Krótka odpowiedź (TL;DR)
Nie — Sąd Najwyższy konsekwentnie odmawia przyjęcia skarg kasacyjnych banków w sprawach o kredyty indeksowane i denominowane kursem CHF. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r. ugruntowała linię orzeczniczą, która sprawia, że żaden z argumentów podnoszonych przez banki — od abuzywności klauzul, przez status konsumenta, po zarzut nieważności składu sądu — nie spełnia przesłanek z art. 398⁹ k.p.c. Skargi banków i syndyków masy upadłości są systematycznie odrzucane na etapie przedsądu.
1. Uchwała III CZP 25/22 jako blokada przedsądu skargi kasacyjnej
Fundamentem linii orzeczniczej jest uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która stanowi, że w razie uznania klauzuli kursowej za niedozwolone postanowienie umowne i niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy wielokrotnie powtarza, że podnoszone przez banki „istotne zagadnienia prawne" zostały już rozstrzygnięte w tej uchwale i nie wymagają ponownej wykładni. W postanowieniu z 30 stycznia 2025 r. „Zagadnienia i wątpliwości prawne sformułowane przez pozwanego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom, gdyż zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej" → I CSK 602/24. Podobnie w postanowieniu z 24 czerwca 2025 r. „Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy nie może być już rozwiązany w orzecznictwie" → I CSK 4237/23. W postanowieniu z 25 listopada 2025 r. „w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów" → I CSK 1576/24. SN podkreśla, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia — „Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie" → I CSK 6263/22.
2. Nieskuteczność pisemnego oświadczenia o ryzyku walutowym
Banki argumentują, że kredytobiorcy byli świadomi ryzyka kursowego, ponieważ podpisywali oświadczenia o ryzyku walutowym. Sąd Najwyższy konsekwentnie odrzuca ten argument, wskazując, że ocena abuzywności następuje ex ante — według stanu z chwili zawarcia umowy — i nie zależy od tego, jak klauzula była stosowana. W postanowieniu z 19 czerwca 2024 r. „Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy" → I CSK 1925/23. SN dodaje, że bank ma obowiązek szczególnej staranności w informowaniu o ryzyku — I CSK 1925/23. Samo oświadczenie kredytobiorcy nie niweluje abuzywności klauzuli spreadowej, która pozostawia bankowi swobodę ustalania kursu. „niedozwolone są postanowienia umowne pozostawiające możliwość ustalenia kursu CHF arbitralnej decyzji jednej ze stron" → I CSK 1214/23.
3. Status konsumenta — charakter czynności, nie status osoby
Banki próbowały podważyć status konsumenta kredytobiorcy, argumentując, że niektórzy z nich prowadzili działalność gospodarczą. Sąd Najwyższy konsekwentnie stoi na stanowisku, że o ochronie konsumenta decyduje charakter czynności prawnej, a nie status osoby. art. 385¹ k.c. odnosi się do umowy zawartej z konsumentem, a konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W postanowieniu I CSK 602/24 SN potwierdził, że klauzule indeksacyjne stanowią główne świadczenie kredytobiorcy w rozumieniu dyrektywy 93/13, a ich abuzywność prowadzi do nieważności całej umowy. „mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta" → I CSK 4237/23.
4. Skład jednoosobowy sądu apelacyjnego — bezskuteczny zarzut nieważności
Banki masowo podnoszą zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym na podstawie przepisów covidowych. Sąd Najwyższy konsekwentnie odrzuca ten zarzut. W postanowieniu I CSK 6308/22 SN wyjaśnił, że skład jednoosobowy był wprost wyznaczony przez art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, a uchwała III PZP 6/22 nie nadaje wstecznych skutków nieważności orzeczeniom wydanym przed jej podjęciem. „Nie można bowiem uznawać, że stan sprzeczności składu sądu z przepisami prawa występuje, gdy ów skład był wprost wyznaczany przez odpowiedni, obowiązujący przepis" → I CSK 6308/22. Podobnie w I CSK 2884/23: „Uznanie wszystkich orzeczeń wydanych do 26 kwietnia 2023 r. w składzie jednoosobowym za dotknięte nieważnością zostało ocenione przez Sąd Najwyższy za niepożądane ze społecznego punktu widzenia" → I CSK 2884/23.
5. Identyczne traktowanie banków i syndyków masy upadłości
Skargi kasacyjne wniesione przez syndyków masy upadłości banków spotykają się z takim samym odrzuceniem jak skargi samych banków. W I CSK 4109/24 SN odmówił przyjęcia skargi syndyka, powołując się na uchwałę III CZP 5/24, która przesądziła, że powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. „Sprawy o ustalenie nie są sprawami o wierzytelność, a samo poszukiwanie ochrony prawnej z pomocą art. 189 k.p.c. odbywa się przy pomocy roszczenia procesowego, a nie roszczenia materialnoprawnego" → I CSK 2556/24. I CSK 2254/24 potwierdza, że postępowanie o ustalenie nie podlega zawieszeniu po ogłoszeniu upadłości kredytodawcy. Linia orzecznicza jest spójna: ani bank, ani jego syndyk nie przełamują bariery przedsądu w sprawach CHF.
Źródła: III CZP 25/22 (uchwała z 25.04.2024); I CSK 602/24 (30.01.2025); I CSK 4237/23 (24.06.2025); I CSK 1576/24 (25.11.2025); I CSK 6263/22 (28.09.2023); I CSK 1925/23 (19.06.2024); I CSK 1214/23 (26.03.2024); I CSK 6308/22 (23.01.2024); I CSK 2884/23 (19.06.2024); I CSK 4109/24 (26.06.2025); I CSK 2556/24 (21.08.2025); I CSK 2254/24 (17.02.2026); III CZP 5/24 (uchwała z 19.09.2024). Przepisy: art. 398⁹ k.p.c., art. 385¹ k.c., art. 58 k.c., art. 189 k.p.c.
Uwaga weryfikacyjna: Artykuł art. 398⁹ k.p.c. (oznaczenie z indeksem górnym) nie został rozpoznany przez automatyczny weryfikator z powodu specyfiki indeksowania bazy ustawowej — przepis ten istnieje i jest prawidłowo powoływany w orzecznictwie. Pozostałe cytaty spraw (10/10) i przepisy (3/3) przeszły weryfikację pomyślnie.