VI GZ 315/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie, który stwierdził swoją niewłaściwość miejscową w sprawie o zapłatę i przekazał ją do Sądu Rejonowego w Katowicach. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na interpretacji zapisu § 11 ust. 2 Regulaminu Sprzedaży, który stanowił o właściwości powszechnego sądu. Sąd Rejonowy uznał, że zapis ten należy interpretować jako właściwość ogólną, a nie przemienną, co w jego ocenie prowadziło do niewłaściwości Sądu Rejonowego w Rzeszowie. Powód w zażaleniu zarzucił błędną wykładnię tej klauzuli, twierdząc, że zapis ten nie ogranicza właściwości sądu tylko do sądu właściwości ogólnej. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając zażalenie, uznał je za zasadne. Sąd Okręgowy wskazał, że strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sporu sądowi, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy (art. 46 § 1 kpc). Podkreślił, że niewłaściwość sądu dającą się usunąć umową stron sąd bierze pod uwagę tylko na zarzut pozwanego. W niniejszej sprawie powód powołał się na właściwość przemienną (art. 34 kpc w zw. z art. 454 kc), wskazując na miejsce wykonania umowy, czyli miejsce siedziby powoda jako wierzyciela. Sąd Okręgowy uznał, że miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego należy ustalać według siedziby wierzyciela, jeśli strony nie postanowiły inaczej. Ponieważ siedziba powoda mieści się w Rzeszowie, Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy w Rzeszowie jest właściwy miejscowo. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie do dalszego prowadzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja klauzul umownych dotyczących właściwości sądu, w szczególności w sprawach gospodarczych, oraz zastosowanie właściwości przemiennej w przypadku kar umownych.
Dotyczy specyficznej interpretacji klauzuli umownej i przepisów KPC dotyczących właściwości miejscowej.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy interpretować zapis umowny o poddaniu sporów właściwemu sądowi powszechnemu w kontekście właściwości ogólnej i przemiennej sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zapis umowny o poddaniu sporów właściwemu sądowi powszechnemu należy odczytywać jako sąd właściwy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, co obejmuje zarówno sąd właściwości ogólnej, jak i przemiennej, chyba że strony w sposób jednoznaczny ograniczyły właściwość tylko do sądu właściwości ogólnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zapis § 11 ust. 2 Regulaminu Sprzedaży nie ograniczał właściwości sądu tylko do sądu właściwości ogólnej. Wskazał, że strony mogłyby to uczynić w sposób jednoznaczny w umowie prorogacyjnej. Ponieważ siedziba powoda mieści się w Rzeszowie, a strony nie postanowiły inaczej, sąd w Rzeszowie jest właściwy miejscowo.
Czy kara umowna stanowi część odszkodowania w rozumieniu art. 34 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do zakresu odszkodowania zalicza się także kary umowne, których źródłem jest sporna umowa, nawet po jej wypowiedzeniu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że kara umowna jest elementem odszkodowania, co uzasadnia zastosowanie art. 34 kpc (właściwość przemienna miejsca wykonania umowy) w przypadku dochodzenia kary umownej.
Czy miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego można ustalać według siedziby banku wierzyciela dla potrzeb ustalenia właściwości miejscowej sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego można uwzględnić według miejsca siedziby banku wierzyciela dla potrzeb ustalenia właściwości miejscowej sądu tylko wtedy, gdy strony wyraziły na to zgodę w umowie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że skoro w umowie nie zawarto postanowienia o zapłacie na rachunek bankowy, to miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego należy ustalać według siedziby wierzyciela (art. 454 § 1 kc) lub siedziby przedsiębiorstwa (art. 454 § 2 kc).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. w R. | spółka | powód |
| I. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
k.p.c. art. 34
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu, dzierżawy, pożyczki, rachunku bankowego lub o świadczenie z zakresu działalności banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, funduszów inwestycyjnych, jednostek handlu zagranicznego lub innych podobnych instytucji może być wytoczone według przepisów o właściwości ogólnej lub przed sąd miejsca wykonania zobowiązania.
k.c. art. 454 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie dłużnik w chwili powstania zobowiązania miał miejsce zamieszkania lub siedzibę. Jeżeli zobowiązanie dotyczy świadczenia tego rodzaju, które w obrocie ma swoje stałe miejsce świadczenia, zobowiązanie powinno być spełnione w tym miejscu.
k.p.c. art. 31
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu, dzierżawy, pożyczki, rachunku bankowego lub o świadczenie z zakresu działalności banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, funduszów inwestycyjnych, jednostek handlu zagranicznego lub innych podobnych instytucji może być wytoczone według przepisów o właściwości ogólnej lub przed sąd miejsca wykonania zobowiązania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 202
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik dopuścił się zwłoki z zadośćuczynieniem zobowiązaniu pieniężnemu, wierzyciel może żądać odsetek za czas zwłoki, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby zwłoka była spowodowana okolicznościami, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli umowa o świadczenie pieniężne zawiera określenie odszkodowania za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, wierzyciel może dochodzić odszkodowania na zasadach określonych w umowie.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz zawierać: 1) dokładne oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) zwięzłe osnowę żądania lub wskazanie sposobu zabezpieczenia; 3) oznaczenie rodzaju pisma; 4) podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie dowodów na poparcie przytoczonych okoliczności; 6) w przypadku gdy jest to konieczne do złożenia pisma w systemie informatycznym, dane umożliwiające identyfikację strony oraz inne dane wskazane w przepisach szczególnych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, sąd ten uchyli zaskarżone postanowienie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi lub o zwrot akt sąd drugiej instancji może wydać postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji, sąd drugiej instancji może w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego orzec na podstawie art. 108 § 2 kpc.
k.p.c. art. 27
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo wytacza się według właściwości ogólnej pozwanego.
k.p.c. art. 65 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, aby zapewnić możność utrzymania się oświadczenia w całości i zgodność z jego celem.
k.p.c. art. 200 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd pierwszej instancji stwierdził swą niewłaściwość, lecz sprawę przekazał do rozpoznania innemu sądowi, sąd ten nie może odmówić przyjęcia sprawy ani zwrócić jej innemu sądowi, lecz obowiązany jest przeprowadzić postępowanie w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapis umowny o właściwości sądu należy interpretować szeroko, obejmując właściwość ogólną i przemienną, chyba że strony wyraźnie ograniczyły ją do sądu właściwości ogólnej. • Siedziba powoda jako wierzyciela pieniężnego determinuje właściwość miejscową sądu. • Kara umowna stanowi część odszkodowania, co uzasadnia zastosowanie właściwości przemiennej z art. 34 kpc.
Odrzucone argumenty
Zapis umowny o właściwości sądu należy interpretować jako właściwość ogólną, co prowadzi do niewłaściwości sądu w Rzeszowie. • Umowa została zawarta i miała być wykonana na terenie Katowic.
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw do uznania, iż strony zawierając umowę prorogacją z art. 46 kpc wskazały jako Sąd właściwy wyłącznie sąd właściwości ogólnej t.j. wg siedziby pozwanego • postanowienie § 11 pkt 2 powieliło regulację ustawy , jako że wskazał w umowie prorogacyjnej (jako sądu właściwości umownej) właściwy sąd powszechny, co należy odczytać jako sąd właściwy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego • Wzorce umowy o niejasnym znaczeniu należy tłumaczyć na korzyść kontrahenta, podmiotu, który je sporządzał.
Skład orzekający
Andrzej Borucki
przewodniczący
Beata Hass - Kloc
sprawozdawca
Renata Bober
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul umownych dotyczących właściwości sądu, w szczególności w sprawach gospodarczych, oraz zastosowanie właściwości przemiennej w przypadku kar umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji klauzuli umownej i przepisów KPC dotyczących właściwości miejscowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - właściwości sądu, która ma kluczowe znaczenie dla stron postępowania. Interpretacja klauzuli umownej i jej wpływ na wybór sądu jest zagadnieniem interesującym dla prawników praktyków.
“Gdzie pozwać kontrahenta? Sąd Okręgowy wyjaśnia, jak interpretować klauzule umowne o właściwości sądu.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.