II FSK 927/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną podatnika od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Organ podatkowy zakwalifikował przychód z tytułu wniesienia aportem nieruchomości zabudowanych działek do spółki jako dochód z kapitałów pieniężnych i określił wysokość zobowiązania. Kwestią sporną było ustalenie kosztów uzyskania przychodu, które według organu powinny obejmować jedynie koszty nabycia niezabudowanych działek oraz koszty sporządzenia aktów notarialnych. Podatnik argumentował, że kosztem powinny być faktycznie poniesione wydatki na wybudowanie budynku, jednak nie przedstawił stosownych dokumentów (faktur, rachunków), a jedynie operat szacunkowy. Sądy uznały, że przepis art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. wymaga stosowania metody kasowej i dowodów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków, wykluczając szacowanie kosztów. Ciężar dowodu spoczywał na podatniku, który nie wykazał faktycznie poniesionych wydatków, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kosztów uzyskania przychodu z tytułu wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości, wymóg posiadania dokumentów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków, dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości i wymogu dokumentowania wydatków na jego wytworzenie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy operat szacunkowy może stanowić dowód na faktycznie poniesione wydatki na wybudowanie budynku, który jest wkładem niepieniężnym do spółki, w celu zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, operat szacunkowy nie stanowi dowodu na faktycznie poniesione wydatki, gdyż określa wartość na podstawie metody szacunkowej, a przepis art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. wymaga dowodów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że użycie słowa "faktycznie" w przepisie nakazuje stosowanie metody kasowej. Operat szacunkowy nie jest dowodem stwierdzającym faktycznie poniesione wydatki, a jedynie ich szacunkową wartość. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na podatniku.
Czy organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jeśli podatnik nie przedstawił dokumentów potwierdzających faktycznie poniesione wydatki na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie ma bezwzględnego obowiązku przeprowadzania wszystkich oferowanych przez podatnika dowodów. Dowód musi być istotny w sensie przyczynienia się do wyjaśnienia sprawy i niezbędny do ustalenia stanu faktycznego, a w tym przypadku kluczowe są dokumenty potwierdzające faktyczne wydatki.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy podatkowe nie mają obowiązku zastępowania podatnika w gromadzeniu dowodów. Wnioski dowodowe muszą realizować tezę dowodową strony i przybliżać organ do rozstrzygnięcia, a nie tylko pozostawać w jakimś związku ze sprawą. Dowody oferowane przez podatnika nie dotyczyły okoliczności istotnych dla ustalenia faktycznie poniesionych kosztów.
Czy podatnik, który nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą faktycznie poniesione wydatki na budowę budynku sprzed ponad 20 lat, może skorzystać z prawa do odliczenia tych wydatków jako kosztów uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli podatnik chce skorzystać z prawa do odliczeń, powinien przedstawić dowody na ich poniesienie. Brak dokumentacji, nawet z uwagi na upływ czasu, uniemożliwia skorzystanie z prawa do odliczeń.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że podatnik zobowiązany był do posiadania dowodów na poniesienie wydatków w roku podatkowym, w którym chciał dokonać potrącenia. Brak przechowywania dokumentacji uniemożliwia skorzystanie z prawa do odliczeń, nawet jeśli nie jest to rażące zaniedbanie.
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1e pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten nakazuje stosowanie metody kasowej przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów i wymaga dowodów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków, wykluczając szacowanie kosztów.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy przychodu z tytułu objęcia udziałów w spółce w zamian za wkład niepieniężny.
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
Reguluje dopuszczalne dowody w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 197
Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Dotyczy oceny dowodów przez organ.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia orzeczenia organu w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych lub prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA.
P.p.s.a. art. 204 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 210
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. wymaga stosowania metody kasowej i dowodów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków, a nie ich szacunkową wartość. • Ciężar dowodu w zakresie faktycznie poniesionych wydatków spoczywa na podatniku. • Operat szacunkowy nie jest dowodem na faktycznie poniesione wydatki.
Odrzucone argumenty
Operator szacunkowy powinien być uznany za dowód faktycznie poniesionych wydatków, zwłaszcza gdy podatnik nie dysponuje dokumentacją z powodu upływu czasu. • Organ podatkowy powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego w celu ustalenia wysokości faktycznie poniesionych wydatków. • Naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. oraz w zw. z 180 § 1 O.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 197 O.p. oraz w zw. z art. 191 O.p.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca nakazał stosowanie metody kasowej przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów • Koszty z art. 22 ust.12 pkt 3 u.p.d.o.f. nie mogą być szacowane, czy określane przez sporządzenie operatu szacunkowego/ekspertyzy. • ciężar dowodu w tym zakresie obciąża Skarżącego, a nie organ • nie przechowywał dokumentacji bo nie miał takiego obowiązku to nie skorzysta z prawa do odliczeń • są to wydatki poniesione przez podatnika, które spowodowały zmniejszenie jego majątku, zostały faktycznie zapłacone • Nie stanowi zaś wydatku w rozumieniu tego przepisu własny nakład pracy, czy budowa w tzw. systemie gospodarczym, w ramach którego wydatki na zakup towarów i usług niezbędnych do budowy obiektu budowlanego nie są dokumentowane w jakikolwiek sposób. • Reguły logiki formalnej wymagają by dowód był pozytywny, tzn. powinien go przeprowadzić ten, kto twierdzi, że dany fakt miał miejsce, a nie ten kto istnieniu tego faktu zaprzecza.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Jan Grzęda
zdanie odrębne
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów uzyskania przychodu z tytułu wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości, wymóg posiadania dokumentów potwierdzających faktyczne poniesienie wydatków, dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości i wymogu dokumentowania wydatków na jego wytworzenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z wkładami niepieniężnymi i wymogiem dokumentowania wydatków. Pokazuje, jak ważne jest posiadanie odpowiedniej dokumentacji, nawet po wielu latach.
“Czy brak faktur sprzed 20 lat pozbawi Cię prawa do odliczenia kosztów? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2 000 000 PLN
Zdanie odrębne
Jan Grzęda
Sędzia Jan Grzęda początkowo zgłosił zdanie odrębne dotyczące zarzutu nieważności postępowania z uwagi na udział w składzie orzekającym osoby, która nie miała prawa do orzekania (sędzia Anna Baran). Po ponownej analizie akt sprawy i ustaleń dotyczących daty orzekania i daty uchwały KRS, stwierdził, że jego stanowisko było oparte na błędnym założeniu, a sędzia Anna Baran była prawidłowo powołanym członkiem składu orzekającego. W związku z tym, uznał zgłoszone zdanie odrębne za niezasadne, tłumacząc błąd obciążeniem licznymi innymi sprawami, gdzie podobne zastrzeżenia były zasadne.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.