Art. 42 KPKKodeks postępowania karnego

Kodeks postępowania karnego

Art. 42

Art. 42 [Tryb wyłączenia]

§ 1. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3. Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt stosowne oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.

§ 4. Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Powiązane przepisy

Art. 42 odwołuje się do:

Powołują się na art. 42:

Orzeczenia powołujące art. 42 KPK(294 orzeczeń)

III KK 77/26· Sąd Najwyższy· 2026-09-30

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego, uznając, że sam fakt powołania sędziego na urząd na podstawie rekomendacji KRS ukształtowanej nową ustawą nie rodzi uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

II KA 399/26· Sąd Okręgowy w Siedlcach· 2026-08-21

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, oddalając apelację obrońcy oskarżonego zarzucającą m.in. naruszenie przepisów postępowania i błąd w ustaleniach faktycznych.

II K 248/26· Sąd Rejonowy w Legionowie· 2026-07-30

Sąd Rejonowy skazał oskarżonego za prowadzenie pojazdu mechanicznego pomimo cofniętych uprawnień, orzekając karę ograniczenia wolności i zakaz prowadzenia pojazdów.

III KB 190/25· Sąd Najwyższy· 2026-07-10

Sąd Najwyższy odmówił wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, uznając brak podstaw prawnych do podważania jego bezstronności z uwagi na okoliczności powołania.

II K 26/26· Sąd Rejonowy w Legionowie· 2026-06-17

Sąd Rejonowy w Legionowie skazał E. T. za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, orzekając karę ograniczenia wolności, zakaz prowadzenia pojazdów, świadczenie pieniężne oraz przepadek pojazdu.

II KO 146/24· Sąd Najwyższy· 2026-06-08

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego M.B. od rozpoznania sprawy dotyczącej wznowienia postępowania kasacyjnego z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności, wynikające z procedury nominacyjnej.

V KB 162/25· Sąd Najwyższy· 2026-05-21

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego A.B. od rozpoznania sprawy z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności, wynikającą z faktu orzekania z żoną w tej samej izbie.

V KB 10/24· Sąd Najwyższy· 2026-04-24

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek sędziego o wyłączenie innych sędziów z powodu powołania ich w wadliwej procedurze.

V KO 187/25· Sąd Najwyższy· 2026-04-24

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek sędziego o wyłączenie innego sędziego, uznając go za niedopuszczalny z mocy ustawy.

II KK 311/24· Sąd Najwyższy· 2026-04-02

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego A.D. od rozpoznania sprawy kasacyjnej z uwagi na wadliwe powołanie go do pełnienia urzędu, co narusza konstytucyjne i konwencyjne standardy niezależnego sądu.

Potrzebujesz analizy prawnej do art. 42 KPK?

Asystent AI przeanalizuje ten przepis w kontekście orzecznictwa, doktryny i powiązanych regulacji.

Zapytaj Asystenta AI