III OSK 2388/25Dostęp do akt postępowania karnego kpk vs u d i p 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się udostępnienia kopii dokumentów z akt postępowania przygotowawczego, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Prokurator odmówił udostępnienia większości dokumentów, wskazując, że dostęp do akt postępowania karnego regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), a nie u.d.i.p., zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał stanowisko Prokuratora za słuszne, oddalając skargę na bezczynność. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5b k.p.k., kwestionując wyłączenie stosowania u.d.i.p. oraz błędną wykładnię art. 6 u.d.i.p. w zakresie kwalifikacji dokumentów jako informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, w tym uchwale składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. (I OPS 7/13), potwierdził, że przepisy art. 156 k.p.k. stanowią przepisy szczególne, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowania karnego, wyłączając tym samym stosowanie u.d.i.p. Sąd podkreślił, że dostęp do akt postępowania karnego, zarówno w toku, jak i po jego zakończeniu, jest uregulowany przepisami k.p.k., które są skierowane do wszystkich, a nie tylko do stron postępowania. W związku z tym żądanie udostępnienia dokumentów z akt sprawy karnej nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że organ nie miał obowiązku wydania decyzji o odmowie, skoro wniosek nie dotyczył informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania uznano za niezasadne jako wynikające z błędnego rozpoznania kwestii materialnoprawnych. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że dostęp do akt postępowania karnego jest wyłączną domeną przepisów k.p.k., a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tym zakresie zastosowania, nawet w odniesieniu do dokumentów urzędowych.
Dotyczy wyłącznie dostępu do akt postępowań karnych (przygotowawczych i sądowych) i nie wpływa na zasady dostępu do innych informacji publicznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dostęp do dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego (przygotowawczego lub sądowego) powinien być udostępniany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też przepisy Kodeksu postępowania karnego stanowią lex specialis wyłączający zastosowanie tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dostęp do akt postępowania karnego, w tym do znajdujących się w nich dokumentów, regulowany jest przepisami Kodeksu postępowania karnego, które stanowią przepisy szczególne w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i w całości wyłączają zastosowanie tej ustawy.
Uzasadnienie
Przepisy art. 156 k.p.k. (wraz z § 5, 5a, 5b) zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego. Są to przepisy szczególne, które określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, co powoduje, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma do nich zastosowania.
Czy dokumenty takie jak zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, protokoły przesłuchań, czy zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania, zgromadzone w aktach zakończonego postępowania karnego, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dokumenty te, znajdując się w aktach postępowania karnego, podlegają udostępnieniu wyłącznie na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Nawet jeśli dokumenty te posiadają walor dokumentów urzędowych lub są związane z inicjowaniem i sposobem załatwiania spraw publicznych, ich udostępnienie z akt sprawy karnej następuje na podstawie przepisów k.p.k., które wyłączają zastosowanie u.d.i.p.
Czy organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej z uwagi na to, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., ma obowiązek wydać decyzję administracyjną o odmowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie ma obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jeśli wniosek nie dotyczy informacji publicznej udostępnianej w oparciu o przepisy u.d.i.p.
Uzasadnienie
Obowiązek wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania wynika z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i dotyczy sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej udostępnianej w oparciu o przepisy u.d.i.p., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Przepisów ustawy nie stosuje się, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Odmowa udostępnienia informacji publicznej lub umorzenie postępowania o udostępnienie informacji następuje w drodze decyzji.
k.p.k. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje udostępnianie akt sprawy sądowej stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym oraz możliwość sporządzenia z nich odpisów lub kopii.
k.p.k. art. 156 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy postępowania przygotowawczego i dostępu do akt.
k.p.k. art. 156 § § 5b
Kodeks postępowania karnego
Reguluje dostęp do akt zakończonego postępowania wyłącznie dla stron postępowania na podstawie ich uprawnień procesowych.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 14 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi na bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5b k.p.k. poprzez błędne zastosowanie wyłączenia i przyjęcie, że przepisy k.p.k. wyłączają stosowanie u.d.i.p. • Naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e u.d.i.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dokumenty zgromadzone w aktach zakończonego postępowania nie stanowią informacji publicznej. • Naruszenie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez niezastosowanie i akceptację przez Sąd nieprawidłowego działania Prokuratora, polegającego na przyjęciu braku obowiązku wydania decyzji. • Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność organu, pomimo że Prokurator nie załatwił sprawy w formie przewidzianej prawem.
Godne uwagi sformułowania
przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych • powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej.
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że dostęp do akt postępowania karnego jest wyłączną domeną przepisów k.p.k., a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie ma w tym zakresie zastosowania, nawet w odniesieniu do dokumentów urzędowych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dostępu do akt postępowań karnych (przygotowawczych i sądowych) i nie wpływa na zasady dostępu do innych informacji publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego konfliktu między dwoma ważnymi aktami prawnymi (u.d.i.p. i k.p.k.) w kontekście dostępu do informacji, co jest istotne dla praktyków prawa i dziennikarzy śledczych.
“Czy akta prokuratorskie to informacja publiczna? NSA rozstrzyga spór między k.p.k. a ustawą o dostępie do informacji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.