Orzeczenie · 2026-04-02

II KK 311/24Wyłączenie sędziego sąd najwyższy kasacja krs 5

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-04-02
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegokrajowa rada sądownictwaniezależność sądownictwaetpcart 41 kpkart 42 kpkpraworządność

Przed Sądem Najwyższym toczyła się sprawa z kasacji obrońcy skazanego M.B. (sygn. akt II KK 311/24), w której dochodziło do licznych wyłączeń sędziów. Obrońca złożył wniosek o wyłączenie sędziego A.D., wskazując na jego wcześniejsze wyłączenie w tej samej sprawie oraz na fakt powołania go na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca argumentował, że takie powołanie może prowadzić do wzruszenia przyszłego orzeczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, uznał go za zasadny. Uzasadnienie opierało się na uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stanowi, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy nowelizującej z 2017 r. Sąd podkreślił, że uchwała ta ma moc zasady prawnej. Ponadto, Sąd odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności do wyroku w sprawie Reczkowicz p. Polsce, który stwierdza, że udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS powoduje, że sąd nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. Sąd Najwyższy wskazał również na konsekwencje finansowe dla państwa wynikające z wyroków ETPCz w podobnych sprawach. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego A.D. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwego trybu powołania, w kontekście orzecznictwa SN i ETPCz dotyczącego niezależności sądownictwa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej zgodnie z ustawą nowelizującą z 2017 r.

Zagadnienia prawne (1)

Czy sędzia Sądu Najwyższego powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, powinien zostać wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej ze względu na potencjalne naruszenie standardów niezależnego i bezstronnego sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że wadliwe powołanie sędziego na wniosek nieprawidłowo ukształtowanej KRS stanowi podstawę do jego wyłączenia, aby zapewnić skazanemu dostęp do sądu niezależnego, bezstronnego i ustanowionego ustawą, zgodnie z konstytucyjnymi i konwencyjnymi standardami. Sąd oparł się na uchwale połączonych Izb SN z 2020 r. oraz orzecznictwie ETPCz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
skazany M.B. (poprzez swojego obrońcę)

Strony

NazwaTypRola
M.B.osoba_fizycznaskazany
obrońca skazanegoinnewnioskodawca
A.D.innesędzia

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

ustawa o SN art. 87 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Sąd Najwyższy pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020.

ustawa nowelizująca KRS

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia A.D. został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co stanowi podstawę do jego wyłączenia. • Udział sędziego powołanego w wadliwym trybie narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, zgodnie z Konstytucją RP i EKPC. • Wcześniejsze wyłączenie sędziego A.D. w tej samej sprawie kasacyjnej uzasadnia jego dalsze wyłączenie.

Godne uwagi sformułowania

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • zapewnienia skazanemu dostępu do sądu niezależnego, bezstronnego, ustanowionego ustawą, w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym.

Skład orzekający

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

przewodniczący

A.D.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego z powodu wadliwego trybu powołania, w kontekście orzecznictwa SN i ETPCz dotyczącego niezależności sądownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej zgodnie z ustawą nowelizującą z 2017 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i zgodności z prawem międzynarodowym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.

“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu wadliwego powołania – czy to koniec problemów z praworządnością?”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst