Orzeczenie · 2026-07-02

I OSK 759/26Oddalenie skargi kasacyjnej odszkodowanie nieruchomosc 46

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-07-02
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościodszkodowanieinwestycjesieci przesyłowespecustawaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneNSAWSAkontrola sądowa

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki od decyzji Ministra Finansów i Gospodarki. Spółka kwestionowała decyzję Ministra, który uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję sieciową. Minister uznał, że prawo użytkowania wieczystego spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. (użytkownika wieczystego spornej nieruchomości) podlega ochronie i może wymagać odszkodowania, wbrew stanowisku organu I instancji, który umorzył postępowanie, uznając, że przepis art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej wyłącza odszkodowanie dla gruntów Skarbu Państwa. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 64e p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a., oraz błędną wykładnię art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu jest ograniczony do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i nie obejmuje merytorycznej oceny sprawy ani wykładni przepisów materialnych, która powinna nastąpić w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż Minister miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, a rozstrzygnięcie kwestii merytorycznych, w tym wykładni art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej, nastąpi w dalszym postępowaniu administracyjnym i ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na decyzję ostateczną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście specustawy przesyłowej.

Zagadnienia prawne (2)

Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu jest ograniczony do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a nie obejmuje merytorycznej oceny sprawy ani wykładni przepisów materialnych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 64e p.p.s.a. stanowi lex specialis wobec art. 134 § 1 p.p.s.a., zawężając kontrolę sądową do oceny, czy organ odwoławczy nie przekroczył uprawnień przy wydawaniu decyzji kasacyjnej. Merytoryczna ocena sprawy nastąpi w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną.

Czy art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej wyłącza możliwość ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługującej użytkownikowi wieczystemu, który nie jest Skarbem Państwa?

Odpowiedź sądu

Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie w postępowaniu ze sprzeciwu, wskazując, że ocena ta nastąpi w dalszym postępowaniu administracyjnym i ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na decyzję ostateczną.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ocena wykładni art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej w kontekście prawa użytkowania wieczystego wykracza poza zakres kontroli sądu w postępowaniu ze sprzeciwu. Rozstrzygnięcie tej kwestii mogłoby naruszyć prawa innych stron postępowania administracyjnego, które nie są uczestnikami postępowania sądowego w sprawie sprzeciwu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

specustawa przesyłowa art. 22 § ust. 6

Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 182 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

p.p.s.a. art. 136

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64b § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej, polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli działalności Ministra Finansów i Gospodarki w granicach wyznaczonych przedmiotem postępowania. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej, polegające na zaniechaniu kluczowych rozważań prawnych koniecznych dla oceny sprzeciwu.

Godne uwagi sformułowania

zakres kontroli sądowoadministracyjnej sprawy zainicjowanej sprzeciwem wyznacza art. 64e p.p.s.a., w myśl którego rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. • art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny "jedynie" przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. • dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 64e p.p.s.a., sąd administracyjny zasadniczo nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, w tym zwłaszcza do istotnych w danej sprawie zagadnień materialnoprawnych.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście specustawy przesyłowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje istotne ograniczenia proceduralne w polskim sądownictwie administracyjnym, pokazując, jak sąd może odmówić rozstrzygnięcia meritum sprawy ze względu na specyfikę postępowania.

“Czy sąd administracyjny zawsze rozstrzyga sprawę merytorycznie? Niekoniecznie – NSA wyjaśnia granice kontroli w postępowaniu ze sprzeciwu.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst