# Kiedy sądy administracyjne uchylają decyzje o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym w VAT?

*Data publikacji: 2026-05-31 · zweryfikowano: 2026-06-01 · obszar prawa: administracyjne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/cluster-uchylenie-decyzji-vat-dodatkowe-zobowiazanie*

## Krótka odpowiedź

Sądy administracyjne uchylają decyzje o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym w VAT przede wszystkim w trzech sytuacjach: gdy uprzednio uchylono decyzję wymiarową (sankcja traci podstawę), gdy organ nie udowodnił świadomego udziału podatnika w oszustwie (szczególnie przy stawce 100%), oraz gdy nałożenie sankcji narusza zasadę proporcjonalności wywiedzioną z art. 273 dyrektywy 112 i orzecznictwa TSUE. Dodatkowo uchwała NSA I FPS 1/23 wyklucza zabezpieczanie dodatkowego zobowiązania w trybie art. 33 Ordynacji podatkowej, a odpowiedzialność osób trzecich z [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) nie obejmuje tego zobowiązania.

## 1. Uchylenie decyzji wymiarowej = uchylenie sankcji VAT

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe jest ściśle powiązane z decyzją wymiarową — bez niej nie istnieje. NSA konsekwentnie orzeka, że uchylenie decyzji określającej podatek VAT powoduje eliminację z obrotu prawnego decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie. W wyroku „skutkiem uchylenia decyzji wymiarowej jest również usunięcie z obrotu prawnego decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe" ([I FSK 452/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-452-21/uchylenie-dodatkowego-zobowiazania-vat-po-uchyleniu-decyzji-wymiarowej-2841211)) NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podkreślając, że postępowanie w przedmiocie dodatkowego zobowiązania stało się bezprzedmiotowe. Podobnie w „skutkiem uchylenia decyzji wymiarowej jest również usunięcie z obrotu prawnego decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe" ([I FSK 710/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-710-08/uchylenie-decyzji-vat-z-powodu-uchylenia-decyzji-wymiarowej-2873152)) sąd potwierdził ten mechanizm już w 2008 r. W „Dodatkowe zobowiązanie wypływa z decyzji określającej podatek. I to jej rozstrzygnięcie daje dopiero podstawę do wydania decyzji sankcyjnej" ([I FSK 1740/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1740-08/dodatkowe-zobowiazanie-vat-zalezne-od-wymiaru-podatku-2801810)) NSA wyraźnie wskazał, że spór o podstawę wymiaru podatku nie może toczyć się w postępowaniu dotyczącym wyłącznie dodatkowego zobowiązania.

## 2. Brak dowodu świadomego udziału w oszustwie a sankcja 100%

Zastosowanie stawki 100% z [art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c) wymaga wykazania celowego działania podatnika lub jego wiedzy o oszustwie kontrahenta. WSA w Szczecinie w „Organ nie udowodnił, że w zakresie przyjęcia do rozliczenia powyższych faktur Skarżąca miała świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym" ([I SA/Sz 190/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-190-23/uchylenie-sankcji-vat-brak-swiadomosci-oszustwa-2704236)) uchylił decyzję ustalającą sankcję 100%, ponieważ organ nie wykazał świadomości podatnika. Analogicznie w „organ nie wykazał celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik miał wiedzę" ([I SA/Sz 225/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-225-23/uchylenie-decyzji-vat-oskarzenie-o-oszustwo-podatkowe-2378867)) sąd podkreślił, że sama nierzetelność wystawcy faktur nie oznacza automatycznie nierzetelności nabywcy. Orzecznictwo to wskazuje, że ciężar dowodu świadomego udziału w oszustwie spoczywa na organie.

## 3. Zasada proporcjonalności a sankcja VAT — wyrok TSUE C-935/19

Wyrok TSUE w sprawie C-935/19 (Grupa Warzywna) wymusza indywidualizację sankcji VAT. NSA w „sankcje nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym" ([I FSK 1285/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1285-23/dodatkowe-zobowiazanie-vat-naruszenie-zasady-proporcjonalnosci-2170962)) potwierdził uchylenie sankcji 20%, gdy błąd podatnika nie miał znamion oszustwa i został szybko naprawiony. W „Dla dokonania oceny, czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia" ([I FSK 1305/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1305-20/uchylenie-sankcji-vat-naruszenie-proporcjonalnosci-1954530)) NSA uchylił sankcję 30%, ponieważ organ nie przeanalizował charakteru naruszenia ani rzeczywistego uszczuplenia. Jednak gdy nieprawidłowość wynika ze świadomego działania, sankcja może być utrzymana — jak w „nieprawidłowość rozliczeń wynikała ze świadomego działania Spółki, a nie z błędu" ([I FSK 1803/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1803-22/sankcja-vat-swiadome-dzialanie-podatnika-vs-bledy-interpretacji-1166877)) oraz „organy podatkowe wymierzając, w realiach sprawy, dodatkowe zobowiązanie nie naruszyły zasady proporcjonalności" ([I FSK 2034/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-2034-23/oddalenie-skargi-kasacyjnej-dodatkowe-zobowiazanie-vat-1770044)).

## 4. Zakaz zabezpieczania dodatkowego zobowiązania VAT

Uchwała NSA I FPS 1/23 z 29 maja 2023 r. stanowi, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe nie może być przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu na podstawie [art. 33 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-33). NSA w „przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 o.p. nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT" ([I FSK 182/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-182-23/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-1835407)) uchylił wyrok WSA i decyzję organu w tej części. Podobnie w „Zabezpieczeniem nie można objąć dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ wymagałoby to uwzględnienia przesłanek ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, które są właściwe dla postępowania wymiarowego" ([I FSK 955/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-955-21/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-2024548)) sąd wyjaśnił, że kompilowanie przesłanek postępowania zabezpieczającego i wymiarowego jest niedopuszczalne ze względu na odrębne cele obu postępowań.

## 5. Odpowiedzialność osób trzecich nie obejmuje dodatkowego zobowiązania

NSA w [III FSK 479/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-fsk-479-24/odpowiedzialnosc-osob-trzecich-vat-dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-2166616) potwierdził, że zaległości podatkowe w rozumieniu [art. 116 § 1 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) nie obejmują dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT. Odpowiedzialność członka zarządu z [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) ogranicza się do zaległości podatkowych w ścisłym sensie. Skoro samo dodatkowe zobowiązanie nie podlega przeniesieniu, odsetki i koszty egzekucyjne z nim związane również dzielą ten los jako świadczenia akcesoryjne.

## 6. Nowelizacja art. 112b ust. 2b u.p.t.u. — indywidualizacja sankcji

Warto zaznaczyć, że od 2022 r. art. 112b ust. 2b u.p.t.u. expressis verbis nakazuje organowi uwzględnianie przy ustalaniu dodatkowego zobowiązania m.in. okoliczności powstania nieprawidłowości, stopnia naruszenia obowiązku oraz działań podjętych przez podatnika po stwierdzeniu nieprawidłowości. Ta nowelizacja implementuje wprost wymogi wynikające z zasady proporcjonalności TSUE, co wzmacnia pozycję podatników kwestionujących automatyczne nakładanie sankcji VAT.

## Źródła (orzeczenia)

- [I FSK 452/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-452-21/uchylenie-dodatkowego-zobowiazania-vat-po-uchyleniu-decyzji-wymiarowej-2841211) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-10-24
  > „skutkiem uchylenia decyzji wymiarowej jest również usunięcie z obrotu prawnego decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe"
- [I FSK 710/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-710-08/uchylenie-decyzji-vat-z-powodu-uchylenia-decyzji-wymiarowej-2873152) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2008-10-30
  > „skutkiem uchylenia decyzji wymiarowej jest również usunięcie z obrotu prawnego decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe"
- [I FSK 1740/08](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1740-08/dodatkowe-zobowiazanie-vat-zalezne-od-wymiaru-podatku-2801810) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2010-01-19
  > „Dodatkowe zobowiązanie wypływa z decyzji określającej podatek. I to jej rozstrzygnięcie daje dopiero podstawę do wydania decyzji "sankcyjne"
- [I SA/Sz 190/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-190-23/uchylenie-sankcji-vat-brak-swiadomosci-oszustwa-2704236) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie — wyrok z 2023-06-29
  > „organ nie udowodnił, że w zakresie przyjęcia do rozliczenia powyższych faktur Skarżąca miała świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym"
- [I SA/Sz 225/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-sa-sz-225-23/uchylenie-decyzji-vat-oskarzenie-o-oszustwo-podatkowe-2378867) — Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie — wyrok z 2023-10-04
  > „n dotychczas nie wykazał celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, o którym podatnik wied"
- [I FSK 1285/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1285-23/dodatkowe-zobowiazanie-vat-naruszenie-zasady-proporcjonalnosci-2170962) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-11-16
  > „12 nie mogą wykraczać poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia celów obejmujących zapewnienie prawidłowego poboru podatku i zapobieganie oszustwom podatkowym. Dla"
- [I FSK 1305/20](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1305-20/uchylenie-sankcji-vat-naruszenie-proporcjonalnosci-1954530) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-05-27
  > „Dla dokonania oceny, czy sankcja jest zgodna z zasadą proporcjonalności, należy uwzględnić w szczególności charakter i wagę naruszenia"
- [I FSK 1803/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-1803-22/sankcja-vat-swiadome-dzialanie-podatnika-vs-bledy-interpretacji-1166877) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-10-26
  > „nieprawidłowość rozliczeń VAT wynika z błędu podatnika, który cechuje się brakie"
- [I FSK 2034/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-2034-23/oddalenie-skargi-kasacyjnej-dodatkowe-zobowiazanie-vat-1770044) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-06-07
  > „organy podatkowe wymierzając, w realiach sprawy, dodatkowe zobowiązanie nie naruszyły zasady proporcjonalności"
- [I FSK 182/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-182-23/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-1835407) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-06-29
  > „przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie w art. 33 o.p. nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT"
- [I FSK 955/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-fsk-955-21/uchylenie-zabezpieczenia-dodatkowego-zobowiazania-vat-2024548) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-07-11
  > „zabezpieczeniem nie można objąć dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ wymagałoby to uwzględnienia przesłanek ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, które są właściwe dla postępowania wymiarowego"
- [III FSK 479/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-fsk-479-24/odpowiedzialnosc-osob-trzecich-vat-dodatkowe-zobowiazanie-podatkowe-2166616) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-12-06

## Przepisy

- [art. 116 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) — Ordynacja podatkowa
- [art. 112c u.p.t.u.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-vat/art-112c) — Ustawa o podatku od towarów i usług
- [art. 33 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-33) — Ordynacja podatkowa
- [art. 116 § 1 o.p.](https://lexedit.ai/przepisy/ordynacja-podatkowa/art-116) — Ordynacja podatkowa

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt