II CSK 81/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia niemieckiego zakładu ubezpieczeń wypadkowych (powoda) o zwrot świadczeń wypłaconych osobom poszkodowanym w wypadku komunikacyjnym, którego sprawca był ubezpieczony u pozwanego ubezpieczyciela. Powód domagał się kwoty 88.147,39 zł. Sąd pierwszej instancji zasądził 75.043,87 zł, uznając, że na powoda przeszło roszczenie poszkodowanych na podstawie niemieckich przepisów (BGB, SGB) oraz art. 93 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, uznając, że zastosowanie mają przepisy rozporządzenia 1408/71, a zarzuty pozwanego dotyczące niespełnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia (dotyczących okresu pracy i skierowania pracowników) były spóźnione z uwagi na prekluzję procesową (art. 47914 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego. Uzasadnienie skupiło się na kwestii proceduralnej prekluzji zarzutów. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd drugiej instancji, stosując prawo materialne z urzędu, nie ma obowiązku samodzielnego ustalania niepowoływanych przez strony okoliczności faktycznych. Strony mają obowiązek zgłaszania twierdzeń i dowodów. Pozwany nie podniósł w odpowiedzi na pozew zarzutów dotyczących niespełnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia, co skutkowało ich prekluzją w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są nieuzasadnione, ponieważ opierały się na błędnym założeniu o obowiązku sądu odwoławczego do samodzielnego ustalania faktów lub na kwestionowaniu ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w skardze kasacyjnej. Sąd Najwyższy odrzucił również argumentację pozwanego opartą na uchwałach Sądu Najwyższego, wskazując na odmienny stan prawny i faktyczny w tamtych sprawach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o prekluzji procesowej w sprawach gospodarczych (art. 47914 § 2 k.p.c.) oraz zasady stosowania prawa materialnego przez sąd odwoławczy i obowiązki stron w zakresie zgłaszania twierdzeń i dowodów.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wypadkiem komunikacyjnym i zastosowaniem rozporządzenia 1408/71, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając sprawę na skutek apelacji, jest związany zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, czy też ma obowiązek samodzielnego ustalania niepowoływanych przez strony okoliczności faktycznych w celu zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji nie jest związany przedstawionymi w apelacji zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego i stosuje właściwe przepisy z urzędu, jednak nie ma obowiązku samodzielnego ustalania niepowoływanych przez strony okoliczności faktycznych. Strony mają obowiązek zgłaszania twierdzeń i dowodów, a ich niepowołanie w odpowiednim czasie skutkuje prekluzją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć sąd odwoławczy stosuje prawo materialne z urzędu, kieruje się wynikami przeprowadzonego postępowania dowodowego. Obowiązek zgłaszania twierdzeń i dowodów spoczywa na stronach, a ich nieudowodnienie lub niepowołanie w odpowiednim terminie (np. w odpowiedzi na pozew w sprawach gospodarczych) prowadzi do utraty prawa do ich powoływania w dalszym toku postępowania.
Czy zarzuty dotyczące niespełnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, dotyczące okresu pracy i skierowania pracowników, mogą być skutecznie podniesione w skardze kasacyjnej, jeśli nie zostały zgłoszone w odpowiedzi na pozew w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są spóźnione i podlegają prekluzji procesowej na podstawie art. 47914 § 2 k.p.c., jeśli nie zostały zgłoszone w odpowiedzi na pozew.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwany nie podniósł zarzutów dotyczących niespełnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia w odpowiedzi na pozew, co skutkowało ich prekluzją w postępowaniu apelacyjnym. Powód nie miał obowiązku przewidywania i udowadniania tych okoliczności, gdyż nie wynikały one z korespondencji przedprocesowej ani nie były kwestionowane przez pozwanego na wczesnym etapie.
Czy niemiecki zakład ubezpieczeń wypadkowych, który wypłacił świadczenia poszkodowanym w wypadku komunikacyjnym, ma prawo do zwrotu tych świadczeń od ubezpieczyciela OC sprawcy, na podstawie art. 93 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i niemieckich przepisów o subrogacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki określone w rozporządzeniu, w tym dotyczące właściwego ustawodawstwa krajowego i braku przesłanek wyłączających subrogację.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że powód nabył prawo do dochodzenia zwrotu świadczeń na podstawie art. 93 ust. 1 lit. a rozporządzenia, ponieważ wypłacił świadczenia zgodnie z prawem niemieckim. Pozwany nie wykazał istnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia, które mogłyby wyłączyć zastosowanie tego przepisu, a zarzuty w tym zakresie były spóźnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| BMB | spółka | powód |
| Towarzystwo Ubezpieczeń w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
rozporządzenie art. 93 § 1 lit. a
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71
Podstawa ustawowej subrogacji roszczeń poszkodowanych na rzecz powoda (niemieckiego zakładu ubezpieczeń wypadkowych) w zakresie, w jakim zakład był zobowiązany do spełniania świadczeń społecznych.
BGB art. 412
Bürgerliches Gesetzbuch (BGB)
Niemiecki przepis stanowiący o przejściu roszczenia o naprawienie szkody na zakład ubezpieczeń w zakresie spełnianych przez niego świadczeń.
SGB X art. 116 § 1
Sozialgesetzbuch (SGB)
Niemiecki przepis stanowiący o przejściu roszczenia o naprawienie szkody na zakład ubezpieczeń w zakresie spełnianych przez niego świadczeń.
Pomocnicze
rozporządzenie art. 13 § 2 lit. a
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71
Przepis dotyczący właściwego ustawodawstwa, który w kontekście art. 14 ust. 1 lit. a może wyłączać możliwość zastosowania art. 93 ust. 1 lit. a.
rozporządzenie art. 14 § 1 lit. a
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71
Określa przesłanki (przewidywany okres pracy do 12 miesięcy, brak skierowania w miejsce innej osoby), których spełnienie pozwala na podleganie ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym pracownik jest zatrudniony przez przedsiębiorstwo, które go skierowało. Niespełnienie tych przesłanek może wyłączyć zastosowanie art. 13 ust. 2 lit. a.
k.p.c. art. 47914 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący prekluzji zarzutów w sprawach gospodarczych, zgodnie z którym twierdzenia, zarzuty i dowody niezgłoszone w odpowiedzi na pozew lub w dalszym toku postępowania podlegają pominięciu.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący pominięcia nowych faktów i dowodów przez sąd drugiej instancji, jeśli strona mogła je powołać wcześniej.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący granic apelacji i obowiązku rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w granicach zaskarżenia.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący możliwości zmiany lub uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wydania wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy w granicach podstaw skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 3983 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz opierania skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 39813 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólna zasada rozkładu ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 47912 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek podania w pozwie wszystkich twierdzeń i dowodów w sprawach gospodarczych pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty powszechnie znane lub znane sądowi nie wymagają dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Twierdzenia o faktach, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, mogą być uznane za przyznane.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący klauzul niedozwolonych w umowach z konsumentami (nie miał zastosowania w tej sprawie, ale jest często przywoływany w kontekście prawa cywilnego).
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 109
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania stron kosztami postępowania.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty pozwanego dotyczące niespełnienia przesłanek z art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1408/71 były spóźnione i podlegały prekluzji procesowej. • Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, opierając się na materiale dowodowym i nie miał obowiązku samodzielnego ustalania niepowoływanych przez strony okoliczności. • Powód nabył prawo do zwrotu świadczeń na podstawie art. 93 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1408/71 i przepisów prawa niemieckiego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 378 § 1, art. 386 § 1, art. 47914 § 2, art. 385, art. 316 § 1 k.p.c.) przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie prawa materialnego (art. 116 SGB X w zw. z art. 93 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1408/71, art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1408/71) przez Sąd Okręgowy. • Argumentacja pozwanego oparta na uchwałach Sądu Najwyższego III CZP 2/04 i III CZP 140/08.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Strony spoczywa zatem obowiązek zgłoszenia określonych twierdzeń i zarzutów dotyczących okoliczności faktycznych, z których chcą wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. • Tym samym stosownie do art. 6 k.c. mają również obowiązek udowodnienia tych okoliczności. • Nie można natomiast wymagać od powoda, aby wykazywał brak okoliczności, które mogłyby niweczyć jego żądanie. • Przedmiotem dowodu są co do zasady okoliczności pozytywne, a nie okoliczności negatywne.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Kazimierz Zawada
członek
Marek Machnij
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o prekluzji procesowej w sprawach gospodarczych (art. 47914 § 2 k.p.c.) oraz zasady stosowania prawa materialnego przez sąd odwoławczy i obowiązki stron w zakresie zgłaszania twierdzeń i dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wypadkiem komunikacyjnym i zastosowaniem rozporządzenia 1408/71, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca ze względu na złożoną problematykę prawną dotyczącą kolizji przepisów krajowych i unijnych oraz zastosowania instytucji prekluzji procesowej, co ma znaczenie praktyczne dla prawników procesowych.
“Prekluzja procesowa: Jak nie stracić prawa do powoływania się na kluczowe fakty w sprawach gospodarczych?”
Dane finansowe
WPS: 88 147,39 PLN
zwrot świadczeń: 75 043,87 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.