IX Ca 1528/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę opartego na wekslu in blanco, wystawionym w związku z umową pożyczki gotówkowej zawartą przez konsumenta. Sąd Rejonowy w Olsztynie wydał wyrok zaoczny, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.864 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i uznając niektóre postanowienia umowy pożyczki za niedozwolone klauzule abuzywne (prowizja, opłata za usługę). Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa wekslowego, prawa cywilnego (art. 385¹ § 1 kc) oraz prawa procesowego. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, podkreślił, że w sprawach z udziałem konsumentów dopuszczalne jest badanie stosunku podstawowego łączącego strony, nawet w przypadku weksla in blanco, co wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz przepisów krajowych. Sąd uznał, że niektóre postanowienia umowy pożyczki, dotyczące wynagrodzenia prowizyjnego i opłaty za usługę, były niedozwolonymi klauzulami umownymi, rażąco naruszającymi interesy konsumenta i sprzecznymi z dobrymi obyczajami. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając dodatkową kwotę 600 zł od pozwanej na rzecz powoda oraz kwotę 1.179 zł tytułem kosztów procesu. Apelacja została oddalona w pozostałym zakresie, a koszty postępowania odwoławczego również zostały zasądzone od pozwanej na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku weksla in blanco wystawionego przez konsumenta na zabezpieczenie umowy pożyczki, sąd może badać z urzędu stosunek podstawowy i ocenić postanowienia umowy pod kątem ich abuzywności, nawet jeśli pozwany nie podniósł takich zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 mają nieuczciwy charakter, zwłaszcza w sprawach z udziałem konsumentów, aby zapewnić skuteczną ochronę ich praw.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo TSUE (m.in. wyrok w sprawie C-176/17), które nakazuje sądom krajowym badanie z urzędu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, aby zapewnić pełną skuteczność prawa unijnego i ochronę konsumentów. Podkreślono, że abstrakcyjność weksla doznaje osłabienia w przypadku weksla in blanco, a prawo UE wymaga, aby konsumenci mieli dostęp do skutecznych środków prawnych chroniących ich przed nieuczciwymi klauzulami.
Czy postanowienia umowy pożyczki dotyczące wynagrodzenia prowizyjnego i opłaty za usługę, które stanowią znaczną część kwoty pożyczki, mogą być uznane za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie były indywidualnie negocjowane, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nałożenie na konsumenta opłat w łącznej wysokości sięgającej 97% kwoty przekazanego kapitału, bez indywidualnego uzgodnienia i bez jasnego uzasadnienia, stanowi rażące naruszenie dobrych obyczajów i interesów konsumenta, co kwalifikuje te postanowienia jako niedozwolone klauzule umowne.
Czy sąd, wydając wyrok zaoczny, jest związany domniemaniem prawdziwości twierdzeń powoda (art. 339 § 2 kpc) w zakresie prawa materialnego, czy też ma obowiązek ocenić zasadność żądania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie zwalnia sądu z obowiązku oceny zasadności żądania w świetle prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że art. 339 § 2 kpc nie rozciąga się na dziedzinę prawa materialnego. Sąd ma obowiązek rozważyć, czy twierdzenia pozwu uzasadniają uwzględnienie żądania, a w przypadku wątpliwości przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. | spółka | powód |
| T. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (25)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 359
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 10
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 505¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 505⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 505¹¹
Kodeks postępowania cywilnego
Pr. weksl. art. 10
Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe
Pr. weksl. art. 17
Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe
u.k.k. art. 36a
Ustawa o kredycie konsumenckim
u.k.s.s.c. art. 13 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dz.U. 2015 poz. 1800 art. 2 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość badania z urzędu stosunku podstawowego w sprawach wekslowych z udziałem konsumentów na gruncie prawa UE i polskiego. • Postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłat za usługi były niedozwolonymi klauzulami umownymi, rażąco naruszającymi interesy konsumenta. • Konieczność zapewnienia konsumentom skutecznej ochrony prawnej przed nieuczciwymi praktykami pożyczkodawców.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 10 i 48 Prawa wekslowego oraz art. 6 kc w zakresie braku możliwości badania stosunku podstawowego. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 339 § 2 kpc w kontekście wydania wyroku zaocznego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd odwoławczy jest jedynie sądem prawa, o ile nie zachodzi przypadek z art. 505 11 § 2 kpc. • Abstrakcyjność weksla doznaje osłabienia w przypadku weksla niezupełnego w chwili wystawienia (weksla in blanco). • Sąd nie narusza, bowiem treści art. 10 prawa wekslowego , gdyż uwzględnia stosunek podstawowy wobec pierwszego wierzyciela, który wypełnił weksel in blanco. • Standardy ochrony konsumenta w prawie unijnym ustanowiono na wysokim poziomie, którego nie powinny niweczyć krajowe przepisy proceduralne, bądź dotychczasowe orzecznictwo sądów, nieuwzględniające nadużywania prawa podmiotowego przez instytucje kredytowe w stosunkach z nieprofesjonalistami. • Każdy sąd krajowy, mający w ramach swoich kompetencji zastosować przepisy prawa wspólnotowego zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność norm unijnych, nie stosując w razie konieczności wszelkich, nawet późniejszych sprzecznych z przepisami prawa wspólnotowego przepisów ustawodawstwa krajowego. • Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego.
Skład orzekający
Mirosław Wieczorkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie jest bardzo interesujące, ponieważ dotyczy ważnej kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami w umowach pożyczek, szczególnie w kontekście weksli in blanco. Podkreśla rolę prawa unijnego i orzecznictwa TSUE w kształtowaniu polskiego prawa cywilnego.
“Weksel in blanco nie chroni parabanku przed zarzutem abuzywności klauzul w umowie pożyczki – Sąd Okręgowy staje w obronie konsumenta.”
Dane finansowe
WPS: 5230,31 PLN
kwota główna: 1864 PLN
dodatkowa kwota główna: 600 PLN
koszty procesu: 1179 PLN
koszty procesu za instancję odwoławczą: 165 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.