I OZ 249/26Oddalenie zażalenia wstrzymanie wykonania świadczenia wychowawczego 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie A.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które odmówiło wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2026 r. Decyzja ta utrzymała w mocy wcześniejsze postanowienie ZUS o uchyleniu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2025 r. Sąd I instancji uzasadnił odmowę wstrzymania brakiem wykazania przez skarżącego przesłanek określonych w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że następstwem decyzji jest wstrzymanie wypłaty świadczenia, a skarżący nie wykazał, aby groziło mu niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, np. brak środków na utrzymanie. Podkreślono, że decyzja nie zobowiązuje jeszcze do zwrotu świadczeń, a taki skutek może nastąpić dopiero w odrębnym postępowaniu. Skarżący w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, pominięcie dowodów oraz brak oceny rozbieżności czasowych. Zarzucił również naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia, naruszenie przepisów k.p.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPC przez ograniczenie możliwości przedstawienia dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, wyjaśniając, że instytucja wstrzymania wykonania aktu jest wyjątkiem od zasady wykonalności i służy ochronie przed ściśle określonymi skutkami. Podkreślono, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a argumentacja skarżącego dotyczyła potencjalnych skutków przyszłego postępowania, a nie bezpośrednich skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zaznaczył, że ocena zasadności skargi następuje w postępowaniu głównym, a nie w postępowaniu o wstrzymanie wykonania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej (art. 61 § 3 p.p.s.a.) w kontekście świadczeń publicznych, zwłaszcza gdy potencjalny obowiązek zwrotu środków powstaje w odrębnym postępowaniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uchylającej świadczenie, gdzie potencjalny zwrot środków jest odroczony w czasie i wymaga odrębnego postępowania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wykonanie decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego, która może prowadzić do obowiązku zwrotu już wydatkowanych środków, stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli potencjalny obowiązek zwrotu świadczeń powstanie dopiero w odrębnym postępowaniu, a skarżący nie wykazał konkretnych, bezpośrednich i nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że potencjalny obowiązek zwrotu świadczeń, który może nastąpić w przyszłości w odrębnym postępowaniu, nie jest bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonej decyzji uchylającej prawo do świadczenia. Skarżący nie wykazał, aby samo wstrzymanie wypłaty świadczenia, przed wydaniem decyzji o zwrocie, groziło mu znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 61 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Instytucja wstrzymania wykonania aktu jest odstępstwem od zasady wykonalności i służy ochronie przed ściśle określonymi skutkami, które mogą powstać w wyniku wykonania aktu. Wymaga wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar wykazania spoczywa na wnioskodawcy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 166
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § ust. 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalny obowiązek zwrotu świadczeń powstanie w odrębnym postępowaniu, a nie jest bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonej decyzji. • Skarżący nie wykazał konkretnych, bezpośrednich i nieodwracalnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. • Ciężar wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Wykonanie decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego grozi znaczną szkodą majątkową i trudnymi do odwrócenia skutkami z uwagi na konieczność zwrotu już wydatkowanych środków. • Sąd I instancji nie ocenił przedłożonych dokumentów dotyczących wydatkowania świadczeń i sytuacji majątkowej skarżącego. • Uzasadnienie postanowienia WSA jest wadliwe i uniemożliwia kontrolę instancyjną. • Sąd I instancji naruszył przepisy k.p.a. i Konstytucji RP, ograniczając prawo do obrony i przedstawienia dowodów.
Godne uwagi sformułowania
instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od generalnej zasady jego wykonalności i ma służyć stronie postępowania jedynie jako ochrona przed ściśle określonymi skutkami • pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jego wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego • trudne do odwrócenia skutki to zaś takie skutki prawne i faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości • na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w taki sposób, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym ochrony tymczasowej • ochrona tymczasowa nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej (art. 61 § 3 p.p.s.a.) w kontekście świadczeń publicznych, zwłaszcza gdy potencjalny obowiązek zwrotu środków powstaje w odrębnym postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uchylającej świadczenie, gdzie potencjalny zwrot środków jest odroczony w czasie i wymaga odrębnego postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wstrzymaniem wykonania decyzji administracyjnej, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej, choć stan faktyczny jest typowy dla spraw świadczeniowych.
“Kiedy wstrzymanie wykonania decyzji ZUS jest możliwe? NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.