IV CSK 584/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o odszkodowanie za szkodę majątkową wynikłą z przewlekłego prowadzenia postępowania karnego przeciwko powodowi, które zakończyło się jego uniewinnieniem. Powód domagał się zasądzenia kwoty obejmującej utracone zarobki. Sąd Okręgowy zasądził część żądanej kwoty, uznając odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania sądowego od dnia 29 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny, oddalając apelację Skarbu Państwa, uznał, że całe postępowanie karne było prowadzone nieefektywnie i przewlekle od momentu jego wszczęcia, ze względu na wadliwe ustalenie statusu powoda. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną Skarbu Państwa, podzielając zasadniczo stanowisko sądów niższych instancji co do odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania, jednak z pewnymi uwagami dotyczącymi momentu powstania przewlekłości i jej związku przyczynowego ze szkodą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania przewlekłości postępowania karnego jako podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz analiza związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą majątkową.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym wieloletniego postępowania karnego i jego wpływu na stan zdrowia i zdolność zarobkową powoda.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wynikłą z przewlekłego prowadzenia postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wynikłą z przewlekłego prowadzenia postępowania karnego, jeśli zostanie wykazany adekwatny związek przyczynowy między przewlekłością a szkodą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przewlekłość postępowania karnego, nawet jeśli jej początek jest sporny, może stanowić podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa, jeśli doprowadziła do szkody majątkowej powoda, np. utraty zdolności zarobkowej. Kluczowe jest wykazanie adekwatnego związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą.
Od kiedy należy liczyć początek przewlekłości postępowania karnego w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Początek przewlekłości postępowania karnego, od którego można liczyć odpowiedzialność Skarbu Państwa, może być ustalany indywidualnie w zależności od okoliczności sprawy, a niekoniecznie od momentu wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż przewlekłość postępowania karnego istniała od samego początku. Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, że przewlekłość zaczęła się od momentu, gdy Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę, nie wykonał zaleceń sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena przewlekłości nie dotyczy merytorycznej zasadności decyzji, lecz braku terminowego lub prawidłowego podejmowania czynności.
Czy częściowa prawomocność wyroku sądu pierwszej instancji wiąże sąd drugiej instancji w kwestii oceny przesłanek rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, częściowa prawomocność wyroku sądu pierwszej instancji nie wiąże sądu drugiej instancji w kwestii oceny przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a jedynie samego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zakres przedmiotowy mocy wiążącej prawomocnego wyroku (art. 365 § 1 k.p.c.) i jego powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) rozciąga się wyłącznie na rozstrzygnięcie zawarte w jego sentencji i nie obejmuje oceny kwestii wstępnych, stanowiących podstawę tego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w R. | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokurator Okręgowy w L. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
ustawa z 2004 r. art. 16
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Określa moment, od którego można dochodzić odszkodowania za przewlekłość postępowania.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi ustalenie wysokości żądania na podstawie dowodów, gdy dokładne udowodnienie wysokości szkody jest niemożliwe lub utrudnione.
k.p.c. art. 447
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odsetek i kosztów w sprawach o świadczenia okresowe.
k.c. art. 444 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odszkodowania za utratę zdolności do pracy.
k.p.k. art. 297
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przesłanek zatrzymania i tymczasowego aresztowania.
k.p.k. art. 310 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa termin prowadzenia śledztwa.
k.k. art. 228 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo polegające na przyjmowaniu korzyści majątkowych w związku z pełnieniem funkcji publicznej.
k.k. art. 228 § 4
Kodeks karny
Przestępstwo polegające na uzależnieniu przyznania korzyści majątkowej od otrzymania korzyści majątkowej.
k.k. art. 41 § 1
Kodeks karny
Zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych.
k.p.k. art. 442 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy skutków uchylenia wyroku.
k.p. art. 66 § 1
Kodeks pracy
Wygaszenie stosunku pracy.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Powaga rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 384
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz reformationis in peius.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania karnego od dnia 29 kwietnia 2009 r. stanowiła podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę majątkową powoda. • Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że szkoda powoda pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z przewlekłością postępowania. • Częściowa prawomocność wyroku Sądu Okręgowego nie wiązała Sądu Apelacyjnego w ocenie przesłanek rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c., odmiennie oceniając początek przewlekłości postępowania karnego niż Sąd Okręgowy. • Między przewlekłością postępowania karnego (od 29 kwietnia 2009 r.) a szkodą powoda nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy, gdyż powód nie był zdolny do pracy już wcześniej.
Godne uwagi sformułowania
powód stał się ofiarą pomówienia i bezzasadnego oskarżenia • powód stał się "wrakiem człowieka" • nie można utożsamiać braku merytorycznej zasadności prowadzenia postępowania karnego ze stanem przewlekłości tego postępowania • wieloczłonowy związek, który leży u podłoża stanu zdrowia powoda
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Owczarek
członek
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania przewlekłości postępowania karnego jako podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz analiza związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą majątkową."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym wieloletniego postępowania karnego i jego wpływu na stan zdrowia i zdolność zarobkową powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe i wadliwie prowadzone postępowanie karne może zrujnować życie człowieka i jakie konsekwencje finansowe ponosi za to państwo. Jest to przykład walki jednostki z systemem i dochodzenia sprawiedliwości.
“Siedem lat w sądzie, uniewinnienie i walka o odszkodowanie: jak państwo zrujnowało karierę i zdrowie obywatela.”
Dane finansowe
WPS: 299 400 PLN
odszkodowanie: 156 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.