III PZP 2/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 kwietnia 2019 r. rozstrzygnął istotne zagadnienie prawne dotyczące sytuacji pracownika, którego umowa o pracę została najpierw wadliwie wypowiedziana, a następnie rozwiązana bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów. Sąd Okręgowy w K. przedstawił pytanie, czy art. 60 k.p. pozbawia pracownika prawa do odszkodowania z art. 56 k.p. w takiej sytuacji, czy jedynie ogranicza jego wysokość. Sąd Najwyższy, analizując różne linie orzecznicze i poglądy doktryny, doszedł do wniosku, że pracownikowi przysługują roszczenia odszkodowawcze z obu podstaw prawnych: z tytułu wadliwego wypowiedzenia (art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 47¹ k.p.) oraz z tytułu wadliwego rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (art. 56 § 1 k.p. w zw. z art. 58 k.p.). Sąd podkreślił, że oba świadczenia mają charakter kompensacyjny, co oznacza, że w części lub w całości może dojść do zbiegu roszczeń, który wyklucza ich kumulację. Oznacza to, że pracownik nie może otrzymać podwójnego odszkodowania w pełnej wysokości, ale jego sytuacja prawna nie może być gorsza niż gdyby doszło tylko do jednego wadliwego działania pracodawcy. Sąd odrzucił interpretację, zgodnie z którą art. 60 k.p. ograniczałby lub pozbawiał pracownika prawa do odszkodowania w sytuacji, gdy oba działania pracodawcy były wadliwe. Uchwała ta wyjaśnia złożone relacje między różnymi podstawami prawnymi roszczeń odszkodowawczych w polskim prawie pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaRozstrzygnięcie złożonych kwestii dotyczących zbiegu roszczeń odszkodowawczych w prawie pracy, w szczególności w sytuacji podwójnego naruszenia przepisów przez pracodawcę.
Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego wadliwego działania pracodawcy (wypowiedzenie i rozwiązanie bez wypowiedzenia).
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 60 k.p. pozbawia pracownika prawa do odszkodowania z art. 56 k.p., gdy pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów w okresie wadliwego wypowiedzenia umowy, a pracownik uzyskał już odszkodowanie z art. 45 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi przysługują roszczenia odszkodowawcze z obu podstaw prawnych (art. 45 § 1 k.p. i art. 56 § 1 k.p.), ale świadczenia te pełnią funkcję kompensacyjną, co może prowadzić do zbiegu roszczeń wykluczającego ich kumulację.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 60 k.p. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy oba działania pracodawcy (wypowiedzenie i rozwiązanie bez wypowiedzenia) były wadliwe. Pracownik nabywa prawo do dwóch roszczeń, ale ze względu na kompensacyjną funkcję odszkodowań, nie może ich kumulować w pełnej wysokości. Sąd odrzucił 'koncepcję skuteczności' i argumentował, że każde wadliwe działanie pracodawcy powinno być premiowane odszkodowaniem, ale z uwzględnieniem funkcji kompensacyjnej i unikaniem podwójnego zaspokojenia tej samej szkody.
Czy pracownikowi przysługują dwa odszkodowania, gdy pracodawca wadliwie wypowiedział umowę o pracę, a następnie rozwiązał ją bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pracownikowi przysługują dwa roszczenia odszkodowawcze (z art. 45 § 1 k.p. i art. 56 § 1 k.p.), ale nie może ich kumulować w pełnej wysokości ze względu na funkcję kompensacyjną i zbieg roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że każde wadliwe działanie pracodawcy generuje odrębne roszczenie. Jednakże, ze względu na kompensacyjny charakter odszkodowań, pracownik nie może otrzymać pełnej kwoty z obu tytułów. Należy zrównać sytuację pracownika z sytuacją, gdyby otrzymał tylko jedno wadliwe oświadczenie, uwzględniając funkcję kompensacyjną i unikając podwójnego zaspokojenia tej samej szkody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Wielobranżowe E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 56 § § 1
Kodeks pracy
Podstawa roszczenia odszkodowawczego pracownika w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów.
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Podstawa roszczenia odszkodowawczego pracownika w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 47 § 1
Kodeks pracy
Określa wysokość odszkodowania za nieuzasadnione lub naruszające przepisy wypowiedzenie umowy o pracę.
k.p. art. 58 § zd. 1
Kodeks pracy
Określa wysokość odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów.
Pomocnicze
k.p. art. 60 § zd. 1
Kodeks pracy
Nie pozbawia prawa do odszkodowania z art. 56 k.p. w sytuacji, gdy pracodawca wadliwie wypowiedział umowę, a następnie rozwiązał ją bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów.
k.p. art. 60 § zd. 2
Kodeks pracy
Ogranicza wysokość odszkodowania w określonych sytuacjach.
k.p. art. 52 § § 1
Kodeks pracy
Określa przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.p. art. 41
Kodeks pracy
Dotyczy ochrony pracownika w okresie wypowiedzenia.
k.p. art. 30 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje sposoby rozwiązania umowy o pracę.
k.p. art. 264 § § 1
Kodeks pracy
Określa termin na odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownikowi przysługują roszczenia odszkodowawcze z obu podstaw prawnych (wadliwe wypowiedzenie i wadliwe rozwiązanie bez wypowiedzenia). • Funkcja kompensacyjna odszkodowań wyklucza ich kumulację w pełnej wysokości. • Art. 60 k.p. nie ma zastosowania, gdy oba działania pracodawcy były wadliwe.
Odrzucone argumenty
Pracownikowi przysługuje tylko jedno odszkodowanie (alternatywnie z art. 45 k.p. lub art. 56 k.p.). • Art. 60 k.p. ogranicza lub pozbawia prawa do odszkodowania w sytuacji podwójnego naruszenia przepisów. • 'Koncepcja skuteczności' – tylko ostatnia czynność pracodawcy generuje roszczenie.
Godne uwagi sformułowania
świadczenia te spełniają funkcję kompensacyjną, a zatem w części albo w całości może dojść do zbiegu roszczeń wykluczającego ich kumulację • nie sposób pominąć, że poruszona przez Sąd Okręgowy problematyka dotyczy szerszego zjawiska • w orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje ugruntowane przekonanie, że roszczenie odszkodowawcze powiązane zostało z wywarciem zamierzonego skutku prawnego • nie ma wątpliwości, że termin „wypowiedzenie” kojarzony jest z oświadczeniem pracodawcy (impulsem), a nie z rozwiązaniem umowy o pracę (skutkiem) • w przypadku zbiegu roszczeń odszkodowawczych z art. 45 § 1 k.p. i art. 56 § 1 k.p.c. pracownikowi przysługuje nie jedno odszkodowanie, ale tyle roszczeń ile wadliwych czynności dokonał pracodawca
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Piotr Prusinowski
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Rozstrzygnięcie złożonych kwestii dotyczących zbiegu roszczeń odszkodowawczych w prawie pracy, w szczególności w sytuacji podwójnego naruszenia przepisów przez pracodawcę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego wadliwego działania pracodawcy (wypowiedzenie i rozwiązanie bez wypowiedzenia).
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej i częstej w praktyce sytuacji pracowniczej, gdzie pracodawca dwukrotnie narusza przepisy, co rodzi wątpliwości co do wysokości i możliwości dochodzenia odszkodowania. Rozstrzygnięcie SN jest kluczowe dla prawników pracy.
“Podwójne naruszenie przepisów przez pracodawcę – czy pracownikowi przysługuje podwójne odszkodowanie?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.