I C 5345/24Niedozwolone klauzule kredytu walutowego bank przegrywa 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo banku o zapłatę kwoty 260.000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu hipotecznego denominowanego we franku szwajcarskim oraz o zapłatę 38.211,22 zł tytułem urealnienia tej kwoty zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Krakowie. Sąd uznał umowę kredytu za nieważną z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i przeliczeniowych, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Sąd podkreślił, że bank nie wykazał, aby konsumenci zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym i jego potencjalnych skutkach. W związku z nieważnością umowy, rozliczenie stron powinno nastąpić na zasadzie teorii salda, uwzględniając wzajemne świadczenia. Ponieważ suma spłat dokonanych przez pozwanych przewyższa kwotę udzielonego kapitału, po stronie konsumentów nie powstał dług. Sąd oddalił również żądanie ewentualne waloryzacji świadczenia, wskazując na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które wyklucza możliwość żądania przez bank rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i ustawowych odsetek za zwłokę. Sąd zasądził od banku na rzecz pozwanych zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul, zasady rozliczeń po stwierdzeniu nieważności, ochrona konsumentów w umowach kredytowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych, ale jego argumentacja ma szerokie zastosowanie w sprawach o podobnym charakterze.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule waloryzacyjne i przeliczeniowe w umowie kredytu denominowanego walutą obcą, ustalone jednostronnie przez bank w oparciu o własne tabele kursowe, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a bank nie wykazał, że konsument został należycie poinformowany o ryzyku kursowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych dotyczących mechanizmu waloryzacji i przeliczenia kursu waluty. Klauzule te, oparte na tabelach kursowych ustalanych jednostronnie przez bank bez wskazania obiektywnych kryteriów, są nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem, naruszając równowagę stron. Brak wystarczającego poinformowania konsumenta o ryzyku kursowym i jego skutkach ekonomicznych również przesądza o abuzywności.
Jakie są skutki stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i przeliczeniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie nieważności umowy z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i przeliczeniowych prowadzi do konieczności rozliczenia stron na zasadzie teorii salda, gdzie bank może żądać zwrotu jedynie tej części kapitału, która nie została spłacona przez konsumenta, a konsument może żądać zwrotu nadwyżki ponad nominalny kapitał.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE (zwłaszcza wyrok w sprawie C-396/24), stwierdził, że utrzymanie umowy po usunięciu abuzywnych klauzul nie jest możliwe, ponieważ zmieniłoby to charakter głównego przedmiotu umowy. Rozliczenie powinno nastąpić na zasadzie teorii salda, uwzględniając wzajemne świadczenia stron. Ponieważ suma spłat dokonanych przez pozwanych przewyższa kwotę udzielonego kapitału, po stronie konsumentów nie powstał dług.
Czy bank może żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i ustawowych odsetek za zwłokę w przypadku nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu abuzywnych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania umowy oraz ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach (np. C-520/21) wskazał, że przyznanie bankowi prawa do żądania rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i odsetek podważyłoby odstraszający skutek dyrektywy 93/13. Utrata przez bank korzyści związanych z umową jest sankcją za stosowanie nieuczciwych warunków.
Czy bank, jako przedsiębiorca, może żądać sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po wypłaceniu kapitału, gdy umowa kredytu została uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może żądać sądowej waloryzacji świadczenia, ponieważ przepis art. 358(1) § 4 k.c. wyklucza możliwość żądania waloryzacji przez przedsiębiorcę, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a udzielanie kredytów jest podstawową działalnością bankową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że żądanie waloryzacji przez bank jest niedopuszczalne na podstawie art. 358(1) § 4 k.c., ponieważ świadczenie (zwrot kapitału kredytu) pozostaje w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez bank. Ponadto, dopuszczenie waloryzacji sądowej byłoby sprzeczne z celami dyrektywy 93/13, prowadząc do 'reanimacji' zakwestionowanych klauzul umownych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| T. K. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
| T. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 385(1)
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, której treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 385(2)
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.c. art. 358(1) § § 3
Kodeks cywilny
Możliwość zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.c. art. 358(1) § § 4
Kodeks cywilny
Ograniczenie możliwości żądania waloryzacji przez przedsiębiorcę.
k.p.c. art. 235(2) § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu, gdy okoliczności zostały wystarczająco wykazane.
k.p.c. art. 235(2) § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu, gdy strona mogła sama przedłożyć dokumenty.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu.
Prawo bankowe art. 2
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja banku i czynności bankowych.
Prawo bankowe art. 5 § ust. 1 pkt 3
Ustawa - Prawo bankowe
Czynności bankowe obejmujące udzielanie kredytów.
ustawa antyspreadowa
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące kredytów walutowych, wprowadzające m.in. możliwość spłaty w walucie obcej.
k.c. art. 22(1)
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i przeliczeniowych. • Brak należytego poinformowania konsumentów o ryzyku kursowym. • Rozliczenie stron na zasadzie teorii salda. • Brak prawa banku do żądania rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i odsetek. • Niedopuszczalność sądowej waloryzacji świadczenia przez bank.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu. • Roszczenie banku o urealnienie wartości kapitału (waloryzacja). • Roszczenie banku o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. • Argumentacja banku o ważności umowy i braku abuzywności klauzul.
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe i waloryzacyjne określają świadczenie główne stron • ciężar udowodnienia, że konsument otrzymał niezbędne informacje spoczywa na przedsiębiorcy • nie można pogodzić z podstawowymi normami moralnymi sytuacji, w której zobowiązanie kredytobiorcy nie tylko nie ulega zmniejszeniu, ale wręcz znacznie się zwiększa • ochrona konsumentów zagwarantowana dyrektywą 93/13 nie kończy się wraz z unieważnieniem umowy • bank nie ma prawa żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i ustawowych odsetek za zwłokę
Skład orzekający
T. O.
przewodniczący
Dominika Wszołek – Lech
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul, zasady rozliczeń po stwierdzeniu nieważności, ochrona konsumentów w umowach kredytowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i klauzul umownych, ale jego argumentacja ma szerokie zastosowanie w sprawach o podobnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Szczegółowe uzasadnienie sądu dotyczące interpretacji przepisów unijnych i krajowych stanowi cenne źródło wiedzy.
“Bank przegrał sprawę o zwrot kredytu frankowego – umowa uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 260 000 PLN
zwrot kosztów postępowania: 19 100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.