IV KK 174/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego S.W. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 grudnia 2016 r., który z kolei zmieniał wyrok Sądu Rejonowego z dnia 23 sierpnia 2016 r. Skazany został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 224a k.k. (stworzenie zagrożenia wybuchem bomby w placówce medycznej) oraz z art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. (kradzież energii elektrycznej). Sąd Rejonowy wymierzył kary jednostkowe, a następnie karę łączną 11 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońca w apelacji podnosił zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa procesowego. Sąd Okręgowy zmienił wyrok jedynie w zakresie podstawy rozstrzygnięcia o karze łącznej. Kasacja obrońcy zarzucała rażące naruszenie przepisów procesowych (art. 457 § 3 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k., art. 16 k.p.k., art. 180 k.p.k., art. 199 k.p.k. w zw. z ustawą o ochronie zdrowia psychicznego) oraz prawa materialnego (art. 224a k.k., art. 278 § 5 k.k., art. 4 § 1 k.k.). Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za bezzasadną. Stwierdził, że Sąd Okręgowy nie naruszył rażąco standardów kontroli odwoławczej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zakazu dowodowego z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, wskazał, że nie mógł być on skutecznie podniesiony w kasacji, gdyż nie został zgłoszony w apelacji, a jego naruszenie nie doprowadziło do rażącej niesprawiedliwości. Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu obrazy art. 224a k.k., wskazując, że sąd meriti ustalił zamiar bezpośredni, a nawet gdyby przyjąć zamiar ewentualny, to jest on dopuszczalny. Podobnie oddalono zarzut obrazy art. 278 § 5 k.k., uznając, że zabór energii elektrycznej nastąpił poprzez podłączenie urządzeń pobierających energię, niezależnie od tego, kto wykonał instalację. Zarzut naruszenia art. 4 § 1 k.k. uznano za niezasadny, gdyż dotyczył postępowania przed sądem pierwszej instancji, a ocena ustawy względniejszej musi być dokonana in concreto.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przestępstwa stworzenia zagrożenia (art. 224a k.k.), kradzieży energii elektrycznej (art. 278 § 5 k.k.), dopuszczalności stosowania przepisów o ochronie zdrowia psychicznego w postępowaniu karnym oraz zasad kontroli kasacyjnej.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, a niektóre rozważania (np. dotyczące zakazu dowodowego) mają charakter proceduralny i odnoszą się do konkretnego etapu postępowania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zeznania lekarza psychiatry, który przeprowadzał czynności w związku z ustawą o ochronie zdrowia psychicznego, mogą stanowić dowód w sprawie karnej, jeśli ustawa ta ustanawia bezwzględny zakaz dowodowy?
Odpowiedź sądu
Nie, zeznania takie są objęte zakazem dowodowym, jednakże zarzut naruszenia tego zakazu mógł być podniesiony jedynie wobec sądu pierwszej instancji, a nie mógł stanowić samoistnej podstawy kasacji, jeśli nie został podniesiony w apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut naruszenia zakazu dowodowego z art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego nie mógł być skutecznie podniesiony w kasacji, ponieważ nie został zgłoszony w apelacji, a sąd odwoławczy nie był uprawniony do jego zbadania. Ponadto, nawet gdyby rozważać dopuszczalność dowodu, należałoby zbadać, czy osoba ta faktycznie była pacjentem, czy jedynie pretekstem do działania.
Czy przestępstwo z art. 224a k.k. może być popełnione z zamiarem ewentualnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przestępstwo z art. 224a k.k. może być popełnione z zamiarem ewentualnym, a Sąd Najwyższy podziela ten pogląd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd odwoławczy prawidłowo wskazał, iż sąd meriti ustalił zamiar bezpośredni, co czyni polemikę dotyczącą zamiaru ewentualnego nieistotną. Niemniej jednak, nawet gdyby przyjąć zamiar ewentualny, taki pogląd jest uzasadniony w świetle treści przepisu i znajduje oparcie w piśmiennictwie. Sąd Najwyższy podziela stanowisko, że art. 224a k.k. obejmuje sytuacje, w których sprawca nie chciał spowodować skutku, ale godził się na jego wystąpienie, realizując z zamiarem bezpośrednim znamię czynności wykonawczej.
Czy błędna wykładnia art. 278 § 5 k.k. przez sąd odwoławczy, polegająca na uznaniu, że samo korzystanie z nielegalnego podłączenia do energii elektrycznej, bez własnoręcznego wykonania podłączenia, wyczerpuje znamiona przestępstwa, stanowi podstawę do uwzględnienia kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut obrazy art. 278 § 5 k.k. jest błędny, ponieważ dla przypisania odpowiedzialności nie jest wymagane własnoręczne wykonanie nielegalnego podłączenia, a istotą kradzieży jest zabór w celu przywłaszczenia, który następuje w momencie rozpoczęcia poboru energii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut obrazy art. 278 § 5 k.k. jest błędny. W realiach sprawy doszło do wykonania nielegalnego podłączenia i poboru energii elektrycznej. Istotą kradzieży jest zabór w celu przywłaszczenia, który następuje w momencie rozpoczęcia poboru energii, a nie stworzenia warunków do jego nielegalnego poboru. Nie ma znaczenia, kto wykonał instalację, jeśli oskarżony podłączył urządzenia pobierające energię.
Czy naruszenie art. 4 § 1 k.k. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustawa względniejsza dla skazanego to Kodeks karny w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 roku, stanowi podstawę do uwzględnienia kasacji?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 4 § 1 k.k. odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji i nie mógł stanowić podstawy kasacji, ponieważ nie był podnoszony w apelacji, a sąd odwoławczy dokonał jedynie korekty podstawy kary łącznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że argumentacja skarżącego dotycząca naruszenia art. 4 § 1 k.k. odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji. Sąd odwoławczy dokonał jedynie korekty podstawy kary łącznej, a zarzut obrazy art. 4 § 1 k.k. nie był podnoszony w apelacji. Ponadto, ocena ustawy względniejszej musi być dokonana in concreto, a przywołane przepisy art. 37a i 37b k.k. mają charakter fakultatywny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.W. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (23)
Główne
k.k. art. 224a
Kodeks karny
Przestępstwo może być popełnione z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. Obejmuje sytuacje, w których sprawca nie chciał spowodować skutku, ale godził się na jego wystąpienie, realizując z zamiarem bezpośrednim znamię czynności wykonawczej.
k.k. art. 278 § 5
Kodeks karny
Dla przypisania odpowiedzialności za kradzież energii elektrycznej nie jest wymagane własnoręczne wykonanie nielegalnego podłączenia. Istotą jest zabór w celu przywłaszczenia, który następuje w momencie rozpoczęcia poboru energii.
Pomocnicze
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 85 § 1
Kodeks karny
Podstawa rozstrzygnięcia o karze łącznej.
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
Podstawa rozstrzygnięcia o karze łącznej.
k.p.k. art. 4 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada względniejszej ustawy karnej.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Zasada uwzględnienia całokształtu ujawnionych okoliczności.
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Zakres kontroli odwoławczej.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.k. art. 366 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.k. art. 16
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ujawnienia dowodów.
k.p.k. art. 180
Kodeks postępowania karnego
Przesłuchanie świadka.
k.p.k. art. 199
Kodeks postępowania karnego
Przesłuchanie świadka.
u.z.p. art. 50
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Zakaz dowodowy.
u.z.p. art. 52 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Bezwzględny zakaz dowodowy.
k.w. art. 66
Kodeks wykroczeń
Wprowadzenie w błąd.
k.k. art. 37a
Kodeks karny
Kary wolnościowe.
k.k. art. 37b
Kodeks karny
Kary wolnościowe.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja nie jest zasadna. • Sąd odwoławczy nie naruszył rażąco standardów kontroli odwoławczej. • Zarzut naruszenia zakazu dowodowego nie mógł stanowić samoistnej podstawy kasacji. • Przestępstwo z art. 224a k.k. może być popełnione z zamiarem ewentualnym. • Dla przypisania odpowiedzialności za kradzież energii elektrycznej nie jest wymagane własnoręczne wykonanie nielegalnego podłączenia. • Zarzut naruszenia art. 4 § 1 k.k. odnosi się do postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Rażące naruszenie art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. przez niepełne rozważenie zarzutów apelacji. • Rażące naruszenie art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 16 k.p.k. i in. poprzez oparcie wyroku na zeznaniach lekarza objętego zakazem dowodowym. • Rażące naruszenie art. 224a k.k. poprzez uznanie możliwości popełnienia czynu z zamiarem ewentualnym. • Rażące naruszenie art. 278 § 5 k.k. poprzez błędną wykładnię. • Rażące naruszenie art. 4 § 1 k.k. przez błędną wykładnię ustawy względniejszej.
Godne uwagi sformułowania
przestępstwo z art. 224 a k.k., za które wymierzono mu karę 9 miesięcy pozbawienia wolności • dokonał zaboru w celu przywłaszczenia energii elektrycznej o łącznej wartości 6,36 złotych • kasacja nie jest zasadna • przepis art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego ustanawia bezwzględny zakaz dowodowy • zarzut naruszenia zakazu dowodowego mógł być, w realiach procesowych tej sprawy, skierowany jedynie pod adresem Sądu pierwszej instancji • wbrew temu, co podnosi skarżący, Sąd odwoławczy wskazał (...) że Sąd meriti ustalił występowanie w psychice sprawcy zamiaru bezpośredniego dokonania czynu z art. 224a k.k., nie zaś zamiaru ewentualnego • przestępstwo z art. 224a k.k. stanowi lex specialis względem wykroczenia określonego w art. 66 k.w. • dla przypisania odpowiedzialności za kradzież energii elektrycznej nie jest wymagane własnoręczne wykonanie nielegalnego podłączenia • kradzież jest dokonywana w momencie rozpoczęcia poboru energii, a nie stworzenia warunków do jego nielegalnego poboru • ocena tego, która ustawa jest względniejsza nie polega na ustaleniu, która ustawa karna jest łagodniejsza ogólnie, ale in concreto
Skład orzekający
Andrzej Siuchniński
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przestępstwa stworzenia zagrożenia (art. 224a k.k.), kradzieży energii elektrycznej (art. 278 § 5 k.k.), dopuszczalności stosowania przepisów o ochronie zdrowia psychicznego w postępowaniu karnym oraz zasad kontroli kasacyjnej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, a niektóre rozważania (np. dotyczące zakazu dowodowego) mają charakter proceduralny i odnoszą się do konkretnego etapu postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ciekawego połączenia przestępstwa stworzenia zagrożenia (bombowego) z drobną kradzieżą energii elektrycznej. Rozważania prawne dotyczące zamiaru w art. 224a k.k. i kradzieży prądu są interesujące dla prawników karnistów.
“Groził bombą, ukradł prąd za 6 zł – Sąd Najwyższy rozstrzyga kasację.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.