II KA 211/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu, rozpoznając sprawę z apelacji obrońcy oskarżonego C.R., uchylił w całości wyrok Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli, który skazał oskarżonego za przestępstwo niealimentacji z art. 209 § 1 k.k. Sąd pierwszej instancji wymierzył karę jednego roku ograniczenia wolności. Apelacja podnosiła zarzuty obrazy prawa materialnego, w szczególności dotyczące błędnej wykładni i zastosowania art. 209 § 1 k.k. w kontekście zmiany przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 23 marca 2017 r. Sąd Okręgowy przyznał rację apelacji, wskazując, że w okresie obowiązywania przepisów sprzed 31 maja 2017 r. warunkiem przypisania sprawcy przestępstwa niealimentacji było wykazanie uporczywości uchylania się od obowiązku oraz narażenia pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Rejonowy nie poczynił takich ustaleń, a nadto zastosował przepisy w brzmieniu obowiązującym po zmianie do zachowań popełnionych przed tą datą, co narusza zasadę nieretroakcji (art. 1 § 1 k.k. i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Okręgowy uznał również, że zachowanie oskarżonego w okresie od sierpnia do września 2017 r. nie wyczerpało znamion czynu zabronionego, gdyż nie powstała zaległość stanowiąca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych. W konsekwencji, Sąd Okręgowy uchylił wyrok i uniewinnił oskarżonego, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji w kontekście zmian legislacyjnych i zasady nieretroakcji prawa karnego.
Dotyczy specyficznego okresu przejściowego związanego ze zmianą przepisów i konkretnego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zachowanie polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego, popełnione w okresie przed wejściem w życie nowelizacji art. 209 § 1 k.k. z dnia 23 marca 2017 r., podlega odpowiedzialności karnej na podstawie przepisów w nowym brzmieniu, bez uwzględnienia wymogu uporczywości i narażenia pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie popełnione przed 31 maja 2017 r. podlega ocenie według przepisów obowiązujących w dacie jego popełnienia, a nowa regulacja nie może działać wstecz, jeśli jest surowsza lub wprowadza nowe znamiona.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że zasada nieretroakcji (art. 1 § 1 k.k. i art. 42 ust. 1 Konstytucji RP) zabrania stosowania ustawy karnej względem czynów popełnionych przed jej wejściem w życie, jeśli jest ona surowsza lub wprowadza nowe znamiona. W przypadku niealimentacji, zmiana przepisów od 31 maja 2017 r. zniosła wymóg uporczywości i narażenia na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jako warunek karalności. Zachowania sprzed tej daty muszą być oceniane według starych przepisów, które wymagały tych elementów.
Czy dwumiesięczne uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego (sierpień-wrzesień 2017 r.) może skutkować powstaniem zaległości stanowiącej równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienia co najmniej 3 miesięcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okresie dwóch miesięcy nie jest możliwe powstanie zaległości o takiej skali.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że dla przypisania przestępstwa niealimentacji w okresie od 1 sierpnia do 30 września 2017 r. (po zmianie przepisów), konieczne było powstanie zaległości stanowiącej równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienia co najmniej 3 miesięcy. W okresie dwóch miesięcy takie skutki nie mogły powstać, co czyniło przypisanie czynu w tym zakresie wadliwym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 209 § 1
Kodeks karny
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 30 maja 2017 r. wymagał uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego oraz narażenia pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Po zmianie (od 31 maja 2017 r.) te wymogi zostały zniesione w typie podstawowym.
Pomocnicze
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada stosowania ustawy względniejszej (lex mitior) i zakaz retroakcji w prawie karnym. Ustawa obowiązująca w czasie popełnienia czynu stanowi podstawę odpowiedzialności.
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku w całości na skutek apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku w przypadku obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego przy apelacji wniesionej na jego korzyść.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego przy apelacji wniesionej na jego korzyść.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania w przypadku uniewinnienia.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach do kosztów postępowania odwoławczego.
Dz.U. poz. 952 art. 1 § 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Nowelizacja art. 209 § 1 k.k. wprowadzająca zmiany w znamionach przestępstwa niealimentacji.
k.k. art. 34 § 1
Kodeks karny
Podstawa wymierzenia kary ograniczenia wolności.
k.k. art. 35 § 1
Kodeks karny
Podstawa wymierzenia kary ograniczenia wolności.
k.k. art. 72 § 1
Kodeks karny
Podstawa zobowiązania oskarżonego do wykonania obowiązku alimentacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obraza prawa materialnego (art. 209 § 1 k.k.) poprzez zastosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji do czynów popełnionych przed tą datą, bez uwzględnienia wymogów uporczywości i narażenia na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. • Niezastosowanie zasady nieretroakcji prawa karnego (art. 1 § 1 k.k., art. 42 ust. 1 Konstytucji RP). • Niewyczerpanie znamion czynu zabronionego w okresie od sierpnia do września 2017 r. z uwagi na brak powstania wymaganej prawem zaległości alimentacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ten nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych w zakresie narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz motywów (w kontekście uporczywości). • Zmiana ta ma kolosalne znaczenie w sprawie niniejszej, bowiem do 30 maja 2017 r. zachowanie zobowiązanego do łożenia na utrzymanie innej osoby, polegające na choćby uporczywym uchylaniu się od łożenia na utrzymanie pokrzywdzonego, ale nieskutkujące narażeniem go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie było zagrożone karą. • Wyrażona w art. 1§1 k.k. zasada odpowiedzialności karnej nie pozwala na przypisanie oskarżonemu dokonania czynu ciągłego czy przestępstwa trwałego dokonanego choćby w części w okresie, gdy czyn taki nie był zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.
Skład orzekający
Jacek Klęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przestępstwa niealimentacji w kontekście zmian legislacyjnych i zasady nieretroakcji prawa karnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu przejściowego związanego ze zmianą przepisów i konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji, ale kluczowe jest tu zastosowanie zasady nieretroakcji prawa karnego w kontekście zmian legislacyjnych, co stanowi istotne zagadnienie dla praktyków prawa.
“Czy zmiana prawa chroni przed karą za stare przewinienia? Sąd Okręgowy rozstrzyga sprawę o niealimentację.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.