III OSK 1283/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej D.H. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Decyzja ta utrzymała w mocy karę pieniężną nałożoną przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] na D.H. za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z działki nr [...]. W toku postępowania ustalono, że D.H. wynajął działkę, na której rosły drzewa, i dokonał ich wycinki. Skarżący podnosił, że drzewa zostały zniszczone przez nawałnicę i stanowiły zagrożenie, a ich usunięcie było uzasadnione stanem wyższej konieczności. Kwestionował również, czy to on dokonał wycinki. Organy administracji oraz sądy obu instancji uznały, że D.H. był sprawcą wycinki, która miała charakter zorganizowany i celowy, a nie wynikała ze stanu wyższej konieczności. Wskazano na dowody takie jak umowa użyczenia, zeznania świadków, dokumentacja fotograficzna oraz fakt, że wycinka poprzedzała złożenie wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na sprawstwo D.H., a twierdzenia o stanie wyższej konieczności nie znalazły potwierdzenia. Sąd zwrócił również uwagę na wadliwość konstrukcyjną skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kar za samowolną wycinkę drzew, zasady ustalania stanu wyższej konieczności oraz ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Zagadnienia prawne (4)
Czy usunięcie drzew bez zezwolenia, w sytuacji gdy skarżący twierdzi, że nastąpiło to w związku z nawałnicą i stanem wyższej konieczności, może być podstawą do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wycinka miała charakter zorganizowany i celowy, a nie wynikała z nagłego, nieprzewidzianego zagrożenia dla życia, zdrowia lub mienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wycinka drzew była zaplanowana i zorganizowana, a nie była reakcją na nagłe zagrożenie. Dowody wskazywały na celowe usunięcie drzew w celu zagospodarowania terenu, a nie w celu odwrócenia bezpośredniego niebezpieczeństwa.
Czy ciężar dowodu w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia spoczywa na organie, czy na skarżącym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na organie, jednak strona ma obowiązek aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i przedstawiać dowody na swoją obronę. Bierność strony nie może stanowić podstawy do zarzutu wobec organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organy mają obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, ale strona nie może uchylać się od odpowiedzialności poprzez pasywność lub kwestionowanie ustaleń bez przedstawienia kontrdowodów. W tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia sprawstwa.
Czy organ administracji ma obowiązek przesłuchać stronę, jeśli ta kwestionuje ustalenia faktyczne, a materiał dowodowy wydaje się wystarczający?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dowód z przesłuchania strony ma charakter posiłkowy i może być przeprowadzony, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych pozostają niewyjaśnione fakty. W sytuacji, gdy materiał dowodowy jest kompletny i nie budzi wątpliwości, organ może podjąć rozstrzygnięcie bez dodatkowego przesłuchania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłuchanie strony nie było konieczne, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia sprawcy i okoliczności wycinki. Podkreślono, że nie można wymuszać na stronie potwierdzania niekorzystnych dla niej faktów, ale jej twierdzenia muszą być konfrontowane z pozostałym materiałem dowodowym.
Jak obliczana jest administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew, w tym w przypadku drzew, które mogłyby być zwolnione z opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara jest zazwyczaj dwukrotnością opłaty za usunięcie drzewa. Jeśli usunięcie drzewa byłoby zwolnione z opłaty, kara jest równa tej opłacie. W przypadku drzew w złym stanie zdrowotnym, które mogłyby być zwolnione z opłaty, kara jest obliczana jako jednokrotność opłaty.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił zasady obliczania kary zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, wskazując, że dla drzew oznaczonych numerami inwentaryzacyjnymi [...] zastosowano korzystniejsze dla skarżącego obliczenie kary jako jednokrotności opłaty, ponieważ mogły one podlegać zwolnieniu z opłaty na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p.
Przepisy (22)
Główne
u.o.p. art. 89 § ust. 6 i ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Przepisy te regulują zasady nakładania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, w tym możliwość obniżenia kary w określonych sytuacjach (np. drzewa w złym stanie) oraz wyłączenie odpowiedzialności w stanie wyższej konieczności.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten stanowi podstawę do oddalenia skargi kasacyjnej, gdy nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
u.o.p. art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Przepis ten określa sposób ustalania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia.
u.o.p. art. 88 § ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Określa, kto ponosi odpowiedzialność za nałożenie kary pieniężnej.
u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Wskazuje organ właściwy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
u.o.p. art. 84 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Określa podstawę ustalenia kary pieniężnej.
u.o.p. art. 85 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Sposób ustalania opłaty za usunięcie drzewa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 81a § § 1 i § ust. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten dotyczy zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, jednak sąd uznał, że nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na jednoznaczność materiału dowodowego i sporne interesy stron.
k.p.a. art. 184
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
u.o.p. art. 86 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Przepis ten określa przypadki, w których usunięcie drzew lub krzewów jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, co wpływa na wysokość naliczanej kary pieniężnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organom wszechstronne i rzetelne ustalenie stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 86 § k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z przesłuchania strony ma charakter posiłkowy.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek wydania wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania skargi przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wycinka drzew miała charakter zorganizowany i celowy, a nie wynikała ze stanu wyższej konieczności. • Materiały dowodowe jednoznacznie wskazują na sprawstwo D.H. • Brak podstaw do zastosowania art. 89 ust. 6 i 7 u.o.p. na korzyść skarżącego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy (brak wyjaśnienia stanu faktycznego, brak przesłuchania strony). • Naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia i niezastosowanie art. 89 ust. 6 u.o.p.). • Wycinka drzew nastąpiła w stanie wyższej konieczności z powodu nawałnicy.
Godne uwagi sformułowania
nie można wymusić na samym zainteresowanym potwierdzanie faktów dla niego niekorzystnych • nie można skutecznie zwalczać ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji przez zarzut naruszenia prawa materialnego • stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji
Skład orzekający
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
członek
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za samowolną wycinkę drzew, zasady ustalania stanu wyższej konieczności oraz ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowolnej wycinki drzew i związanych z tym konsekwencji prawnych, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i osób zajmujących się ochroną środowiska.
“Samowolna wycinka drzew: kiedy kara jest nieunikniona, a kiedy można mówić o stanie wyższej konieczności?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.