polegające na błędnej wykładni tego przepisu przez Sąd, tym samym, na niedopatrzeniu się przez Sąd rozpoznający sprzeciw strony od decyzji kasatoryjnej Wojewody Dolnośląskiego, że organ administracji publicznej - w obliczu zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego dającego wystarczającą podstawę do wydania decyzji merytorycznej -reformatoryjnej w odniesieniu do decyzji Burmistrza [...] z dnia 20 grudnia 2024 roku, odmawiającej stronie wymeldowania M. M. z pobytu stałego w [...] (miejscu zamieszkania strony), nie był uprawniony do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, lecz winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości i orzec co do istoty sprawy, przesądzając o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego pod tym adresem, albowiem jak stanowi przepis art. 138 §2 in medio k.p.a. przesłankami decyzji kasatoryjnej są po pierwsze, wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy musi przejawiać się istotnym wpływem na rozstrzygnięcie, podczas gdy choć spełniona została pierwsza z przesłanek, bo decyzja Burmistrza faktycznie odznacza się wadliwościami, to już na gruncie drugiej z nich, nie sposób było wywodzić, że pozostały do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, toteż spostrzeżone przez Wojewodę Dolnośląskiego wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej, powinny skutkować wydaniem decyzji reformatoryjnej skutkującej wymeldowaniem M. M., co Sąd winien był dostrzec w toku rozpoznawania sprzeciwu, a dostrzegając powyższe, właściwie ukierunkować treść wyroku;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku, w postaci art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd, że Wojewoda Dolnośląski dysponował dostateczną podstawą dowodową, ażeby rozstrzygnąć przedmiot postępowania co do istoty sprawy, bez konieczności wydawania decyzji kasatoryjnej, która to błędna decyzja organu administracji publicznej, jako sprzeczna ze wskazaniami powołanych przepisów procedury administracyjnej, prowadzi do przedłużania się postępowania ponad przeciętną i potrzebną in concreto miarę, oddalając od skarżącego perspektywę pomyślnego dla niego rozstrzygnięcia sprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego
(art. 182 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione
w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zatem zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Organ kasacyjny przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji zobligowany jest do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Za prawidłowe zatem uznać należy stanowisko, że organ drugiej instancji ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazać należy bowiem, że braki
w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania
z art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające.
Zgodnie z treścią art. 136 k.p.a. organ drugiej instancji uprawniony jest do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Oceniając przedstawione wyżej poglądy w realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że WSA we Wrocławiu prawidłowo uznał, iż organ odwoławczy nie naruszył przepisu art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem opisane powyżej naruszenia dotyczyły bowiem okoliczności, których ustalenie stanowi podstawę do wydania decyzji w I instancji. Zauważył to zarówno Wojewoda Dolnośląski, jak też – już przy dokonanej kontroli legalności wydanej decyzji kasatoryjnej (kasacyjnej) – WSA we Wrocławiu.
To już bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej sprzeciwem decyzji organ odwoławczy wyraźnie wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzji Burmistrza [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest po raz kolejny (drugi z kolei) niezbędne, ponieważ konieczność przeprowadzenia wielu czynności dowodowych wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania przez organ I instancji, gdyż dokonanie tego przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 k.p.a. Natomiast przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji ma obowiązek przeprowadzić przedmiotowe postępowanie z uwzględnieniem wskazanych wyżej uchybień, a także kwestii podniesionych w odwołaniu.
W tym zakresie należało przyjąć stanowisko organu odwoławczego i Sądu I instancji, kontrolującego legalność działalności tego organu, za stanowiska prawidłowe.
Niewątpliwie bowiem zebranie i ocena materiału dowodowego w odniesieniu do kwestii opuszczenie miejsca pobytu stałego jest nie tylko podstawową, normatywną przesłanką ewentualnego wymeldowania z pobytu stałego, ale istotą zarówno materialnego rozstrzygnięcia sprawy w świetle przepisu art. 35 ustawy o ewidencji, jak też rozstrzygnięcia w znaczeniu procesowym, o którym mowa
w art. 104 § 2 k.p.a.in principio.
Trzeba też zauważyć, że w tym kontekście okoliczność pracy za granicą syna skarżącego i dodatkowego zebrania oraz oceny już zebranych w tej części dowodów (np. dokumentów w języku niemieckim), a także możliwość wydania w innych postępowaniach czy to sądowych, czy administracyjnych, czy też innych (nakazy policyjne) rozstrzygnięć w przedmiocie zakazu przebywania syna skarżącego pod wspólnym dla nich adresem zamieszkiwania mieści się w sposób jednoznaczny w istocie rozstrzygnięcia sprawy i musi być ustalana z zachowaniem zasady dwuinstancyjności. Co więcej, ta ostatnia ze wskazanych, a koniecznych do ustalenia okoliczności, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jest okolicznością objęta hipotezę normy wynikającej z art. 35 ustawy o ewidencji. I tak, aby można było stwierdzić opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności konieczne jest ustalenie, że osoba podlegająca wymeldowaniu opuściła go w sposób dobrowolny, a nie wskutek bezprawnych działań innych podmiotów. Jednakże na równi
z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członka rodziny). Chodzi tu zatem o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1295/23, Legalis nr 3113287, czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1809/22, Legalis nr 3191068).
Organ odwoławczy nie mógł zatem prowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego, ponieważ naruszyłby w ten sposób zasadę dwuinstancyjności postępowania i wyszedłby poza postepowanie uzupełniające, prowadząc w istocie postepowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Mógł zatem jedynie uchylić zaskarżona decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1116/24 (Legalis nr 3224681), użyty w art. 138 § 2 k.p.a. zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym. Należy jednak przyjąć, że zasadniczo jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). W takim przypadku, by naprawić błąd organu pierwszej instancji, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, do czego nie jest uprawniony w świetle art. 136 § 1 k.p.a.
Z tego powodu niezasadne okazały się postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., których wprawdzie skarżący kasacyjnie nie powiązał z przepisem art. 151a § 2 p.p.s.a., ale co do których powiązanie takie wynika z uzasadnienia tejże skargi.
Jak wyjaśniono powyżej, organ odwoławczy nie mógł przy tak znaczących wadach postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed organem I instancji skorzystać z kompetencji merytoryczno-reformacyjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a taki pogląd wyraził skarżący kasacyjnie we wniesionej skardze kasacyjnej.
W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika
z urzędu za wykonaną pomoc prawną mając na względzie, że wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.