Orzeczenie · 2023-05-16

I ACA 279/22Abuzywność klauzul walutowych w kredycie bankowym

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2023-05-16

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt frankowyabuzywnośćochrona konsumentówTSUEklauzule walutowenieważność umowyzwrot świadczeńbankowość

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia konsumentki A. P. o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z umowy kredytu denominowanego w CHF, zawartej z (...) Bank (...) S.A. Powódka zarzuciła umowie abuzywność postanowień dotyczących przeliczeń walutowych, sprzeczność z naturą stosunku prawnego oraz nierównomierne rozłożenie ryzyka. Sąd Okręgowy w Krakowie uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul walutowych, zasądzając na rzecz powódki kwotę 52.599,75 zł oraz 11.539,61 CHF wraz z odsetkami. Bank złożył apelację, kwestionując uznanie klauzul za abuzywne oraz możliwość unieważnienia umowy. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację, podzielając ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego. Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe określają główne świadczenia stron i są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie były sformułowane jednoznacznie i naruszały dobre obyczaje oraz interesy konsumenta, a bank nie wykazał, że konsumentka została prawidłowo poinformowana o ryzyku walutowym. Eliminacja abuzywnych klauzul prowadziła do nieważności całej umowy, co było zgodne z wolą konsumentki. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od banku na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów denominowanych/indeksowanych w CHF i skutków takiej abuzywności dla ważności umowy oraz rozliczeń między stronami.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu i sposobu ustalania kursów walutowych przez bank. Konieczna jest indywidualna ocena każdej umowy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu przeliczania wypłaconych i spłacanych kwot w złotych na walutę obcą według kursu z tabeli banku, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i zrozumiały, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a bank nie wykazał, że konsument został prawidłowo poinformowany o ryzyku walutowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe określają główne świadczenia stron, ale nie zostały sformułowane jednoznacznie i zrozumiałe. Bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia ani prawidłowego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym, co narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta.

Jakie są skutki stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej, w szczególności czy umowa może dalej obowiązywać po wyeliminowaniu tych klauzul?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Eliminacja abuzywnych klauzul dotyczących przeliczeń walutowych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, ponieważ postanowienia te określają główne świadczenia stron i ich usunięcie uniemożliwia określenie wysokości zobowiązania i spłat, co narusza istotę stosunku prawnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule walutowe są kluczowe dla istoty umowy kredytu denominowanego/indeksowanego. Ich wyeliminowanie sprawia, że umowa staje się niewykonalna i sprzeczna z naturą stosunku prawnego, co prowadzi do jej całkowitej nieważności, zwłaszcza gdy konsument wyraża wolę unieważnienia umowy.

Czy bank może dochodzić zwrotu kwoty udzielonego kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul walutowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank może dochodzić zwrotu kwoty udzielonego kredytu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 410 w zw. z art. 405 k.c.), a roszczenie to nie jest automatycznie potrącane z roszczeniem konsumenta o zwrot spełnionych świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powódka

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. P.	osoba_fizyczna	powódka
(...) Bank (...) S.A.	spółka	pozwany

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 385¹ § § 3

Kodeks cywilny

Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia, stosowane do rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia.

pr. bank art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Podstawa prawna umowy kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 156 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu pouczenia stron.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów.

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul walutowych ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność i naruszenie interesów konsumenta. • Niemożność dalszego wykonywania umowy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul walutowych, prowadząca do jej nieważności. • Prawo konsumenta do żądania zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń po stwierdzeniu nieważności umowy.

Odrzucone argumenty

Kredyt denominowany w CHF nie zawiera klauzul abuzywnych, ponieważ były one indywidualnie uzgodnione i jednoznaczne. • Możliwość dalszego wykonywania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, np. poprzez zastosowanie przepisów dyspozytywnych lub kursu rynkowego. • Roszczenia banku o zwrot kapitału są przedawnione lub wyłączone przez zasady współżycia społecznego.

Godne uwagi sformułowania

Bank wykorzystując swoją silniejszą pozycję negocjacyjną i deficyt informacyjny po stronie powoda – doprowadził do zawarcia umowy, która jest rażąco niekorzystna dla kredytobiorcy przez pryzmat nieograniczonego ryzyka walutowego. • Konsumenci byli nie tyle informowani o ryzyku zmiany kursu, co uspokajani przez przedstawicieli banku, że z uwagi na masowość zaciągania kredytów CHF, stabilność waluty CHF i renomę produktów szwajcarskich – nie muszą obawiać się zaciągania zobowiązania w walucie obcej. • W przypadku stwierdzenia nieważności umowy o kredyt frankowy roszczenia kredytobiorcy (pokrzywdzonego konsumenta) oraz banku należy traktować oddzielnie, co oznacza, że kredytobiorca ma prawo domagać się od banku zwrotu spełnionych świadczeń, nawet jeśli nie spłacił kredytu.

Skład orzekający

Jerzy Bess

przewodniczący-sprawozdawca

Marek Boniecki

sędzia

Regina Kurek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów denominowanych/indeksowanych w CHF i skutków takiej abuzywności dla ważności umowy oraz rozliczeń między stronami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu i sposobu ustalania kursów walutowych przez bank. Konieczna jest indywidualna ocena każdej umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul walutowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Szczegółowe uzasadnienie sądu dotyczące implementacji dyrektyw UE i orzecznictwa TSUE stanowi cenne źródło wiedzy.

“Bank musi zwrócić konsumentce setki tysięcy złotych! Klauzule walutowe w kredycie frankowym okazały się abuzywne.”

Dane finansowe

WPS: 52 599,75 PLN

zwrot świadczenia: 52 599,75 PLN

zwrot świadczenia: 11 539,61 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników