I C 396/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów A. M. (1) i A. M. (2) o zasądzenie od (...) Bank (...) S.A. kwot 15.519,99 zł i 19.410,03 CHF tytułem bezpodstawnego wzbogacenia banku w związku z nieważnością umowy kredytu mieszkaniowego hipotecznego z dnia 24 kwietnia 2008 r. Powodowie twierdzili, że bank pobrał świadczenia nienależne w okresie od maja 2008 r. do listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu, po analizie umowy i zeznań stron, uznał umowę za nieważną. Głównymi przyczynami nieważności były: brak precyzyjnego określenia wysokości świadczeń stron (kwoty kredytu i rat), co naruszało art. 69 Prawa bankowego i art. 353(1) Kodeksu cywilnego, oraz abuzywność klauzul dotyczących przeliczeń walutowych. Sąd wskazał, że bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co prowadziło do nieprzewidywalności i rażącego naruszenia interesów konsumentów. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot pobranych kwot (15.519,99 zł i 19.410,03 CHF) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2023 r. Pozostała część powództwa została oddalona. Sąd zasądził również od banku na rzecz powodów zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych zawartych przed 2011 r. z powodu braku określenia świadczeń i abuzywności klauzul waloryzacyjnych.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r. oraz specyficznego ukształtowania klauzul waloryzacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, zawarta przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r., jest ważna, jeśli nie precyzuje sposobu ustalania kursów walut?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna z powodu braku określenia wysokości świadczeń stron oraz sprzeczności z prawem bankowym i zasadami współżycia społecznego, a także abuzywności klauzul waloryzacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak precyzyjnego określenia kursów walut przez bank, przyznający mu swobodę w ich ustalaniu, prowadził do nieoznaczoności świadczenia i naruszenia zasad współżycia społecznego oraz przepisów Prawa bankowego. Klauzule te były również abuzywne, rażąco naruszając interesy konsumentów.
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego, które przyznają bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Swoboda banku w ustalaniu kursów walut, bez obiektywnych kryteriów i ograniczeń, prowadzi do nieprzewidywalności zobowiązania konsumenta i narusza równowagę kontraktową, co stanowi rażące naruszenie jego interesów.
Jaki jest skutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu w zakresie roszczeń stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem jest powstanie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Po stwierdzeniu nieważności umowy, świadczenia spełnione przez strony tracą podstawę prawną i podlegają zwrotowi na zasadach ogólnych, co obejmuje zwrot pobranych rat kredytu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, której naruszenie przez pozostawienie jednej ze stron dowolności w kształtowaniu obowiązków drugiej strony prowadzi do nieważności umowy.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania lub zwrotu wartości korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych, w tym wynikających z nieważnych czynności prawnych.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Elementy, które powinna określać umowa kredytu.
pr. bank. art. 69 § 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Szczegółowe zasady określania kursów walut w umowach kredytu denominowanego lub indeksowanego (po nowelizacji z 2011 r.).
pr. bank. art. 69 § 3
Prawo bankowe
Możliwość spłaty kredytu denominowanego lub indeksowanego w walucie obcej (po nowelizacji z 2011 r.).
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.
Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 art. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia minimalnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego.
Pomocnicze
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia, gdy nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania – niezwłocznie po wezwaniu.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami (stan z chwili zawarcia umowy).
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
Dz.U. nr 165, poz. 984 art. 4
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Stosowanie przepisów nowelizacji do umów zawartych przed jej wejściem w życie, w części pozostałej do spłacenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu braku określenia świadczeń stron. • Nieważność umowy kredytu z powodu sprzeczności z prawem bankowym i zasadami współżycia społecznego. • Abuzywność klauzul waloryzacyjnych przyznających bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut. • Nienależne świadczenie pobrane przez bank w związku z nieważnością umowy.
Godne uwagi sformułowania
brak określenia wysokości świadczeń przesądzał o sprzeczności treści umowy z art. 353¹ kc i art. 69 prawa bankowego • umowa pozostawiała bankowi dowolność w ustalaniu poziomu kursu walut obcych • klauzula waloryzacyjna, zgodnie z którą bank może w sposób dowolny i niepoddający się weryfikacji ustalać kursy waluty, stanowiące narzędzie indeksacji/denominacji, a tym samym wpływać na wysokość własnych korzyści i generować dodatkowe i nieprzewidziane umową koszty dla kredytobiorcy, rażąco narusza zasadę równowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta i dobre obyczaje
Skład orzekający
Dagmara Kos
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych zawartych przed 2011 r. z powodu braku określenia świadczeń i abuzywności klauzul waloryzacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r. oraz specyficznego ukształtowania klauzul waloryzacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy: umowa nieważna z powodu klauzul abuzywnych!”
Dane finansowe
zwrot nienależnie pobranych środków: 15 519,99 PLN
zwrot nienależnie pobranych środków: 19 410,03 CHF
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.