Pozew o rozwód — wzór, jak napisać, opłata i załączniki

Pozew o rozwód to pismo procesowe składane do sądu okręgowego przez jednego z małżonków w celu rozwiązania małżeństwa. W tym wariancie, strony zgodnie wnoszą o rozwód bez orzekania o winie, a dokument zawiera również rozstrzygnięcia dotyczące wspólnych małoletnich dzieci, takie jak władza rodzicielska, kontakty i alimenty.

Cel i zastosowanie

• Dokument ten stosuje się w sytuacji trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego, gdy małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci i zgodnie wnoszą o rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie.
• Pozew sporządza i składa jeden z małżonków (Powód) do właściwego Sądu Okręgowego.
• Skutkiem prawnym jest rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, a także kompleksowe uregulowanie kwestii związanych z małoletnimi dziećmi, takich jak władza rodzicielska, kontakty z dziećmi oraz alimenty.

Podstawa prawna

• art. 41 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – właściwość sądu
• art. 126 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – ogólne warunki pisma procesowego
• art. 128 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – ogólne warunki pisma procesowego
• art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – zwrot pozwu
• art. 187 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – informacja o próbie mediacji
• art. 233 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – skutki nieprzedłożenia dowodu
• art. 248 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – obowiązek przedstawienia dokumentu
• art. 434 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296 ze zm.) – wywiad środowiskowy
• art. 57 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – zaniechanie orzekania o winie
• art. 58 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – władza rodzicielska, kontakty, alimenty
• art. 58 § 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – władza rodzicielska w braku porozumienia
• art. 58 § 1b ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – zaniechanie orzekania o kontaktach
• art. 113 i n. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – kontakty
• art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9, poz. 59 ze zm.) – zakres świadczeń alimentacyjnych
• art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2005 nr 167, poz. 1398 ze zm.) – opłata od pozwu
• art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. 2006 nr 225, poz. 1635 ze zm.) – opłata skarbowa od pełnomocnictwa
• art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. 2006 nr 225, poz. 1635 ze zm.) – moment powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej

Wymagania formalne

• Forma: Pisemna.
• Termin: Brak terminu na złożenie pozwu o rozwód. Można go złożyć w każdym czasie, gdy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia.
• Opłata:
  • Opłata sądowa od pozwu: 600,00 zł (sześćset złotych) na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Brak uiszczenia opłaty jest brakiem formalnym.
  • Opłata skarbowa od pełnomocnictwa: 17,00 zł (siedemnaście złotych), jeśli powód jest reprezentowany przez pełnomocnika. Opłatę należy uiścić w chwili złożenia pełnomocnictwa w sądzie (art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłacie skarbowej).
• Legitymacja: Każdy z małżonków.
• Załączniki:
  • Odpis pozwu wraz z załącznikami dla strony pozwanej.
  • Dowód uiszczenia opłaty sądowej od pozwu.
  • Dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (jeśli dotyczy).
  • Odpis pełnomocnictwa (jeśli dotyczy).
  • Odpis skrócony aktu małżeństwa.
  • Odpisy skrócone aktów urodzenia małoletnich dzieci.
  • Dokumenty potwierdzające koszty utrzymania dzieci (np. rachunki, faktury VAT, zaświadczenia ze szkół/przedszkoli).
  • Dokumenty potwierdzające dochody i sytuację majątkową stron (np. zaświadczenia o zarobkach, deklaracje PIT).
  • Inne dowody wskazane w petitum (np. wydruki, zdjęcia, oświadczenia).
• Właściwość:
  • Sąd rzeczowo właściwy: Sąd Okręgowy (zawsze).
  • Sąd miejscowo właściwy: Wyłącznie właściwy jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda (art. 41 KPC).

Struktura dokumentu

Nagłówek

• [MIEJSCOWOŚĆ], dnia [DATA]
• Sąd Okręgowy w [NAZWA MIEJSCOWOŚCI]
• Wydział [NUMER] Cywilny-Rodzinny
• ul. [ULICA], [KOD POCZTOWY] [MIEJSCOWOŚĆ]

Komparycja / Oznaczenie stron

• Powód: [IMIĘ I NAZWISKO], zam. [ADRES ZAMIESZKANIA], PESEL: [NUMER PESEL].
  • Jeśli reprezentowany przez pełnomocnika: reprezentowany przez pełnomocnika [TYTUŁ ZAWODOWY] [IMIĘ I NAZWISKO PEŁNOMOCNIKA], Kancelaria [NAZWA KANCELARII], ul. [ADRES KANCELARII].
• Pozwany: [IMIĘ I NAZWISKO], zam. [ADRES ZAMIESZKANIA].
• Opłata sądowa: [KWOTA] zł ([KWOTA SŁOWNIE])
• Opłata skarbowa: [KWOTA] zł ([KWOTA SŁOWNIE]) (jeśli dotyczy pełnomocnictwa)
• Tytuł pisma: Pozew o rozwód wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia (jeśli składany jest wniosek o zabezpieczenie, np. alimentów na czas trwania procesu).

Petitum / Żądanie

Numerowana lista żądań, rozpoczynająca się od formuły: "Działając w imieniu powódki/powoda (ew. odpis pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej w załączeniu), wnoszę o:"

1. Orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie: Orzeczenie rozwiązania małżeństwa zawartego dnia [DATA ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA] przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w [MIEJSCOWOŚĆ] Nr aktu małżeństwa [NUMER AKTU] bez orzekania o winie stron (na zgodne żądanie stron).
2. Władza rodzicielska:
   • Powierzenie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: [IMIĘ I NAZWISKO DZIECKA 1] urodzoną/urodzonym [DATA URODZENIA] w [MIEJSCOWOŚĆ], Nr PESEL: [NUMER PESEL DZIECKA 1], [IMIĘ I NAZWISKO DZIECKA 2] urodzoną/urodzonym [DATA URODZENIA] w [MIEJSCOWOŚĆ], Nr PESEL: [NUMER PESEL DZIECKA 2], [IMIĘ I NAZWISKO RODZICA, KTÓREMU POWIERZA SIĘ WŁADZĘ] z jednoczesnym ograniczeniem władzy rodzicielskiej [IMIĘ I NAZWISKO DRUGIEGO RODZICA] do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci, tj. w zakresie [WYMIENIĆ ISTOTNE SPRAWY, np. leczenia, edukacji, wyjazdów zagranicznych powyżej czternastu dni].
   • Wariant alternatywny (jeśli jest porozumienie i dobro dziecka na to pozwala): Pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalenie, że będą ją wykonywać wspólnie, zgodnie z pisemnym porozumieniem rodzicielskim (załącznik do pozwu).
3. Kontakty z dziećmi: Orzeczenie o kontaktach [IMIĘ I NAZWISKO RODZICA] z małoletnimi dziećmi w ten sposób, że [OPIS SZCZEGÓŁOWEGO HARMONOGRAMU KONTAKTÓW: dni tygodnia, godziny, miejsca, okresy świąteczne, wakacyjne, ferie].
   • Wariant alternatywny (na zgodny wniosek stron): Nieorzekanie o kontaktach z dziećmi.
4. Alimenty: Obciążenie kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci: [IMIĘ I NAZWISKO DZIECKA 1] i [IMIĘ I NAZWISKO DZIECKA 2] obie strony i z tytułu udziału w tych kosztach wnoszę o zasądzenie od pozwanego/powoda [IMIĘ I NAZWISKO RODZICA ZOBOWIĄZANEGO] na rzecz małoletnich dzieci kwotę po [KWOTA NA DZIECKO 1] zł ([KWOTA SŁOWNIE]) miesięcznie, łącznie [KWOTA ŁĄCZNA] zł ([KWOTA ŁĄCZNA SŁOWNIE]) miesięcznie, płatne z góry do dnia [DZIEŃ MIESIĄCA] każdego następującego po sobie miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek zwłoki w płatności którejkolwiek z rat w terminie do rąk matki/ojca małoletnich [IMIĘ I NAZWISKO RODZICA OTRZYMUJĄCEGO ALIMENTY], poczynając od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
5. Wspólne mieszkanie:
   • Jeśli strony nie mieszkają razem: Nieorzekanie o wspólnym korzystaniu z mieszkania, albowiem strony nie mieszkają razem.
   • Jeśli strony mieszkają razem: Uregulowanie sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania (np. poprzez przyznanie go jednemu z małżonków, nakazanie opuszczenia drugiemu).
6. Wnioski dowodowe: Dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów: a) [RODZAJ DOWODU, np. odpis aktu małżeństwa Nr [NUMER]] na fakt wykazania, że strony pozostają w związku małżeńskim. b) [RODZAJ DOWODU, np. odpisy aktów urodzenia małoletnich] na fakt wykazania, iż strony niniejszego postępowania są rodzicami małoletnich. c) [RODZAJ DOWODU, np. wydruki potwierdzeń zapłaty, rachunki i faktury VAT] na fakt wykazania wysokości kosztów utrzymania dzieci. d) [RODZAJ DOWODU, np. zeznania świadka IMIĘ I NAZWISKO, zam. ADRES] na fakt wykazania trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego stron, aktualnej sytuacji osobistej małoletnich, usprawiedliwionych potrzeb majątkowych dzieci. e) [RODZAJ DOWODU, np. wywiad środowiskowy kuratora sądowego] w miejscu zamieszkania małoletnich dzieci stron oraz w placówkach oświatowych, do których uczęszczają, a to na fakt wykazania aktualnej sytuacji osobistej małoletnich dzieci stron, wykazania, czy rozwód nie stoi w sprzeczności z dobrem małoletnich. f) [RODZAJ DOWODU, np. przesłuchanie stron] na fakt trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego stron, aktualnej sytuacji osobistej stron, ich sytuacji majątkowej, usprawiedliwionych potrzeb majątkowych małoletnich dzieci, możliwości zarobkowych pozwanego.
7. Koszty postępowania: Zasądzenie od pozwanego/powoda na rzecz powoda/pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
8. Inne wnioski (opcjonalnie):
   • Udzielenie dostępu do niniejszej sprawy na Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych Apelacji [NAZWA APELACJI].
   • Zobowiązanie pozwanego/powoda [IMIĘ I NAZWISKO] do przedstawienia informacji o osiągniętych dochodach za ubiegły rok, w tym zobowiązanie do przedstawienia deklaracji PIT za rok [ROK] oraz przedstawienia wszelkich zaświadczeń wykazujących osiągane aktualnie dochody pod rygorem zastosowania skutków wynikających z art. 233 § 2 KPC w przypadku odmowy lub przedstawienia niepełnych informacji.

Treść właściwa

(W tym przypadku, treść właściwa jest zintegrowana z Petitium i Uzasadnieniem, zgodnie z polską praktyką pism procesowych).

Uzasadnienie

Uzasadnienie powinno być podzielone na sekcje, szczegółowo opisujące stan faktyczny i prawny, oraz argumentujące każde z żądań Petitium.

• Wprowadzenie: Krótki opis historii znajomości i małżeństwa stron, data zawarcia małżeństwa.
• Rozkład pożycia: Szczegółowy opis okoliczności, które doprowadziły do rozkładu pożycia małżeńskiego (np. początek kryzysu, zmiany w relacjach, wyprowadzka, brak więzi). Wykazanie, że rozkład jest trwały i zupełny (brak więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej).
• Sytuacja małoletnich dzieci:
  • Wiek, stan zdrowia, edukacja dzieci (szkoła, przedszkole).
  • Kto sprawuje bieżącą pieczę nad dziećmi, jak wygląda ich codzienne życie.
  • Uzasadnienie wniosków dotyczących władzy rodzicielskiej (np. dlaczego powierzenie jednemu rodzicowi z ograniczeniem drugiemu jest zgodne z dobrem dziecka).
  • Uzasadnienie wniosków dotyczących kontaktów (np. dlaczego proponowany harmonogram jest odpowiedni, czy jest zgodny z dobrem dziecka, czy rodzice nie potrafią się porozumieć w tym zakresie).
• Alimenty:
  • Szczegółowe wyliczenie usprawiedliwionych miesięcznych kosztów utrzymania i wychowania każdego z dzieci (np. wyżywienie, ubranie, edukacja, leczenie, rozrywka, czynsz, media). Wskazanie konkretnych kwot dla każdej kategorii.
  • Opis sytuacji majątkowej i zarobkowej powoda (zawód, miejsce pracy, dochody, wydatki).
  • Opis sytuacji majątkowej i zarobkowej pozwanego (zawód, miejsce pracy, szacowane dochody, możliwości zarobkowe).
  • Uzasadnienie wysokości żądanych alimentów w kontekście potrzeb dzieci i możliwości zarobkowych zobowiązanego.
• Brak orzekania o winie: Stwierdzenie, że strony zgodnie wnoszą o nieorzekanie o winie, co jest zgodne z art. 57 § 2 KRO.
• Mediacja: Informacja, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu przed skierowaniem sprawy do sądu, a w przypadku gdy tych prób nie podjęły, wskazanie przyczyn ich niepodjęcia (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).
• Wnioski dowodowe: Powtórzenie i rozwinięcie, co konkretne dowody mają wykazać i dlaczego są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zakończenie i podpisy

• Z poważaniem,
• [PODPIS POWODA LUB PEŁNOMOCNIKA]
• Załączniki:
  • Odpis pozwu i załączników
  • Dowód uiszczenia opłaty od pozwu
  • Dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (jeśli dotyczy)
  • Odpis pełnomocnictwa (jeśli dotyczy)
  • Odpis aktu małżeństwa
  • Odpisy aktów urodzenia dzieci
  • Rachunki i faktury VAT (liczba sztuk)
  • Inne dokumenty (np. zaświadczenia o zarobkach, PIT)

Wskazówki redakcyjne

• Styl: Dokument powinien być napisany językiem formalnym, urzędowym i prawniczym. Należy używać precyzyjnych sformułowań, unikać języka potocznego i emocjonalnego. Typowe formuły to: "wnoszę o", "na podstawie", "z uwagi na", "mając na uwadze", "zgodnie z przepisami".
• Polskie specyfiki prawne:
  • Właściwość sądu: Zawsze należy dokładnie sprawdzić właściwość miejscową sądu zgodnie z art. 41 KPC. Wniesienie pozwu do niewłaściwego sądu nie skutkuje zwrotem, ale opóźnia postępowanie, gdyż sąd przekaże sprawę do właściwego sądu.
  • PESEL/NIP: Obowiązkowe jest podanie numeru PESEL powoda (lub NIP/KRS dla podmiotów niebędących osobami fizycznymi) w pierwszym piśmie procesowym (art. 126 KPC).
  • Opłaty: Należy pamiętać o uiszczeniu opłaty sądowej od pozwu (600 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), jeśli powód jest reprezentowany przez pełnomocnika. Dowody wpłaty należy załączyć do pozwu.
  • Orzekanie z urzędu: Sąd w wyroku rozwodowym obligatoryjnie orzeka o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi i alimentach, nawet jeśli strony nie wnioskują o to wprost (art. 58 § 1 KRO). Wyjątkiem jest zgodny wniosek o zaniechanie orzekania o kontaktach (art. 58 § 1b KRO) oraz o winie (art. 57 § 2 KRO).
  • Dobro dziecka: Wszystkie rozstrzygnięcia dotyczące dzieci muszą być zgodne z ich dobrem. Należy to wyraźnie uzasadnić w pozwie.
  • Mediacja: Obowiązkowe jest wskazanie w pozwie, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu, a jeśli nie, to z jakich przyczyn (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).
  • Pouczenie o środkach zaskarżenia: Sąd w wyroku rozwodowym poucza strony o przysługujących im środkach zaskarżenia.
• Precyzja żądań: Żądania dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów powinny być sformułowane bardzo precyzyjnie, aby sąd mógł je dosłownie przenieść do wyroku.

Częste błędy

• Brak numeru PESEL powoda: Skutkuje wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, a w przypadku bezskutecznego upływu terminu – zwrotem pozwu (art. 130 KPC).
• Brak opłaty sądowej od pozwu: Podobnie jak wyżej, skutkuje zwrotem pozwu.
• Brak opłaty skarbowej od pełnomocnictwa: Jeśli pełnomocnik nie załączy dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, sąd wezwie do uzupełnienia braku.
• Brak szczegółowego uzasadnienia żądań dotyczących dzieci: Sąd potrzebuje solidnych podstaw faktycznych i prawnych do orzeczenia o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach. Ogólnikowe stwierdzenia są niewystarczające.
• Brak informacji o próbie mediacji: Jest to brak formalny pozwu, który skutkuje wezwaniem do uzupełnienia.
• Niewystarczające udokumentowanie kosztów utrzymania dzieci i możliwości zarobkowych stron: Może prowadzić do zasądzenia niższych alimentów niż wnioskowane lub konieczności uzupełniania materiału dowodowego w toku postępowania.
• Brak zgodnego żądania o nieorzekaniu o winie: Jeśli w petitum jest wniosek o rozwód bez orzekania o winie, a pozwany nie wyrazi na to zgody (lub sam wniesie o orzeczenie o winie), sąd będzie musiał prowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie i orzec o winie, co wydłuży proces i zwiększy jego koszty.