Ustawa frankowa 2026: co się zmienia od 7 sierpnia

Ustawa frankowa jest w Dzienniku Ustaw. Dz.U. 2026 poz. 985, ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, ogłoszona 23 lipca, wchodzi w życie 7 sierpnia 2026 r. — po upływie 14 dni od ogłoszenia (art. 21).

To 21 artykułów, ale ciężar całej reformy leży w jednym z nich. Poniżej — co realnie zmienia się w prowadzeniu sprawy, artykuł po artykule, z tekstem ustawy i orzecznictwem, na którym stoi.

Art. 3: wstrzymanie spłat z mocy prawa

Zdanie, wokół którego zbudowana jest cała ustawa:

Z chwilą doręczenia pozwanemu pozwu wniesionego przez konsumenta albo z chwilą doręczenia powodowi pozwu wzajemnego wniesionego przez konsumenta obowiązek spełniania przez konsumenta świadczeń wynikających z umowy kredytu ulega wstrzymaniu z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Bez wniosku. Bez postanowienia. Bez uprawdopodobnienia roszczenia. Zdarzeniem uruchamiającym skutek jest doręczenie pozwu, nie jego wniesienie — co przenosi punkt ciężkości na sprawność sekretariatu.

Dalsze ustępy zamykają drogi, którymi skutek dałoby się obejść:

• ust. 2 — wstrzymanie się ze spłatą nie może być uznane za niewykonanie ani nienależyte wykonanie umowy;
• ust. 3 — kredytodawca nie może z tego powodu rozwiązać umowy ani zgłosić informacji o niespełnieniu świadczeń do BIK (instytucji z art. 105 ust. 4 Prawa bankowego), instytucji finansowych zależnych od banków, biur informacji gospodarczej ani instytucji pożyczkowych;
• ust. 4 — jeżeli wpis powstał wcześniej, kredytodawca ma miesiąc od doręczenia pozwu na powiadomienie rejestrów, a te kolejny miesiąc na wykreślenie danych;
• ust. 6 — mimo wstrzymania kredytodawca nie może odmówić przyjęcia świadczenia, dopóki suma wpłat jest niższa od wypłaconego kapitału.

Wniosek o zabezpieczenie przestaje mieć sens

Najdalej idący jest ustęp 5. Wniosek o zabezpieczenie zmierzający do wstrzymania spłat — albo do zakazania bankowi czynności z ust. 3 — przewodniczący pozostawia w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności.

Nie oddala. Nie odrzuca. Zostawia. Praktyka, która przez ostatnie lata była osobnym polem walki — z własnym orzecznictwem, własną statystyką skuteczności i własnym ryzykiem kosztowym — zostaje wyłączona jednym przepisem, bo skutek następuje z mocy samej ustawy. Jeżeli korzystasz z naszej odpowiedzi o zabezpieczeniu powództwa w sprawie CHF, od 7 sierpnia trzeba ją czytać przez ten filtr.

Czego ustawa nie obejmuje

Zakres jest szerszy, niż sugeruje nazwa — i węższy, niż wygląda na pierwszy rzut oka.

Szerszy, bo art. 1 obejmuje nie tylko umowy kredytu, ale też umowy pożyczki hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do CHF, a po stronie podmiotowej — obok samego konsumenta — także spadkobiercę, osobę, która przystąpiła do długu lub go poręczyła, oraz tę, która ponosi odpowiedzialność rzeczową za spłatę.

Węższy, bo art. 2 wyłącza z zakresu trzy grupy spraw:

Wyłączenie	Podstawa
Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego z umowy kredytu	art. 2 ust. 2
Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym	art. 2 ust. 2
Roszczenia w postępowaniu grupowym, upadłościowym i restrukturyzacyjnym	art. 2 ust. 3

To pierwsze rozstrzygnięcie, jakie trzeba podjąć przy każdej sprawie: czy w ogóle jest w reżimie nowej ustawy. W sprawach nieuregulowanych stosuje się k.p.c. (art. 2 ust. 1).

Postępowanie przyspiesza — i się zwęża

Druga warstwa ustawy to procedura. Zebrane w jednym miejscu:

Zmiana	Przepis
Sąd I instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku strony o wysłuchanie jej na rozprawie	art. 4
To samo w drugiej instancji	art. 12
Sąd II instancji orzeka w składzie jednego sędziego — chyba że prezes sądu zarządzi skład trzech sędziów ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy (art. 367¹ § 3 k.p.c.); zażalenia jednoosobowo w obu instancjach	art. 11
Świadka można przesłuchać zdalnie mimo sprzeciwu z art. 263¹ k.p.c.	art. 6
Stronę można przesłuchać przez złożenie zeznań na piśmie, jeżeli nie zachodzi potrzeba odebrania przyrzeczenia i sąd tak postanowi	art. 7
Powództwo wzajemne aż do zamknięcia rozprawy; sąd właściwy do rozpoznania powództwa głównego jest właściwy także dla wzajemnego — bez względu na wartość przedmiotu sporu	art. 8
Uzasadnienie wyroku I instancji może ograniczyć się do odesłania do pism i przepisów	art. 10
Umorzenie po cofnięciu pozwu lub apelacji może wydać referendarz sądowy	art. 9, art. 14

Skala tej zmiany zależy od tego, gdzie realnie zapadają wyroki frankowe. W naszym korpusie orzeczeń rozkład jest wyraźny:

Prawie co trzecie orzeczenie frankowe zapada w sądzie apelacyjnym. Art. 11 dotyczy więc nie marginesu, lecz jednej trzeciej dorobku — i to tej części, która kształtuje linię orzeczniczą.

Trzy terminy do kalendarza

Art. 17 — sprawy w toku. Nowe przepisy stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 7 sierpnia. Wyjątek jest jeden: jeżeli wyznaczono już skład trzech sędziów, sąd rozpoznaje sprawę w takim składzie. To znaczy, że ustawa wchodzi w sprawy, które leżą na biurku dzisiaj — nie tylko w pozwy składane po wakacjach.

Art. 16 — sześć miesięcy na wyjście z połową opłaty. Sąd zwraca z urzędu połowę uiszczonej opłaty od cofniętego pozwu, cofniętej apelacji oraz cofniętej skargi kasacyjnej — także wtedy, gdy cofnięcie nastąpiło już po rozpoczęciu posiedzenia lub po przyjęciu skargi do rozpoznania. Warunek: cofnięcie nie później niż 6 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie. Termin biegnie od ustawy, nie od daty wszczęcia konkretnej sprawy — to jedno okno dla całego portfela spraw naraz.

Art. 18 — dwa miesiące dla kredytodawcy. W sprawach już toczących się kredytodawca ma 2 miesiące od wejścia ustawy w życie na powiadomienie BIK, biur informacji gospodarczej i instytucji pożyczkowych o wstrzymaniu obowiązku świadczeń; rejestry mają miesiąc na wykreślenie danych. Jeżeli pozew nie został jeszcze doręczony, termin biegnie od doręczenia.

Art. 20: Sąd Najwyższy może się wycofać z kasacji banku

Przepis łatwy do przeoczenia, a o dużym ciężarze. Jeżeli przed wejściem ustawy w życie przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu i odmówić przyjęcia skargi — ale nie uznaniowo. Musi zabraknąć obu przesłanek pozytywnych (istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie), a zarazem nie mogą zachodzić okoliczności z art. 398⁹ § 1 pkt 3 i 4 k.p.c., czyli nieważność postępowania ani oczywista zasadność skargi. Postanowienie zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 20 ust. 2). Pytanie o to, czy SN przyjmuje kasacje banków w sprawach indeksowanych, zbieraliśmy wcześniej osobno — od sierpnia odpowiedź ma nową warstwę.

Osobno art. 5 i art. 19 przesuwają ryzyko kosztowe przy potrąceniu: jeżeli kredytodawca złożył oświadczenie o potrąceniu po wytoczeniu powództwa, a konsument go nie zakwestionował, koszty procesu w tej części obciążają kredytodawcę niezależnie od wyniku sprawy. Materialnoprawne tło potrącenia — art. 498 i nast. k.c. oraz art. 498 k.c. — i procesowe ograniczenia z art. 203¹ k.p.c. omawialiśmy w osobnym tekście o zarzucie potrącenia.

Skąd to się wzięło: orzecznictwo TSUE

Ustawa nie powstała w próżni. Trzy wyroki Trybunału Sprawiedliwości, wszystkie na tle dyrektywy 93/13/EWG, wyznaczają jej tło:

• C-324/23 (8 maja 2025, OF i in. przeciwko Getin Noble Bank) — zawieszenie wykonania umowy jako środek zabezpieczający. Dokładnie ta konstrukcja, którą art. 3 zastępuje skutkiem ustawowym.
• C-746/24 (27 listopada 2025, Bank Millennium przeciwko PR) — opłaty sądowe i podział kosztów po stwierdzeniu nieważności umowy. Tło dla art. 5, 16 i 19.
• C-752/24 (16 kwietnia 2026, mBank przeciwko KŁ i JŁ) — przedawnienie roszczenia restytucyjnego przedsiębiorcy i przerwanie biegu terminu.

Tego samego dnia co C-752/24 zapadły dwa bliźniacze wyroki: C-753/24 (PKO BP) i C-901/24 (mBank) — oba na gruncie art. 7 ust. 1 dyrektywy. Konsekwencje przedawnienia po nieważności rozbieraliśmy w odpowiedzi o przedawnieniu roszczeń, a rozliczenie stron — w skutkach finansowych nieważności.

Dane: ustawa trafia na opadającą falę

Najciekawsze w tej reformie jest jej wyczucie czasu.

Szczyt minął w 2022 roku. W 2025 orzeczeń frankowych było o połowę mniej niż w szczycie, a 2026 — do końca lipca — przyniósł ich kilkadziesiąt. Ustawa, która ma przyspieszyć rozpoznawanie spraw frankowych, wchodzi w życie w momencie, gdy fala wyraźnie opada. Nie znaczy to, że jest spóźniona: art. 17 celuje właśnie w zaległości, czyli w sprawy, które ciągną się najdłużej i najmocniej obciążają wokandy.

Warto też wiedzieć, gdzie te sprawy się skupiają. W latach 2023–2026 najwięcej publikowanych orzeczeń frankowych wydały Sąd Okręgowy w Olsztynie (1 015) i Sąd Okręgowy w Warszawie (753), a wśród apelacyjnych — Kraków (494) i Łódź (427). Szerszą analizę jedenastu lat sporu, z uchwałami SN i falą ugód, zebraliśmy w analizie orzecznictwa frankowego 2015–2025; bieżące statystyki i rozkłady znajdziesz na stronie danych o frankowiczach, a osobno — wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.

Co zrobić w najbliższych tygodniach

1. Przejrzyj portfel pod kątem art. 2. Sprawy o pozbawienie wykonalności tytułu i o uzgodnienie treści księgi wieczystej zostają poza reżimem ustawy — podobnie jak roszczenia w postępowaniu grupowym, upadłościowym i restrukturyzacyjnym.
2. Sprawdź, gdzie leżą niedoręczone pozwy. Skutek z art. 3 ust. 1 uruchamia doręczenie, nie wniesienie.
3. Wycofaj z obiegu wnioski o zabezpieczenie dotyczące wstrzymania spłat — po 7 sierpnia zostaną w aktach bez czynności (art. 3 ust. 5).
4. Policz okno z art. 16. Sześć miesięcy od 7 sierpnia 2026 r. to jedna decyzja portfelowa, nie decyzja per sprawa.
5. Zweryfikuj wpisy w BIK i BIG u klientów, u których zaprzestanie spłat zostało już zgłoszone — art. 3 ust. 4 i art. 18 nakładają obowiązki na kredytodawcę, ale to klient odczuje skutek wpisu.
6. Sprawdź sprawy z przyjętą kasacją banku — art. 20 otwiera drogę do odmowy przyjęcia.

Jak liczyliśmy

Wykresy powstały na korpusie orzeczeń Lexedit — publikowanych orzeczeniach sądów powszechnych. Za „sprawę frankową" przyjęliśmy orzeczenie, którego treść wzmiankuje franka szwajcarskiego lub CHF; to filtr szeroki, obejmujący również orzeczenia, w których wątek walutowy jest poboczny. Dane za 2026 rok są niepełne — obejmują okres do 27 lipca 2026 r., czyli sprzed wejścia ustawy w życie. Rozkład według rodzaju sądu liczony jest na orzeczeniach z lat 2020–2026 (n = 9 349); pominięto 6 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Treść ustawy cytujemy za tekstem Dz.U. 2026 poz. 985 w naszym korpusie legislacyjnym, a daty ogłoszenia i wejścia w życie — za oficjalnym rejestrem ELI. Wyroki TSUE linkujemy do pełnych tekstów w bazie orzeczeń.