Orzeczenie · 2026-04-22

II OSK 954/25Oddalenie skargi kasacyjnej ochrona międzynarodową powrót cudzoziemca

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-04-22
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcyochrona międzynarodowastatus uchodźcydecyzja o powrociepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAbezprzedmiotowość postępowaniaDyrektywa UETSUE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. B., obywatela Syrii, na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Szef Urzędu uchylił decyzję Komendanta Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i umorzył postępowanie, ponieważ skarżący uzyskał status uchodźcy w Niemczech, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżący kasacyjnie zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania zarzutu dotyczącego momentu wszczęcia postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z innymi przepisami, zarzucając oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia decyzji organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. NSA wskazał, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi. Sąd przypomniał, że przyczyną umorzenia postępowania było nadanie skarżącemu statusu uchodźcy w Niemczech, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. NSA odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej, uznając, że nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż w sytuacji oczywistej przyczyny umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, brak było potrzeby odnoszenia się do innych kwestii. Sąd wyjaśnił, że wynik sprawy (umorzenie postępowania) byłby taki sam nawet w hipotetycznym przypadku podzielenia poglądu skarżącego co do przeszkody w wszczęciu postępowania powrotowego. NSA uznał również, że brak było podstaw do zastosowania art. 303 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o powrót, gdy toczy się postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej. Sąd rozróżnił deklarację zamiaru złożenia wniosku o ochronę międzynarodową od faktycznego wszczęcia postępowania w tej sprawie, powołując się na przepisy krajowe i orzecznictwo TSUE.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego wpływu na postępowanie o zobowiązanie do powrotu cudzoziemca, a także zasady kontroli sądowej w przypadku, gdy naruszenie przepisów nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową i postępowania o powrót, z uwzględnieniem prawa unijnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy deklaracja zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jest równoznaczna z wszczęciem postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej w rozumieniu art. 303 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, co stanowiłoby przeszkodę do wszczęcia postępowania o zobowiązanie do powrotu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, deklaracja zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie jest równoznaczna z wszczęciem postępowania w rozumieniu przepisów k.p.a. i nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania o zobowiązanie do powrotu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepisy prawa krajowego i unijnego (w tym dyrektywa 2013/32/UE oraz orzecznictwo TSUE) odróżniają deklarację zamiaru złożenia wniosku o ochronę międzynarodową od faktycznego złożenia wniosku i wszczęcia postępowania. Samo wystąpienie z wnioskiem nie wywołuje jeszcze skutków procesowych związanych ze wszczęciem postępowania, a cudzoziemiec nie nabywa statusu wnioskodawcy.

Czy naruszenie przepisów postępowania, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (tj. umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości), może stanowić podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie przepisów postępowania może doprowadzić do uchylenia wyroku tylko wówczas, gdy miało istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy wynik sprawy (umorzenie postępowania) byłby taki sam niezależnie od hipotetycznego uwzględnienia zarzutów skarżącego, brak jest podstaw do uchylenia wyroku.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił zasadę kauzalności uchybień procesowych i wtórne znaczenie uzasadnienia wyroku. Nawet pominięcie w uzasadnieniu niektórych kwestii podnoszonych przez strony może prowadzić do uchylenia wyroku tylko wtedy, gdy odniesienie się do tych kwestii mogłoby doprowadzić do odmiennego wyniku sprawy. W niniejszej sprawie wynik był jednoznaczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

u.o.c. art. 303 § ust. 4

Ustawa o cudzoziemcach

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

p.p.s.a. art. 151

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

p.p.s.a. art. 193

Postępowanie Sądowo-Administracyjne

k.p.a. art. 61 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.c. art. 303 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 305 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 28 § ust. 2

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 330 § ust. 1

Ustawa o cudzoziemcach

ustawa o ochronie art. 28 § ust. 1

Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania zarzutu dotyczącego określenia momentu wszczęcia postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 10 i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 303 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia decyzji organu.

Godne uwagi sformułowania

Deklaracja zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie wywołuje jeszcze skutku wszczęcia postępowania. • Wynik sprawy, w przypadku postępowania jurysdykcyjnego, to rozstrzygnięcie zawarte w decyzji. • Sama deklaracja o zamiarze złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie wszczyna postępowania i cudzoziemiec nie nabywa statusu wnioskodawcy.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej i jego wpływu na postępowanie o zobowiązanie do powrotu cudzoziemca, a także zasady kontroli sądowej w przypadku, gdy naruszenie przepisów nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową i postępowania o powrót, z uwzględnieniem prawa unijnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii granicznych w prawie migracyjnym – kiedy deklaracja chęci ubiegania się o azyl faktycznie rozpoczyna procedurę i jakie ma to konsekwencje dla postępowania o wydalenie. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem cudzoziemców.

“Czy samo 'chcę azyl' wystarczy, by zatrzymać deportację? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst