Orzeczenie · 2025-03-04

II KZ 4/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-03-04
SNKarneśrodki zapobiegawczeWysokanajwyższy
areszt tymczasowyśrodki zapobiegawczedozór policjizakaz kontaktowaniazakaz zbliżaniazakaz opuszczania krajupostępowanie karneSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenia obrońców oskarżonego W.B. na postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania. Pierwotnie, po uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Najwyższy zastosował tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy. Obrońcy oskarżonego wnieśli zażalenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 258 § 2 k.p.k. i art. 257 § 1 k.p.k. Podnosili, że surowość grożącej kary nie może być samoistną przesłanką tymczasowego aresztowania bez wykazania realnego zagrożenia dla prawidłowego toku postępowania, a środki nieizolacyjne byłyby wystarczające. Sąd Najwyższy uznał zażalenia za zasadne. Stwierdził, że choć oskarżonemu nieprawomocnie wymierzono karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, co stanowi przesłankę z art. 258 § 2 k.p.k., to jednak domniemanie destabilizacji postępowania nie było na tyle silne, aby uzasadniać tymczasowe aresztowanie. Wskazano, że oskarżony odbył już znaczną część kary, a kasacja została wniesiona wyłącznie na jego korzyść, co ogranicza możliwość orzeczenia kary surowszej niż 3 lata pozbawienia wolności. Ponadto, materiał dowodowy został zabezpieczony, a dotychczasowe zachowanie oskarżonego nie wskazywało na zamiar utrudniania postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że cel zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, ochrony pokrzywdzonej oraz zapobieżenia kontaktom z nią, można osiągnąć za pomocą środków wolnościowych. W związku z tym uchylono tymczasowe aresztowanie i zastosowano dozór Policji z obowiązkiem zgłaszania się dwa razy w tygodniu, zakaz kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 100 metrów, a także zakaz opuszczania kraju.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania w kontekście surowości nieprawomocnie orzeczonej kary oraz konieczności analizy innych środków zapobiegawczych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której kasacja została wniesiona na korzyść oskarżonego, a kara została już częściowo wykonana.

Zagadnienia prawne (2)

Czy surowość grożącej kary pozbawienia wolności, wynikająca z nieprawomocnego wyroku, może stanowić samoistną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania, czy też musi być powiązana z realnym zagrożeniem prawidłowego toku postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Surowość grożącej kary nie może być samoistną przesłanką stosowania tymczasowego aresztowania. Musi być ona powiązana z realnym zagrożeniem prawidłowego toku postępowania, a jej stosowanie musi być adekwatne do sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że choć art. 258 § 2 k.p.k. przewiduje możliwość stosowania tymczasowego aresztowania w przypadku skazania na karę co najmniej 3 lat pozbawienia wolności, to jednak domniemanie destabilizacji postępowania związane z surowością kary nie jest niepodważalne. Sąd musi uwzględnić całokształt okoliczności, w tym dotychczasowe zachowanie oskarżonego, odbywanie kary i możliwość ubiegania się o zwolnienie warunkowe, aby ocenić, czy tymczasowe aresztowanie jest rzeczywiście konieczne i proporcjonalne.

Czy sąd stosując tymczasowe aresztowanie, musi wykazać, dlaczego inne, wolnościowe środki zapobiegawcze nie są wystarczające?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd stosując tymczasowe aresztowanie, musi wykazać, dlaczego inne środki zapobiegawcze nie są wystarczające dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 257 § 1 k.p.k., postanowienie o tymczasowym aresztowaniu musi zawierać uzasadnienie wskazujące, dlaczego inne środki zapobiegawcze nie są wystarczające. W analizowanej sprawie sąd pierwszej instancji nie spełnił tego wymogu, opierając się jedynie na wysokości orzeczonej kary.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
oskarżony W.B.

Strony

NazwaTypRola
W.B.osoba_fizycznaoskarżony
D.D.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 249 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 250 § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 258 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 258 § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 257 § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 275 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 275 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 277 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 156 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 251 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 424

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 443

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 258 § 2 k.p.k. poprzez przyjęcie, iż surowość grożącej kary pozbawienia wolności stanowi samoistną przesłankę tymczasowego aresztowania, oderwaną od celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. • Naruszenie art. 257 § 1 k.p.k. przez uznanie, że środki nieizolacyjne nie są wystarczające, bez należytej analizy możliwości ich zastosowania. • Obrazę przepisów art. 410 i 424 k.p.k. poprzez niewykazanie w uzasadnieniu podstaw konieczności zastosowania aresztu tymczasowego. • Obrazę przepisów art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na niesłusznym założeniu, że sam fakt wymierzenia nieprawomocnej kary pozbawienia wolności jest wystarczający do zastosowania aresztu. • Oskarżony nie utrudniał postępowania, lojalnie współpracował z organami. • Kara pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat i 6 miesięcy nie grozi już oskarżonemu z uwagi na odbycie ponad połowy kary i ograniczenia reguły ne peius. • Materiał dowodowy został zabezpieczony, a możliwość destabilizacji postępowania jest ograniczona. • Dotychczasowe zachowanie oskarżonego nie nakazuje traktować obawy ucieczki lub ukrycia się jako prawdopodobnej.

Godne uwagi sformułowania

surowość grożącej kary pozbawienia wolności wynikająca z wysokości nieprawomocnie orzeczonej kary stanowi samoistną szczególną przesłankę tymczasowego aresztowania • tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane w oderwaniu od celu w postaci zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania • lakoniczne i pozbawione należytej analizy odniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do możliwości zastosowania wobec oskarżonego innego niż izolacyjny środka zapobiegawczego • sam fakt wymierzenia oskarżonemu nieprawomocnym wyrokiem kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat i 6 miesięcy jest wystarczającym elementem do uznania, że zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania • domniemanie destabilizacji toku postępowania zostało ściśle sprzężone z realnie wysokim zagrożeniem karą • nie można przepisu art. 258 § 2 k.p.k. i izolacyjnego środka zapobiegawczego stosować w oderwaniu od analizy rzeczywistego zagrożenia karą i relacji tego zagrożenia do progu realnej surowości • kara tej wysokości już oskarżonemu nie grozi z uwagi na zaszłości w zakresie jej wykonania • obawa takiego utrudniania postępowania karnego musi być na tyle silna, aby tymczasowe aresztowania mogło jawić się jako jedyny środek ją niwelujący • wybór właściwego środka zapobiegawczego nie może zostać dokonany w oderwaniu od kompleksowego uwzględnienia całokształtu faktycznego sprawy oraz cech osobowościowych oskarżonego

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

przewodniczący, sprawozdawca

Anna Dziergawka

członek

Adam Roch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania w kontekście surowości nieprawomocnie orzeczonej kary oraz konieczności analizy innych środków zapobiegawczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której kasacja została wniesiona na korzyść oskarżonego, a kara została już częściowo wykonana.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące uchylenia tymczasowego aresztowania i zastąpienia go środkami wolnościowymi jest interesujące dla prawników, ponieważ precyzuje warunki stosowania najsurowszych środków zapobiegawczych i podkreśla potrzebę indywidualnej analizy sprawy.

Sąd Najwyższy: Surowa kara to nie automatyczny bilet do aresztu. Kluczowa analiza indywidualnych okoliczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst