Orzeczenie · 2026-03-25

XIV C 795/24Niedozwolona klauzula kredytu indeksowanego zwrot świadczeń

Sąd

Sąd Okręgowy w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2026-03-25

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

kredyt hipotecznykredyt indeksowanyfrank szwajcarskiklauzula abuzywnanieważność umowyzwrot świadczeniaochrona konsumentaryzyko kursowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z powództwa V. U. przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę. Powódka domagała się zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, argumentując jej nieważność z powodu sprzeczności z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz abuzywności postanowień umownych. Sąd ustalił, że umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca stosowanego przez bank, a klauzula przeliczeniowa, która przerzucała całe ryzyko kursowe na konsumenta, nie została indywidualnie uzgodniona. Sąd, odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uznał klauzulę przeliczeniową za niedozwolone postanowienie umowne (art. 385¹ § 1 k.c.), ponieważ nie została sformułowana w sposób jednoznaczny i przejrzysty, a jej stosowanie rażąco naruszało interesy konsumenta. W związku z tym, że umowa bez tej klauzuli nie mogła dalej funkcjonować, sąd stwierdził jej nieważność. W konsekwencji, na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.), zasądził od pozwanego banku na rzecz powódki zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, w kwocie 62 194,78 zł i 18 622,93 CHF, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Pozwany bank zgłosił zarzut potrącenia, który został uznany za nieskuteczny z uwagi na brak wymagalności wierzytelności. O kosztach procesu orzeczono na rzecz powódki, która uległa tylko w nieznacznej części swojego żądania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i prawa konsumentów do zwrotu świadczeń.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzula przeliczeniowa w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, która nie została indywidualnie uzgodniona i przerzuca całe ryzyko kursowe na konsumenta, jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzula przeliczeniowa w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, która nie została indywidualnie uzgodniona, nie jest przejrzysta i przerzuca całe ryzyko kursowe na konsumenta, jest niedozwolonym postanowieniem umownym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzula przeliczeniowa nie została indywidualnie uzgodniona, nie była przejrzysta, a jej stosowanie rażąco naruszało interesy konsumenta, ponieważ przerzucała całe ryzyko kursowe na konsumenta, podczas gdy bank mógł się przed nim zabezpieczyć. Brak przejrzystości i rzetelności w informowaniu konsumenta o ryzyku kursowym, a także nieograniczona swoboda banku w ustalaniu kursów walut, potwierdziły abuzywny charakter postanowienia.

Jaka jest konsekwencja stwierdzenia nieważności umowy kredytu z powodu abuzywności klauzuli przeliczeniowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie nieważności umowy kredytu z powodu abuzywności klauzuli przeliczeniowej skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta na rzecz banku jako świadczeń nienależnych.

Uzasadnienie

Po wyeliminowaniu abuzywnej klauzuli przeliczeniowej, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej nie może dalej funkcjonować, co prowadzi do jej nieważności. W takiej sytuacji, na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym, konsument ma prawo żądać zwrotu kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy.

Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez bank jest skuteczny, jeśli wierzytelność banku nie jest wymagalna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut potrącenia zgłoszony przez bank nie jest skuteczny, jeśli wierzytelność banku nie jest wymagalna.

Uzasadnienie

Warunkiem skuteczności zarzutu potrącenia jest wymagalność wierzytelności. W sytuacji, gdy bank nie wystosował skutecznego wezwania do zapłaty, a nawet kwestionował istnienie swoich wierzytelności w toczącym się procesie, wierzytelności te nie stały się wymagalne, co uniemożliwia potrącenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzenie części powództwa i oddalenie w pozostałym zakresie

Strona wygrywająca

V. U.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
V. U.	osoba_fizyczna	powódka
(...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K.	spółka	pozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 385¹ § 1

Kodeks cywilny

Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, a nie dotyczą głównych świadczeń stron, jeśli są jednoznacznie określone.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące nieważności czynności prawnej z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego, które w kontekście ochrony konsumenta ustępują przepisom o klauzulach niedozwolonych.

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Kryteria oceny niedozwolonego charakteru postanowienia umownego, uwzględniające treść umowy, okoliczności jej zawarcia oraz umowy pozostające w związku z ocenianą umową, dokonywane według stanu z chwili podpisania umowy.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia.

k.c. art. 410 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych, w tym świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy i stopnia wygranej stron.

k.p.c. art. 229

Kodeks postępowania cywilnego

Fakty przyznane przez stronę lub jej przedstawiciela procesowego uważa się za przyznane.

k.p.c. art. 230

Kodeks postępowania cywilnego

Fakty niebudzące wątpliwości co do istnienia twierdzeń strony, którym druga strona nie zaprzeczyła, mogą być przez sąd uznane za przyznane.

k.p.c. art. 235 § 2 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie wniosku dowodowego, gdy zmierza on do ustalenia okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.c. art. 498 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Warunki dopuszczalności potrącenia wierzytelności.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Termin spełnienia świadczenia nieoznaczonego co do terminu.

k.c. art. 481 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa kredytu zawierała postanowienia niedozwolone (abuzywne) dotyczące klauzuli przeliczeniowej. • Klauzula przeliczeniowa nie została indywidualnie uzgodniona z konsumentem. • Klauzula przeliczeniowa nie była przejrzysta i zrozumiała dla konsumenta. • Stosowanie klauzuli przeliczeniowej rażąco naruszało interesy konsumenta, przerzucając na niego całe ryzyko kursowe. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzuli przeliczeniowej skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń nienależnych. • Zarzut potrącenia zgłoszony przez bank był nieskuteczny z powodu braku wymagalności wierzytelności.

Odrzucone argumenty

Umowa kredytu była ważna i nie zawierała postanowień niedozwolonych. • Klauzula przeliczeniowa była postanowieniem głównym, które zostało jednoznacznie określone i nie podlega ocenie pod kątem abuzywności. • Konsument został rzetelnie poinformowany o ryzyku kursowym. • Spełnienie świadczeń w wykonaniu umowy konwalidowało jej postanowienia. • Zarzut potrącenia zgłoszony przez bank był skuteczny.

Godne uwagi sformułowania

klauzula przeliczeniowa, nakładająca na powódkę całe ryzyko kursowe (§ 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2, § 11 ust. 5), nie zostały z nią indywidualnie uzgodnione • wymóg przejrzystości warunków umownych nie można zawężać do ich zrozumiałości pod względem formalnym i gramatycznym, lecz przeciwnie, z uwagi na to, że ustanowiony przez dyrektywy 93/13 system ochrony opiera się na założeniu, iż konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca • klauzula przeliczeniowa w sposób niesprawiedliwy, nielojalny i nieuczciwy prowadziła do poważnego i nieusprawiedliwionego uprzywilejowania pozycji Banku w przedmiotowej umowie kredytu • Spełnienie całości objętych umową świadczeń, których wysokość została określona na podstawie niedozwolonych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień cechy abuzywności, ani nie sprawia, że ocena w tym zakresie staje się bezprzedmiotowa.

Skład orzekający

Marcin Garcia Fernandez

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i prawa konsumentów do zwrotu świadczeń."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów walutowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który wciąż budzi duże emocje i zainteresowanie. Wyrok potwierdza stanowisko konsumentów w sporach z bankami, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.

“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy! Konsumentka odzyskała tysiące złotych.”

Dane finansowe

zwrot świadczenia: 62 194,78 PLN

zwrot świadczenia: 18 622,93 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników