TL;DR: NSA oddala skargę kasacyjną, gdy zaskarżony wyrok WSA odpowiada prawu – nawet przy błędnym uzasadnieniu (art. 184 p.p.s.a.). Najczęstsze przyczyny oddalenia to: wadliwa konstrukcja zarzutów kasacyjnych, brak dowodów na poniesienie kosztów, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organ oraz błędna wykładnia przepisów przez skarżącego.
1. Wadliwa konstrukcja skargi kasacyjnej – najczęstsza przyczyna oddalenia
Skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym. NSA nie może domyślać się intencji strony ani samodzielnie uzupełniać zarzutów. W „Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane" → II FSK 1727/23. Podobnie w „skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym" → II FSK 2376/19, gdzie NSA podkreślił, że przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga podania konkretnego przepisu oraz wskazania, na czym naruszenie polegało. Wadliwe sformułowanie zarzutów uniemożliwia merytoryczną kontrolę i skutkuje oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a..
2. Koszty uzyskania przychodów – ciężar dowodu spoczywa na podatniku
NSA konsekwentnie oddala skargi kasacyjne, gdy podatnik nie udowodni faktycznego poniesienia wydatków. W „ustawodawca nakazał stosowanie metody kasowej przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów" → II FSK 927/22 – operat szacunkowy nie zastępuje faktur ani rachunków. W „Samo zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty nie może zostać bowiem zrównane z faktem dokonania zapłaty" → II FSK 391/21. Podobnie w „spłata długu osoby trzeciej zabezpieczonego hipoteką na sprzedawanej nieruchomości nie stanowiła kosztu uzyskania przychodu" → II FSK 862/22 – spłata kredytu zaciągniętego przez darczyńcę nie mieści się w katalogu kosztów z art. 22 ust. 6d u.p.d.o.f..
3. Ceny transferowe i szacowanie dochodu w CIT
W sprawach CIT NSA często potwierdza zasadność szacowania dochodu na podstawie przepisów o cenach transferowych. W „Strata była tylko wynikiem nierynkowych działań skarżącej, podejmowanych w związku ze sprzedażą wyrobów podmiotowi powiązanemu" → II FSK 1360/21. Sąd podkreślił, że organy prawidłowo zastosowały art. 11 ust. 1-5 u.p.d.o.p., ponieważ warunki transakcji odbiegały od rynkowych. Z kolei w „w stanie prawnym w 2016 r. brak było podstaw prawnych do oceny czynności prawnych oraz wywodzenia negatywnych dla skarżącej skutków podatkowych" → II FSK 1248/23 – NSA potwierdził, że przed 1 stycznia 2019 r. art. 11 ust. 1-4 u.p.d.o.p. pozwalał jedynie na korektę ceny, a nie recharakteryzację transakcji.
4. Oprocentowanie nadpłaty i obowiązki organów podatkowych
NSA oddala również skargi kasacyjne organów, gdy te błędnie odmawiają oprocentowania nadpłaty. W „obowiązek jej oprocentowania od dnia jej powstania wynika wprost z art. 78 § 3 pkt 1 O.p." → II FSK 914/22 – gdy uchylenie decyzji nastąpiło z powodu błędnej kwalifikacji przychodów przez organy, nadpłata podlega oprocentowaniu od dnia powstania. Sąd potwierdził, że organy przyczyniły się do powstania przesłanki uchylenia decyzji.
5. Korekta deklaracji po kontroli celno-skarbowej
Ponowna korekta deklaracji po kontroli celno-skarbowej, która cofa ustalenia kontroli, jest bezskuteczna. W „Korekta pokontrolna jest definitywna i nieodwracalna" → II FSK 309/22. NSA uznał, że podatnik ma wybór między uwzględnieniem ustaleń kontroli a sporem z organem, ale decyzja o uwzględnieniu jest nieodwracalna.
6. Wykładnia pojęcia „podatek dochodowy" w kosztach CIT
W „nie można uznać, że użyte w tej ustawie w art. 16 ust. 1 pkt 15 pojęcie podatku dochodowego oznacza każdą daninę, której nadano taką nazwę" → II FSK 1289/24 – NSA potwierdził, że pojęcie to w art. 16 ust. 1 pkt 15 u.p.d.o.p. odnosi się do podatku o cechach konstrukcyjnych określonych w tej ustawie, a wykładnia językowa nie może być jedyną podstawą interpretacji.
Źródła: II FSK 35/20, II FSK 2097/18, II FSK 914/22, II FSK 1360/21, II FSK 1289/24, II FSK 391/21, II FSK 927/22, II FSK 309/22, II FSK 1248/23, II FSK 1727/23, II FSK 862/22, II FSK 2376/19.