C-901/24
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczył wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasad prawa UE, takich jak skuteczność, proporcjonalność, pewność prawa i prawo do sądu. Sprawa rozpatrywana przez Sąd Okręgowy dotyczyła sporu między mBankiem a konsumentami, którzy domagali się stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu nieuczciwych warunków. Po stwierdzeniu nieważności umowy przez sąd krajowy, bank wystąpił z powództwem o zwrot kapitału. Konsumenci podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia banku. Sąd odsyłający rozważał, czy oświadczenie jednego z konsumentów, złożone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy, w którym wyraził on świadomość obowiązku zwrotu środków, może być uznane za uznanie długu i przerwać bieg terminu przedawnienia. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując pytanie, przypomniał, że warunek uznany za nieuczciwy powinien być traktowany jako nigdy nieistniejący, a stwierdzenie jego nieuczciwości powinno prowadzić do przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta. Podkreślono, że obowiązek zwrotu powinien być wzajemny i zgodny z zasadą proporcjonalności. TSUE stwierdził, że przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych przedsiębiorcy z powodu uznania przez konsumenta jego długu nie narusza co do zasady wykonania przez konsumenta prawa do zwrotu korzyści nienależnie uzyskanych przez przedsiębiorcę. Kluczowe jest jednak, aby konsument został odpowiednio poinformowany o konsekwencjach stwierdzenia nieważności umowy, w tym o obowiązku zwrotu środków. TSUE uznał, że polskie przepisy dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek uznania długu przez konsumenta są zgodne z prawem UE, pod warunkiem, że konsument został należycie poinformowany. Zasada pewności prawa i prawo do sądu również nie stoją na przeszkodzie takiej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego prawa przedawnienia, zasady skuteczności i proporcjonalności w sprawach o nieuczciwe warunki umowne.
Dotyczy specyficznej sytuacji przerwania biegu przedawnienia przez oświadczenie konsumenta w postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy. Wymaga odpowiedniego poinformowania konsumenta.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz zasady skuteczności, proporcjonalności, pewności prawa i prawa do sądu stoją na przeszkodzie wykładni krajowej, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy o zwrot świadczeń nienależnych zostaje przerwany przez oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu środków po stwierdzeniu nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie stoją na przeszkodzie.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy na skutek oświadczenia konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu środków po stwierdzeniu nieważności umowy jest zgodne z prawem UE, pod warunkiem odpowiedniego poinformowania konsumenta o konsekwencjach. Zasady skuteczności, proporcjonalności, pewności prawa i prawa do sądu nie są naruszone.
Czy oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu środków po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu może uzasadniać nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zostało złożone w ramach postępowania, w którym konsument został odpowiednio poinformowany o konsekwencjach.
Uzasadnienie
Trybunał wyjaśnił, że oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu środków po stwierdzeniu nieważności umowy może przerwać bieg terminu przedawnienia, jeśli konsument został należycie poinformowany o skutkach prawnych. Informacja o obowiązku zwrotu kapitału i odsetek jest wystarczająca do świadomej zgody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| mBank S.A. | spolka | skarżący |
| TK | osoba_fizyczna | pozwany |
| DJ | osoba_fizyczna | pozwany |
| JJ | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałej części, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis przewiduje inny skutek.
k.c. art. 117 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi.
k.c. art. 117 § 1
Kodeks cywilny
Sąd może w wyjątkowych przypadkach nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przeciwko konsumentowi ze względów słuszności.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata.
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez czynność przed sądem lub przez uznanie roszczenia przez dłużnika.
k.c. art. 124 § 1
Kodeks cywilny
Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszające interesy konsumenta, są niedozwolone.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu środków po stwierdzeniu nieważności umowy może przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia banku. • Taka wykładnia jest zgodna z prawem UE, w tym z zasadą skuteczności, proporcjonalności, pewności prawa i prawem do sądu. • Konsument musi być jednak odpowiednio poinformowany o konsekwencjach stwierdzenia nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
warunek uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący • obowiązek zwrotu, wynikający ze stwierdzenia nieważności umowy kredytu zawierającej nieuczciwe warunki, powinien być wzajemny • przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych przedsiębiorcy z powodu uznania przez konsumenta jego długu nie narusza co do zasady wykonania przez tego konsumenta przysługującego mu prawa do zwrotu korzyści nienależnie uzyskanych przez tego przedsiębiorcę • informacja o obowiązku zwrotu pożyczonego kapitału oraz odsetek za opóźnienie wystarcza, aby umożliwić konsumentowi zrozumienie i ocenę skutków prawnych
Skład orzekający
M. Condinanzi
prezes izby
R. Frendo
sprawozdawczyni
A. Kornezov
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście polskiego prawa przedawnienia, zasady skuteczności i proporcjonalności w sprawach o nieuczciwe warunki umowne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przerwania biegu przedawnienia przez oświadczenie konsumenta w postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy. Wymaga odpowiedniego poinformowania konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności, a także kwestii przedawnienia roszczeń banków, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Czy oświadczenie o świadomości długu po unieważnieniu kredytu frankowego przerywa przedawnienie? TSUE daje odpowiedź.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny