# Skarga na przewlekłość postępowania — przesłanki i wysokość zadośćuczynienia *Data publikacji: 2026-05-31 · obszar prawa: cywilne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/przewleklosc-postepowania-zadoscuczynienie-przeslanki* ## Krótka odpowiedź (TL;DR) Skarga na przewlekłość postępowania pozwala stronie domagać się stwierdzenia, że w postępowaniu sądowym lub administracyjnym naruszono jej prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 6 ust. 1 EKPC, [art. 6 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-6)). Po stwierdzeniu przewlekłości strona może dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę majątkową (art. 417(1) k.c.) oraz zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową ([art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448)). Wysokość zadośćuczynienia zależy od czasu trwania przewlekłości, nasilenia krzywdy i okoliczności sprawy — w praktyce orzeczniczej kwoty wahają się od 2 000 zł za kilkunastomiesięczną zwłokę do kilkudziesięciu tysięcy złotych za wieloletnią przewlekłość postępowania karnego. --- ## 1. Podstawa prawna i charakter skargi Skarga na przewlekłość jest uregulowana w ustawie z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. W postępowaniu administracyjnym analogiczną funkcję pełni [art. 149 § 2 p.p.s.a.](https://lexedit.ai/przepisy/prawo-o-postepowaniu-przed-sadami-administracyjnymi/art-149). SN wielokrotnie podkreślał, że przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności działania władzy publicznej — „przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności działania" ([V CSK 460/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-460-18/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-3066009)). Odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się przy tym na obiektywnej niezgodności z prawem, a nie na winie funkcjonariusza — „Chodzi tu o obiektywną „niezgodność z prawem" rozumianą zgodnie z Konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa" ([II CSK 246/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-246-07/odpowiedzialnosc-skarbu-panstwa-za-przewleklosc-postepowania-2336026)). ## 2. Kryteria oceny „rozsądnego terminu" Ocena, czy postępowanie trwało dłużej niż konieczne, opiera się na kryteriach wypracowanych przez orzecznictwo ETPC: łącznym czasie trwania postępowania, charakterze i zawiłości sprawy oraz zachowaniu stron i organu. SN wskazał, że „uchylenie wyroku sądu niższej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza gdy ma miejsce kilkakrotnie, stanowi przyczynę nierozpoznania sprawy w rozsądnym terminie" ([IV CSK 393/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-393-16/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-przewleklosc-postepowania-karnego-3077310)). Jednocześnie trudności organizacyjne sądu nie usprawiedliwiają przewlekłości — „wzrost liczby spraw nie usprawiedliwia władz państwowych, jeżeli nie ma charakteru nagłego, nieprzewidywalnego i przejściowego" ([II CSK 246/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-246-07/odpowiedzialnosc-skarbu-panstwa-za-przewleklosc-postepowania-2336026)). NSA dodał, że [II GPP 23/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gpp-23-23/oddalenie-skargi-na-przewleklosc-postepowania-nsa-1016854) — sam duży nakład pracy sądu nie zwalnia z obowiązku terminowego rozpoznania sprawy, choć obiektywne obciążenie może być brane pod uwagę. ## 3. Przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa Oprócz stwierdzenia przewlekłości (bezprawności) powód musi wykazać szkodę oraz adekwatny związek przyczynowy. [IV CSK 584/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-584-18/odszkodowanie-za-przewlekle-postepowanie-karne-1984784) potwierdza, że przewlekłość postępowania karnego może stanowić podstawę odpowiedzialności za szkodę majątkową (np. utratę zdolności zarobkowej), jeśli zachodzi adekwatny związek przyczynowy. „szkoda powoda w postaci odszkodowania za utraconą pracę musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z okolicznością, którą powód wskazał jako jej przyczynę" ([V CSK 460/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-460-18/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-3066009)). Co istotne, oddalenie skargi na przewlekłość nie pozbawia strony możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych — „nie pozbawia jej możliwości powołania się na ten przepis przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki" ([IV CSK 659/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-659-16/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-508637)). ## 4. Zadośćuczynienie za krzywdę niemajątkową Zadośćuczynienie na podstawie [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448) w zw. z [art. 23 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-23) przysługuje za naruszenie dóbr osobistych (godności, wolności, zdrowia psychicznego) wynikające z przewlekłości. [IV CSK 393/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-393-16/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-przewleklosc-postepowania-karnego-3077310) potwierdza, że prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie samo w sobie nie jest dobrem osobistym, lecz jego naruszenie może prowadzić do naruszenia innych dóbr. W sprawie tej zasądzono 15 000 zł zadośćuczynienia za ponad sześcioletnie postępowanie karne zakończone uniewinnieniem. Z kolei [V CSK 460/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-460-18/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-3066009) uznał kwotę 20 000 zł zadośćuczynienia za adekwatną, uwzględniając stres, ostracyzm społeczny i problemy rodzinne powoda. ## 5. Wysokość sumy pieniężnej — skarga na przewlekłość W procedurze skargowej (ustawa o skardze na przewlekłość) minimalna suma pieniężna wynosi 500 zł za każdy rok trwania postępowania (art. 12 ust. 4 u.s.n.p.). W praktyce SN przyznaje zazwyczaj 2 000–4 000 zł za przewlekłość trwającą 1–2 lata — np. [I NSP 209/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-nsp-209-24/przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-zadoscuczynienie-2063825) przyznał 2 000 zł za półtoraroczną bezczynność Sądu Apelacyjnego, a [I NSP 149/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-nsp-149-25/przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-zadoscuczynienie-432301) przyznał 4 000 zł za 1,5-roczną zwłokę. W postępowaniu administracyjnym kwoty bywają wyższe — [III OSK 4985/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-4985-21/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-przewleklosc-postepowania-administracyjnego-2720077) podniósł zadośćuczynienie ze 1 000 zł do 10 000 zł, stwierdzając, że suma pieniężna ma charakter kompensacyjny, represyjny i prewencyjny. ## 6. Odszkodowanie za szkodę majątkową Odszkodowanie za szkodę majątkową wymaga wykazania straty i związku przyczynowego z przewlekłością. [IV CSK 659/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-659-16/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-508637) uchylił wyrok w części dotyczącej odszkodowania, wskazując, że samo zasądzenie wynagrodzenia utraconego na dotychczym stanowisku bez analizy możliwości podjęcia innej pracy jest niewystarczające. [IV CSK 152/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-152-12/odszkodowanie-za-przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-861895) potwierdził z kolei, że [art. 47 k.p.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-pracy/art-47) (ograniczający roszczenia pracownika wobec pracodawcy) nie ma zastosowania do roszczeń wobec Skarbu Państwa z tytułu przewlekłości — zastosowanie znajdują przepisy KC o odpowiedzialności deliktowej. --- **Źródła:** II CSK 246/07, IV CSK 393/16, IV CSK 584/18, V CSK 460/18, IV CSK 659/16, IV CSK 152/12, I NSP 209/24, I NSP 149/25, III OSK 4985/21, II GPP 23/23; art. 417(1) k.c., art. 417(2) k.c., [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448), [art. 23 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-23), [art. 6 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-6), [art. 149 § 2 p.p.s.a.](https://lexedit.ai/przepisy/prawo-o-postepowaniu-przed-sadami-administracyjnymi/art-149), art. 12 ust. 4 u.s.n.p. ## Źródła (orzeczenia) - [V CSK 460/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-460-18/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-3066009) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2020-02-26 > „przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności działania" - [II CSK 246/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-246-07/odpowiedzialnosc-skarbu-panstwa-za-przewleklosc-postepowania-2336026) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2007-10-17 > „Chodzi tu o obiektywną „niezgodność z prawem" rozumianą zgodnie z Konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa" - [IV CSK 393/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-393-16/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-przewleklosc-postepowania-karnego-3077310) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2017-04-27 > „uchylenie wyroku sądu niższej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza gdy ma miejsce kilkakrotnie w tym samym postępowaniu, stanowi przyczynę nierozpoznania sprawy w rozsądnym terminie" - [II GPP 23/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-gpp-23-23/oddalenie-skargi-na-przewleklosc-postepowania-nsa-1016854) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-02-21 - [IV CSK 584/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-584-18/odszkodowanie-za-przewlekle-postepowanie-karne-1984784) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2020-03-12 - [IV CSK 659/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-659-16/uchylenie-wyroku-odszkodowanie-przewleklosc-postepowania-508637) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2017-08-18 > „nie pozbawia jej możliwości powołania się na ten przepis przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki" - [I NSP 209/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-nsp-209-24/przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-zadoscuczynienie-2063825) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2024-09-12 - [I NSP 149/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-nsp-149-25/przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-zadoscuczynienie-432301) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2025-05-14 - [III OSK 4985/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-4985-21/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-przewleklosc-postepowania-administracyjnego-2720077) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2022-06-30 - [IV CSK 152/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-152-12/odszkodowanie-za-przewleklosc-postepowania-sad-najwyzszy-861895) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2012-12-06 ## Przepisy - [art. 6 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-6) — Kodeks postępowania cywilnego - art. 417(1) k.c. — Kodeks cywilny - [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448) — Kodeks cywilny - [art. 149 § 2 p.p.s.a.](https://lexedit.ai/przepisy/prawo-o-postepowaniu-przed-sadami-administracyjnymi/art-149) — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - [art. 23 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-23) — Kodeks cywilny - [art. 47 k.p.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-pracy/art-47) — Kodeks pracy - art. 417(2) k.c. — Kodeks cywilny --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt