Orzeczenie · 2026-07-07

II OSK 695/24Odmowa wszczęcia postępowania nadzór budowlany 3

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-07-07

NSABudowlaneWysokansa

nadzór budowlanyprawo budowlanepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAodwołaniewszczęcie postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o niedopuszczalności odwołania. Spór dotyczył charakteru pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 6 września 2022 r., które skarżąca uważała za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy organy i Sąd I instancji uznały je za pismo informacyjne. NSA, powołując się na uchwałę II OPS 2/25, potwierdził, że postępowania w sprawach budowlanych, o których mowa w art. 53a i 72a Prawa budowlanego, wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony. W związku z tym, pismo PINB nie mogło być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a KPA, a odwołanie od niego było niedopuszczalne. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów KPA i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za niezasadne, w tym zarzuty dotyczące zaniechania przeprowadzenia dowodu uzupełniającego oraz braku odniesienia się do wniosków strony.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w nadzorze budowlanym, charakteru pism organów oraz dopuszczalności środków zaskarżenia.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i KPA, ale jego zasady dotyczące wszczynania postępowań z urzędu mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (5)

Czy pismo organu nadzoru budowlanego, będące odpowiedzią na wniosek o sprawdzenie legalności prac, może być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, na które przysługuje zażalenie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pismo takie ma charakter informacyjny i nie jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, zwłaszcza gdy postępowanie w danej sprawie może być wszczęte tylko z urzędu.

Uzasadnienie

NSA, opierając się na uchwale II OPS 2/25, stwierdził, że postępowania w sprawach budowlanych (art. 53a i 72a Prawa budowlanego) wszczyna się wyłącznie z urzędu. Wniosek strony jest jedynie impulsem do działania dla organu. Pismo informujące o braku stwierdzenia naruszeń lub o stanowisku organu właściwego w innej sprawie nie jest postanowieniem podlegającym zaskarżeniu.

Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z opinii biegłego na wniosek strony w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem, i służy ocenie prawidłowości ustaleń organu, a nie ponownemu ustalaniu stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym kontroluje legalność zaskarżonego aktu. Dopuszczenie dowodu uzupełniającego (art. 106 § 3 p.p.s.a.) ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do zgodności aktu z prawem, a nie ponowne ustalanie stanu faktycznego, z którym strona się nie zgadza.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji może naruszyć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 156 § 1 pkt 2 KPA)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy KPA nie są adresowane do sądu administracyjnego, który kontroluje jedynie zastosowanie tych przepisów przez organ administracji.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny pierwszej instancji nie prowadzi postępowania administracyjnego w rozumieniu KPA, a jedynie kontroluje legalność działania organu. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA przez sąd są zatem niezasadne.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd rozpoznał sprawę w granicach zaskarżonego postanowienia i odniósł się do istotnych kwestii, koncentrując się na prawidłowości zastosowania art. 134 KPA przez WINB.

Uzasadnienie

Sąd I instancji orzekał w granicach sprawy wyznaczonych przez zaskarżone postanowienie WINB. Uzasadnienie wyroku kompleksowo odniosło się do zarzutów skargi, w tym do kwestii proceduralnych, koncentrując się na istotnych dla rozstrzygnięcia zagadnieniach.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył art. 61 § 1 KPA w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego przez jego niezastosowanie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sprawy dotyczące przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie z powodu zmian stanu wody należą do właściwości wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a nie organów nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

Przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego reguluje kwestie szkodliwego wpływu zmian stanu wody na grunty sąsiednie i nakłada obowiązek działania na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Organ nadzoru budowlanego nie jest właściwy do rozstrzygania takich spraw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61 § § 1