# Przedawnienie roszczeń konsumenta i banku po nieważności umowy CHF

*Data publikacji: 2026-08-11 · obszar prawa: cywilne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/chf-niewaznosc-przedawnienie-roszczen*

## Krótka odpowiedź

Po nieważności umowy kredytu CHF obie strony mają odrębne roszczenia restytucyjne. Termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału wynosi 3 lata ([art. 118 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-118)) i – zgodnie z najnowszym orzecznictwem TSUE – biegnie od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku wiążący charakter klauzul abuzywnych, a nie od dnia wypłaty kredytu. Roszczenie konsumenta o zwrot wpłat również przedawnia się z 3 latami, lecz bieg terminu rozpoczyna się dopiero, gdy konsument dowiedział się o abuzywności klauzuli. Przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie długu przez konsumenta jest dopuszczalne, a sąd może wyjątkowo nie uwzględnić przedawnienia roszczenia banku ze względów słuszności ([art. 117(1) k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-117_1)).

## Od kiedy biegnie termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału?

W tradycyjnym orzecznictwie SN przyjmowano, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy staje się wymagalne już w chwili spełnienia świadczenia, a bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia wypłaty kapitału ([art. 120 § 1 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-120)). Tak SN orzekł w sprawie niekonsumenckiej: „skoro dochodzone pozwem świadczenie spełniono na podstawie nieważnej umowy, termin jego przedawnienia biegł już od dnia jego spełnienia, niezależnie od świadomości świadczącego Banku co do przysługiwania mu roszczenia o zwrot" ([II CSKP 1606/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cskp-1606-22/przedawnienie-roszczenia-o-zwrot-nienaleznego-swiadczenia-z-niewaznej-umowy-kredytu-3097582)). Jednak w sprawach konsumenckich uchwała III CZP 6/21 zmieniła ten kierunek, wprowadzając koncepcję bezskuteczności zawieszonej – dopóki konsument nie zdecyduje o swoim stanowisku, bank nie może domagać się zwrotu, a więc bieg przedawnienia jego roszczenia nie rozpoczyna się. „kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna" ([III CZP 6/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-6-21/uchwala-sn-o-rozliczeniach-kredytow-walutowych-418805)).

## Co zmieniły wyroki TSUE z 16 kwietnia i 2 lipca 2026 r.?

W wyroku z 2 lipca 2026 r. TSUE jednoznacznie orzekł, że bieg terminu przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku wiążący charakter warunków umowy. „nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu zwrotu świadczeń nienależnie spełnionych w wykonaniu umowy uznanej za nieważną ze względu na zawarte w niej nieuczciwe warunki rozpoczyna się od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec przedsiębiorcy wiążący charakter tych warunków i zawierającej je umowy" ([C-261/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-261-25/przedawnienie-roszczen-bankow-nieuczciwe-klauzule-umowne-3275664)). TSUE uznał, że dopóki konsument nie wyraził woli ustalenia nieważności, przedsiębiorca nie dysponuje roszczeniem restytucyjnym, więc termin przedawnienia nie może rozpocząć biegu wcześniej. Wyroki z 16 kwietnia 2026 r. potwierdziły, że obowiązek zwrotu jest wzajemny i proporcjonalny. [C-752/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-752-24/przedawnienie-roszczen-banku-ochrona-konsumenta-tsue-3234316).

## Przedawnienie roszczeń konsumenta a moment trwałej bezskuteczności umowy

Zgodnie z uchwałą III CZP 6/21, bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć, zanim dowiedział się on o abuzywnym charakterze klauzuli. „bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć, zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia" ([III CZP 6/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-6-21/uchwala-sn-o-rozliczeniach-kredytow-walutowych-418805)). SN w wyroku II CSKP 704/23 podtrzymał ten kierunek, wskazując, że do chwili podjęcia przez konsumenta świadomej decyzji umowa znajduje się w stanie bezskuteczności zawieszonej, a bank nie może żądać zwrotu świadczenia nienależnego. „tak długo, jak trwa stan zawieszenia, kredytodawca nie może domagać się spełnienia uzgodnionych w tej umowie świadczeń" ([II CSKP 704/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cskp-704-23/nawaznosc-kredytu-chf-przedawnienie-roszczenia-banku-421961)).

## Przerwanie biegu przedawnienia i wyjątek słuszności

TSUE w wyroku C-901/24 orzekł, że oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu kapitału, złożone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, może przerwać bieg przedawnienia roszczenia banku. [C-901/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-901-24/przedawnienie-roszczenia-banku-a-ochrona-konsumenta-3234328). Z kolei wyrok C-753/24 potwierdził, że sąd może – w wyjątkowych okolicznościach – nie uwzględnić przedawnienia roszczenia banku ze względów słuszności ([art. 117(1) k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-117_1)), pod warunkiem że nie utrudni to wykonywania praw konsumenta z dyrektywy 93/13. [C-753/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-753-24/przedawnienie-roszczenia-banku-ochrona-konsumenta-tsue-3234329).

## Kredyt niekonsumencki — dlaczego reguły są inne?

Dla kredytów niekonsumenckich nie znajduje zastosowania ochronna dyrektywa 93/13 ani wzmożona ochrona z [art. 117 § 2(1) k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-117). W wyroku II CSKP 1606/22 SN potwierdził, że roszczenie banku z nieważnej umowy kredytu hipotecznego udzielonego przedsiębiorcy przedawniało się od dnia spełnienia świadczenia, a bank – profesjonalista – nie może skutecznie twierdzić, że nie wiedział o przysługującym mu roszczeniu. „powód jest podmiotem występującym w obrocie gospodarczym jako profesjonalista, co zobowiązuje go do zachowania szczególnej staranności" ([II CSKP 1606/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cskp-1606-22/przedawnienie-roszczenia-o-zwrot-nienaleznego-swiadczenia-z-niewaznej-umowy-kredytu-3097582)). Trzyletni termin przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy wobec konsumenta kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego ([art. 118 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-118)), co potwierdziła uchwała „trzyletni termin przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy przeciwko konsumentowi, który rozpoczął bieg i nie upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104), kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego" ([III CZP 46/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-46-22/przedawnienie-roszczenia-przedsiebiorcy-konsumenta-koniec-roku-1985716)).

## Źródła (orzeczenia)

- [II CSKP 1606/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cskp-1606-22/przedawnienie-roszczenia-o-zwrot-nienaleznego-swiadczenia-z-niewaznej-umowy-kredytu-3097582) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2023-11-22
  > „skoro dochodzone pozwem świadczenie spełniono na podstawie nieważnej umowy, termin jego przedawnienia biegł już od dnia jego spełnienia, niezależnie od świadomości świadczącego Banku co do przysługiwania mu roszczenia o zwrot"
- [III CZP 6/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-6-21/uchwala-sn-o-rozliczeniach-kredytow-walutowych-418805) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2021-05-07
  > „Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna"
- [C-261/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-261-25/przedawnienie-roszczen-bankow-nieuczciwe-klauzule-umowne-3275664) — Trybunał Sprawiedliwości UE — wyrok z 2026-07-02
  > „nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu zwrotu świadczeń nienależnie spełnionych w wykonaniu umowy uznanej za nieważną ze względu na zawarte w niej nieuczciwe warunki rozpoczyna się od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec przedsiębiorcy wiążący charakter tych warunków i zawierającej je umowy"
- [C-752/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-752-24/przedawnienie-roszczen-banku-ochrona-konsumenta-tsue-3234316) — Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej — wyrok z 2026-04-16
- [II CSKP 704/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-cskp-704-23/nawaznosc-kredytu-chf-przedawnienie-roszczenia-banku-421961) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2025-02-28
  > „tak długo, jak trwa stan zawieszenia, kredytodawca nie może domagać się spełnienia uzgodnionych w tej umowie świadczeń"
- [C-901/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-901-24/przedawnienie-roszczenia-banku-a-ochrona-konsumenta-3234328) — Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej — wyrok z 2026-04-16
- [C-753/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/c-753-24/przedawnienie-roszczenia-banku-ochrona-konsumenta-tsue-3234329) — Trybunał Sprawiedliwości — wyrok z 2026-04-16
- [III CZP 46/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-46-22/przedawnienie-roszczenia-przedsiebiorcy-konsumenta-koniec-roku-1985716) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2022-05-13

## Przepisy

- [art. 118 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-118) — Kodeks cywilny
- [art. 117(1) k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-117_1) — Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
- [art. 120 § 1 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-120) — Kodeks cywilny
- [art. 117 § 2(1) k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-117) — Kodeks cywilny

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt