I FSK 182/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki O. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Sprawa dotyczyła zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres sierpień-listopad 2019 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. Spółka zarzucała organom naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, w tym dotyczące wszczęcia kontroli podatkowej, zebrania materiału dowodowego oraz błędnej wykładni przepisów o zabezpieczeniu i dodatkowym zobowiązaniu podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając działania organów za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za częściowo uzasadnioną. Kluczowym argumentem za uwzględnieniem skargi była uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 29 maja 2023 r. (sygn. akt I FPS 1/23), zgodnie z którą przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że zabezpieczenie nie może obejmować dodatkowego zobowiązania podatkowego, gdyż wymagałoby to uwzględnienia przesłanek właściwych dla postępowania wymiarowego, a nie zabezpieczającego. NSA odrzucił natomiast zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o wszczęciu kontroli podatkowej, uznając je za bezzasadne, w tym zarzuty dotyczące próby doręczenia upoważnienia do kontroli i dalszych czynności. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu odwoławczego, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazanie, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT nie może być przedmiotem zabezpieczenia na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, zgodnie z uchwałą NSA I FPS 1/23.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT i opiera się na konkretnej uchwale NSA.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Uchwała składu 7 sędziów NSA (I FPS 1/23) stwierdziła, że zabezpieczenie nie może obejmować dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ wymagałoby to uwzględnienia przesłanek właściwych dla postępowania wymiarowego, a nie zabezpieczającego, ze względu na odrębne cele obu postępowań.
Czy próba doręczenia upoważnienia do kontroli podatkowej, udokumentowana adnotacją służbową, jest wystarczająca do uznania skutecznego wszczęcia kontroli podatkowej, nawet jeśli nie doszło do bezpośredniego kontaktu z podatnikiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, próba doręczenia upoważnienia do kontroli podatkowej, udokumentowana adnotacją służbową podpisaną przez pracownika organu, jest wystarczająca do uznania skutecznego wszczęcia kontroli podatkowej, a brak bezpośredniego kontaktu z podatnikiem nie stanowi podstawy do uznania wszczęcia kontroli za wadliwe.
Uzasadnienie
Czynności organu podatkowego, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika dokonującego tych czynności. Taka adnotacja jest wystarczającym dowodem, a odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność faktycznego udania się do siedziby spółki nie jest uzasadniona.
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania następuje poprzez uznanie adnotacji służbowej za wystarczający dowód próby kontaktu z podatnikiem, bez odniesienia się do wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka?
Odpowiedź sądu
Nie, uznanie adnotacji służbowej za wystarczający dowód próby kontaktu z podatnikiem, nawet bez odniesienia się do wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, jeśli czynność została prawidłowo udokumentowana.
Uzasadnienie
Adnotacja służbowa jest wystarczającym dokumentem potwierdzającym próbę kontaktu z podatnikiem. Organ odwoławczy nie musi przeprowadzać dodatkowego postępowania dowodowego, jeśli dostępne dokumenty są wystarczające do oceny stanu faktycznego.
Czy naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych następuje poprzez zakwestionowanie poprawności rozliczeń podatkowych, mimo wcześniejszych czynności wyjaśniających i zwrotu podatku?
Odpowiedź sądu
Nie, zakwestionowanie poprawności rozliczeń podatkowych, mimo wcześniejszych czynności wyjaśniających i zwrotu podatku, nie narusza zasady zaufania podatnika do organów podatkowych, jeśli wcześniejsze czynności miały charakter sprawdzający i nie przesądzają o braku dopuszczalności późniejszego zakwestionowania czynności podatnika.
Uzasadnienie
Czynności sprawdzające przed dokonaniem zwrotu podatku mają ograniczony zakres i nie wykluczają późniejszego zakwestionowania rozliczeń podatnika. Organ ma prawo do ponownej oceny prawidłowości rozliczeń w oparciu o zebrany materiał dowodowy.
Przepisy (23)
Główne
u.p.t.u. art. 33 § par. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy dotyczące zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 112c
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w tym przepisie, nie może być przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej.
o.p. art. 284 § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące wszczęcia kontroli podatkowej.
o.p. art. 284 § § 3
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące wszczęcia kontroli podatkowej w trybie zaocznym.
o.p. art. 284 § § 4
Ordynacja podatkowa
Przepisy dotyczące wezwania do stawienia się w siedzibie organu podatkowego w przypadku bezskutecznej próby doręczenia upoważnienia do kontroli.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez NSA w przypadku uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek stosowania się do uchwał składu 7 sędziów NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Okoliczności wyłączające prawo do odliczenia podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 42 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do zastosowania stawki 0% do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności.
o.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania podatnika do organów podatkowych.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy materialnej.
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania.
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 247 § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. b) i c)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy dotyczące dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zabezpieczenie przybliżonej kwoty dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług nie może być przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej (na podstawie uchwały NSA I FPS 1/23).
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania dotyczących wszczęcia kontroli podatkowej (zarzuty dotyczące próby doręczenia upoważnienia, braku kontaktu z podatnikiem, wadliwie ustalonego stanu faktycznego). • Naruszenie przepisów dotyczących zebrania i analizy materiału dowodowego (odmowa przeprowadzenia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka). • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. • Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących prawa do odliczenia VAT i zastosowania stawki 0% do WDT. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie w art. 33 o.p. nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 112c ustawy o VAT • zabezpieczeniem nie można objąć dodatkowego zobowiązania podatkowego, ponieważ wymagałoby to uwzględnienia przesłanek ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, które są właściwe dla postępowania wymiarowego, gdy tymczasem przesłanki postępowania zabezpieczającego i wymiarowego nie powinny być kompilowane, ze względu na odrębne cele obu postępowań.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
sprawozdawca
Dominik Mączyński
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe w VAT nie może być przedmiotem zabezpieczenia na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, zgodnie z uchwałą NSA I FPS 1/23."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT i opiera się na konkretnej uchwale NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym, a mianowicie możliwości zabezpieczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników i organów.
“NSA: Dodatkowe zobowiązanie VAT nie podlega zabezpieczeniu!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.